Талун. 2017-08-01 - История изменений

Ӧньӧ Лав в 14:02, 2 ӧшым 2019

2019-12-02T14:02:55Z

Ӧньӧ Лав: /* Текст */

2019-12-02T13:45:18Z

‎Текст

Коваль Катя: /* Текст */

2018-08-31T07:12:32Z

‎Текст

Ӧньӧ Лав: /* АБУ СУДЗСЯНА ГӦГӦРТАС */

2018-05-15T14:33:58Z

‎АБУ СУДЗСЯНА ГӦГӦРТАС

Ӧньӧ Лав в 14:32, 15 ода кора 2018

2018-05-15T14:32:47Z

Ӧньӧ Лав в 14:31, 15 ода кора 2018

2018-05-15T14:31:17Z

Внесённые изменения

Инна: /* АБУ СУДЗСЯНА ГӦГӦРТАС */

2017-12-19T14:33:36Z

‎АБУ СУДЗСЯНА ГӦГӦРТАС

Инна: /* Текст */

2017-12-19T14:32:41Z

‎Текст

Внесённые изменения

Инна: /* =АБУ СУДЗСЯНА ГӦГӦРТАС */

2017-12-19T14:20:38Z

‎=АБУ СУДЗСЯНА ГӦГӦРТАС

Инна: /* =МЕЗДЫНЫ КАГАӦС */

2017-12-19T14:19:55Z

‎=МЕЗДЫНЫ КАГАӦС

@@ Строка 20: / Строка 20: @@
   — Миян со эмӧсь документъяс, справкаяс, мыйлакӧ сӧмын 37-ӧд да 41-ӧд вояс серти. Гижӧма: «Лыйлӧма, лыйлӧма...» Ми весиг ог тӧдӧй, кодъяс тайӧ.
-Историкъяс содтӧны: сэки сутуга сайын пукалысьясӧс гуалісны пасъястӧг. Ставнас муысь перйисны 30 унджык ордлы, 8 кокчӧрлы да 3 юрлы. Сэні жӧ аддзисны юрси да паськӧм. Тайӧ вӧлі апрельын. Ӧткымынъяс серти, вермас лоны тайӧ криминальнӧй 90-ӧд вояслӧн йӧлӧга.
+Историкъяс содтӧны: сэки сутуга сайын пукалысьясӧс гуалісны пасъястӧг. Ставнас муысь перйисны 30 унджык ордлы, 8 кокчӧр лы да 3 юрлы. Сэні жӧ аддзисны юрси да паськӧм. Тайӧ вӧлі апрельын. Ӧткымынъяс серти, вермас лоны тайӧ криминальнӧй 90-ӧд вояслӧн йӧлӧга.
 ===МОРТ ЛЫЯС ВЫЛЫН===

@@ Строка 66: / Строка 66: @@
   — Кор йӧз тӧдмалісны, мый Сталин куліс, найӧ кутісны корны бырӧдны пасьысь номеръяс, дженьдӧдны уджалан лун, торйӧдны уголовникъясысь. Тайӧ вӧлі медшӧр корӧмыс.
-Гулаглӧн власьт эз босьт корӧмъяс тӧд вылӧ. Кутісны мӧвпавны, кыдзи дугӧдны бунт. А август 1 лунӧ заводитчис тыш. Доймалісны да пӧгибнитісны весиг найӧ, коді эз бырӧдчыны забастовкаясӧ. Унаӧн пӧгибнитісны. 100 унджык морт ранитчисны.
+Гулаглӧн власьт эз босьт корӧмъяс тӧд вылӧ. Кутісны мӧвпавны, кыдзи дугӧдны бунт. А август 1 лунӧ заводитчис тыш. Доймалісны да пӧгибнитісны весиг найӧ, коді эз пырӧдчы забастовкаясӧ. Унаӧн пӧгибнитісны. 100 унджык морт ранитчисны.
   — [9]

@@ Строка 68: / Строка 68: @@
 Гулаглӧн власьт эз босьт корӧмъяс тӧд вылӧ. Кутісны мӧвпавны, кыдзи дугӧдны бунт. А август 1 лунӧ заводитчис тыш. Доймалісны да пӧгибнитісны весиг найӧ, коді эз бырӧдчыны забастовкаясӧ. Унаӧн пӧгибнитісны. 100 унджык морт ранитчисны.
-  [9]
+  — [9]
 Лыйлӧмаясӧс гуалісны 29-ӧд номера шахтасянь неылын. Некымынӧс ӧтув шойнаын, мукӧдъясӧс торйӧн. Перестройка воясӧ «Мемориал» общество пырысьяс бурмӧдісны шойнасӧ. Бӧрынджык тані сувтӧдісны Вӧркутаса лагеръясын пӧгибнитӧм литовеч, немеч, украинечьяслы памятникъяс. А талун тайӧ политическӧй репрессияяслы шӧр мемориальнӧй комплекс. Татчӧ волӧны оз сӧмын Комиысь, но и суйӧр сайысь. На пиын вӧвлӧм мыждӧмаяс да налӧн челядь.
@@ Строка 82: / Строка 82: @@
 Войвылын став сиктъяс артмылісны лагеръясысь. Вӧркутаса медводдза олысьясӧн лоины шахта стрӧитысьяс.
-  [12]
+  — [12]
 Тайӧ жыръясын нуӧдісны допросъяс. Казьтыштны кӧ война йылысь фильмъяс, йӧзӧс быд ногыс пытайтісны. А бӧрас, медым нинӧм эз инды та вылӧ, камераяссӧ тыртлісны ёгӧн да кисьталісны бетонӧн.
-  [30]
+  — [30]
 Сьӧкыдлунъяс йылысь казьтыштӧ Юшӧр шойна. Комплекс кыптіс 53-ӧд воын. Политзаключённӧйяслӧн забастовка бӧрын. Найӧ корисны кокньӧдыштны оласног, выль пӧв видлавны делӧяс, но бастуйтысьясӧс лыйлісны.
-  [31]
+  — [31]
 Тайӧ ыджыд керка местаын водзті сулаліс йӧзлӧн врагъяслы лагер. Верӧсыслы кӧ сетлісны ыджыд срок, гӧтырсӧ да челядьӧс тшӧтш ыстывлісны лагерӧ. Мыждӧмаяс пиысь пӧшти ставныс кольччывлісны Вӧркутаын. На лыдын Анна Васильевна Крикун. Сійӧс арестуйтісны 43-ӧд воын.
-  [30]
+  — [30]
 Военнӧй трибунал нылӧс мыждісны 15 во кежлӧ. 46-ӧд воын сійӧ веськаліс Вӧркутаӧ. 3 во уджаліс шахта вылын, а сэсся мӧдӧдісны кӧрт туй стрӧитны.
-  [31]
+  — [31]
 Талун том Анна Крикунлӧн портрет ӧшалӧ «Город на севере России» школалӧн музейын. Тані мыждӧмаяслӧн кӧлуй, оружие, кодӧн видзисны дзескыдінын пукалысьясӧс.
-  [16]
+  — [16]
 Вӧркута пыр муніс уна сюрс морт, но карын абу ни ӧти музей, кӧні эськӧ вӧлі петкӧдлӧма ставнас сӧвман туйвизьыс, кымын мортлысь олӧм сійӧ нуис да кыдзи сувтіс кок вылӧ войвыв кытш сай.
@@ Строка 114: / Строка 114: @@
 «Отсалӧй вермытӧмаяслы вуджны шогмытӧм оланінысь» – татшӧм корӧмӧн шыӧдчис миян редакцияӧ Койгорт районса инвалидъяслӧн обществоӧн веськӧдлысь. Сэтчӧс водзмӧстчысь морт тӧждысьӧ вермытӧма кык челядя семья понда. Ӧтиыс нэм чӧж виччысис кӧсйысьлӧм патера, а кор кагаыс быдмис, личӧдъяс вошисны. Мӧдыслы оланін сетісны, но сарай кодьӧс.
-  [10]
+  — [10]
 Керка стенмыс киссян выйын, розя вевт да джодж – та дорӧ Мария Копыцина велаліс нин. Выль оланін йылысь мӧвпалӧ кага чужтӧмсянь. Сылӧн пиыс оз кыв ни оз сёрнит. [11:47]??? сулалісны, кытчӧдз зонкалы эз тыр 18 арӧс, а та бӧрын налӧн личӧдіс эз ло. Но ань оз сетчы. Ӧні ветлӧ чинаяс кабинетъясӧ, медым керкасӧ шуисны аварийнӧйӧн, а олысьясӧс вуджӧдісны. Кодкӧ эз кут виччысьны выль жыръяс, муніс выльлаӧ овны. Керкаын эм сӧмын би, сэсся нинӧм абу. Васӧ босьтӧны орчча керкаысь, шонтӧны жыръяс обогревательӧн.
-  [15]
+  — [15]
 Пиыслы личӧд оланпас серти, дерт, эм. Тайӧ 19 метра, но вермасны-ӧ найӧ судзӧдны, ань оз тӧд.
@@ Строка 152: / Строка 152: @@
 Тані «Чайка» лагерын Наргиза мӧд вежон нин. Дерт, абу курорт, но и абу гажтӧм.
-  [6]
+  — [6]
 Рам, авъя да кывзысьысь. Нывкаӧс быдтісны чорыда. 14 во чӧжыс оліс челядьӧс видзан керкаясын. Бать-мамыс, Узбекистанысь гозъя, вӧлі кольӧмаӧсь кагукӧс уличаын лабич вылын, кор тӧдмалӧмаӧсь сьӧкыд нёрпалӧм йылысь. Тайӧ висьӧмлӧн помкаяс йылысь абу на туялӧмаӧсь. Тӧдса сӧмын, мый оз позь песны лы-сьӧм, сёйны цитрус фруктъяс да юмовтор. Да быд лун колӧ гартчыны бинтӧн. Сійӧ видзӧ кучик выль доймалӧмъясысь да сетӧ позянлун бурдны важъяслы. Наргиза важӧн нин велӧдчӧма ставсӧ вӧчны ачыс.
-  [20]
+  — [20]
 Дерт, овлӧ забеднӧ, кор челядь нерсьӧны да сералӧны, мый абу мукӧд кодь. А водзын бара на сьӧкыдлун – выль челядь видзан керка.
-  [11]
+  — [11]
 Кад кежлӧ нывкаӧс овмӧдісны Католиков нима интернатӧ, сэтчӧ мунас лагерын смена помасьӧм бӧрын. Дерт, Наргизакӧд и мунасны тӧдса челядь да ёртъяс. Но сійӧ зэв ёна полӧ выль тӧдмасьӧмъясысь. А юрас вевтӧ мӧвп, мед эськӧ тайӧ шӧйтӧмыс помасис, аддзыны семья да кывны дзик на тӧдтӧм мелілун.
-  [16]
+  — [16]
-−
   ''Елена Коданенко (19 номера челядь видзан керкаын воспитатель (Емдін):''
@@ Строка 212: / Строка 212: @@
 час асыв кӧрт туй вокзал дорын ярмарка паськӧдчӧма. Быд сикас вотӧс позьӧ ньӧбны. Медӧдйӧ мырпом разалӧ.
-  [4]
+  — [4]
 Вотӧсыс Кӧрткерӧс, Сыктывдін районъясысь, а видзӧдан да, нинӧмӧн оз и торъявны.
-  [15]
+  — [15]
 Юркар шӧрын эм ещӧ ӧткымын места, кӧні вотӧс вузалӧны. Габов площадь вылын мырпом асывсянь уна куйлӧ, вузалӧны 2-3 литраа дозъясын.
-  [10]
+  — [10]
 Донъясыс торъялӧны жӧ. 1 литраысь 300 шайт корӧны, но тайӧ весавтӧм кӧ мырпом. 500 шайт сувтас весалӧм вотӧс. Ньӧбасьысьяс оз тӧргуйтчыны, тӧдӧны, кутшӧм сьӧкыд чукӧртны.
-  [17]
+  — [17]
 Колян вояс дорысь донъяс абу вежсьӧмаӧсь.
-  [3]
+  — [3]
 Мырпомлӧн ӧти стӧкан – во кежлӧ витамин. Тадзи коралӧны ньӧбасьысьясӧ быд асыв вотӧс вузалысьяс. Нӧшта найӧ висьталӧны, мый войвыв ягӧдаяс томмӧдӧ мортӧс да дорйӧ быд сикас висьӧмысь. Светлана Некрасова, Любовь Лапина, Андрей Ворожищев, «Юрган» телеканал.

@@ Строка 114: / Строка 114: @@
 «Отсалӧй вермытӧмаяслы вуджны шогмытӧм оланінысь» – татшӧм корӧмӧн шыӧдчис миян редакцияӧ Койгорт районса инвалидъяслӧн обществоӧн веськӧдлысь. Сэтчӧс водзмӧстчысь морт тӧждысьӧ вермытӧма кык челядя семья понда. Ӧтиыс нэм чӧж виччысис кӧсйысьлӧм патера, а кор кагаыс быдмис, личӧдъяс вошисны. Мӧдыслы оланін сетісны, но сарай кодьӧс.
-[10]
+ [10]
 Керка стенмыс киссян выйын, розя вевт да джодж – та дорӧ Мария Копыцина велаліс нин. Выль оланін йылысь мӧвпалӧ кага чужтӧмсянь. Сылӧн пиыс оз кыв ни оз сёрнит. [11:47]??? сулалісны, кытчӧдз зонкалы эз тыр 18 арӧс, а та бӧрын налӧн личӧдіс эз ло. Но ань оз сетчы. Ӧні ветлӧ чинаяс кабинетъясӧ, медым керкасӧ шуисны аварийнӧйӧн, а олысьясӧс вуджӧдісны. Кодкӧ эз кут виччысьны выль жыръяс, муніс выльлаӧ овны. Керкаын эм сӧмын би, сэсся нинӧм абу. Васӧ босьтӧны орчча керкаысь, шонтӧны жыръяс обогревательӧн.
-[15]
+ [15]
 Пиыслы личӧд оланпас серти, дерт, эм. Тайӧ 19 метра, но вермасны-ӧ найӧ судзӧдны, ань оз тӧд.

@@ Строка 12: / Строка 12: @@
 Туялан комитет оз пан Ухтаса Заболотнӧй инын мортлысь колясъяс аддзӧм кузя уголовнӧй делӧ. Лыяс казялісны, кор гаражъяс бердын нуӧдісны муын уджъяс. Экспертъяс серти куим юр лыясын аддзисны пуляысь розьяс. Но кутшӧм ружйӧысь лыйлісны, абу тӧдса. Гуалӧмаӧсь 30 во сайын. Но вермас лоны и мӧд кад. Тані коркӧ збыльмӧдлісны Сӧвет кадся НКВД-лысь приговоръяс. Ӧд кабалаяс серти Заболотнӧйын коркӧ вӧвлӧма мыж вештан учрежденньӧ.
-''Михаил Рогачёв (историк):''
+ ''Михаил Рогачёв (историк):''
-— Заболотнӧйын видзисны ПечЛагын пукалысьясӧс, кодъясӧс бӧрынджык лыйлісны. Чибъюын стӧч лыдпасъяс серти, а вермас лоны Заболотнӧйын, лыйлісны 121 мортӧс.
+ ''Евгения Зеленская (УГТУ-лӧн музейӧн веськӧдлысь):''
-−
-''Евгения Зеленская (УГТУ-лӧн музейӧн веськӧдлысь):''
+ — Миян со эмӧсь документъяс, справкаяс, мыйлакӧ сӧмын 37-ӧд да 41-ӧд вояс серти. Гижӧма: «Лыйлӧма, лыйлӧма...» Ми весиг ог тӧдӧй, кодъяс тайӧ.
 Историкъяс содтӧны: сэки сутуга сайын пукалысьясӧс гуалісны пасъястӧг. Ставнас муысь перйисны 30 унджык ордлы, 8 кокчӧрлы да 3 юрлы. Сэні жӧ аддзисны юрси да паськӧм. Тайӧ вӧлі апрельын. Ӧткымынъяс серти, вермас лоны тайӧ криминальнӧй 90-ӧд вояслӧн йӧлӧга.
@@ Строка 28: / Строка 28: @@
 Ютюбын передачасӧ видзӧдісны 25 сюрс сайӧ морт. Мича да аслыспӧлӧс Коми Республикаӧ Вадим Кондаков воис, мед висьтавны Адзорӧм посёлоклӧн история йылысь. Отсасис журналист да операторлы чужан му туялысь Анатолий Смилингис. Сійӧ и висьталіс ЛӧкчимЛаг йылысь. НКВД-лӧн торъя лагер паськӧдчыліс Лӧкчим ю берегын. Сылӧн шӧринӧн вӧлі Адзорӧм, коді 80 во нин оз вермы вунӧдны лагерлысь сьӧд лунъяс.
-— Мый тані вӧлі? Лагернӧй управленньӧ?
+ — Мый тані вӧлі? Лагернӧй управленньӧ?
-−
-— Да, збыль.
+ — Да, збыль.
 Посёлокса олысьяскӧд программалӧн автор варовитӧ кокниа. Сылы окота тӧдмавны быд морт, быд стрӧйба йылысь. Репортёр весиг шогавлӧ, оз кӧ веськав кытчӧкӧ. Медводдзаяс лыдын тӧдмасьӧ Мария Казакевичкӧд. Сійӧ бура кутӧ тӧд вылас посёлоклысь лагер кадся олӧм.
-''Мария Казакевич:''
+ ''Мария Казакевич:''
-−
-— «Тайӧ зэв сьӧкыд казьтылӧмъяс. Ен мед видзас ставнымӧс».
+ — «Тайӧ зэв сьӧкыд казьтылӧмъяс. Ен мед видзас ставнымӧс».
 Сійӧ кадӧ тайӧ муяс вылын мыждӧмаяс капуста да арбуз быдтывлісны, а тані вӧлі ыджыд аэродром.
-''Анатолий Смилингис:''
+ ''Анатолий Смилингис:''
-−
-— Лагерлы татшӧм аэродромыс эз ков, но шуӧны веськӧдлысь быд шойччан лунӧ Москваӧ ресторанӧ ветлӧма. Сідзкӧ, тайӧ ставыс сёрнитчӧм серти вӧлі вӧчӧма.
+ — Лагерлы татшӧм аэродромыс эз ков, но шуӧны веськӧдлысь быд шойччан лунӧ Москваӧ ресторанӧ ветлӧма. Сідзкӧ, тайӧ ставыс сёрнитчӧм серти вӧлі вӧчӧма.
 Вера Кутькина 80-ӧд восянь олӧ лагерӧн веськӧдлысьяслӧн керкаын. Стрӧйбаыс пӧ зэв зумыд.

@@ Строка 122: / Строка 122: @@
 Пиыслы личӧд оланпас серти, дерт, эм. Тайӧ 19 метра, но вермасны-ӧ найӧ судзӧдны, ань оз тӧд.
-Мария Копыцина: «Быд во юася, мый патеракӧд, кымын колис виччысьны. Колян во вӧлі витӧдӧн, а таво тӧдмалі, мый черӧдыс эз вӧрзьы. Деньгасӧ абу юклӧмаӧсь колян во льготникъяс вылӧ».
+''Мария Копыцина:''
 Неважӧн тӧдмалісны, налӧн керкаыс оз лыддьыссьы муниципальнӧйӧн. 2012 воын ёрд шуис, стрӧйбасӧ кӧзяинтӧмӧн. Районлы вӧлі колӧ сійӧс босьтны ас борд улӧ, но ӧніӧдз уджъяс эз помавны. Олысьясӧс эскӧдӧны, мый 6 тӧлысь мысти воас татчӧ комиссия, коді и донъялас керкасӧ.

@@ Строка 99: / Строка 99: @@
 Ренова овмӧсъясӧн котыр кутысь Евгений Ольховик да Т-плюс энергохолдингӧн юрнуӧдысь Борис Ванзихерӧс ёрд лэдзис гортса арест улӧ август 5 да 6 лунъясӧдз. Найӧс арестуйтісны Комиӧн вӧвлӧм веськӧдлысьлы взяткаяс сетӧмысь. Кыдзи юӧртісны Басманнӧй ёрдлӧн пресс-службаын: та йылысь корисны дорйысьяс. Казьтыштам, шоныдӧн могмӧдысьясӧс кутісны колян вося сентябрын. Следствийӧ серти, коррупция нюжаліс 2007-2014 воясӧдз. Некоді на пиысь асьсӧ оз лыддьы мыжаӧн. Коймӧд фигурант "Вымпел Коми" вӧвлӧм веськӧдлысь Михаил Слободин пышйис суйӧр сайӧ.
-====АБУ СУДЗСЯНА ГӦГӦРТАС===
+===АБУ СУДЗСЯНА ГӦГӦРТАС===
 "Отсалӧй вермытӧмаяслы вуджны шогмытӧм оланінысь" – татшӧм корӧмӧн шыӧдчис миян редакцияӧ Койгорт районса инвалидъяслӧн обществоӧн веськӧдлысь. Сэтчӧс водзмӧстчысь морт тӧждысьӧ вермытӧма кык челядя семья понда. Ӧтиыс нэм чӧж виччысис кӧсйысьлӧм патера, а кор кагаыс быдмис, личӧдъяс вошисны. Мӧдыслы оланін сетісны, но сарай кодьӧс.

@@ Строка 127: / Строка 127: @@
 Сиктӧн веськӧдлысь содтіс: прӧстмас кӧ кутшӧмкӧ оланін, нывлы сійӧс пыр жӧ сетасны. Но татшӧмыс районын шоча овлӧ. Сідзкӧ, виччысьны выль жыръяс, вермас лоны, ковмас дыр на. Татьяна Супрядкина, Таисия Жакова, Олег Жуковскӧй, "Юрган" телеканал, Койгорт район.
-====МЕЗДЫНЫ КАГАӦС===
+===МЕЗДЫНЫ КАГАӦС===
 Ми водзӧ нуӧдам "Отсав кагалы" уджтас, кӧні юӧртам челядь йылысь, кодъяслы ёна колӧ тіян отсӧг. Талун ми висьталам Наргиз Уганова йылысь. 14 арӧса нывка майшасьӧ шоча паныдасьлысь висьӧмӧн. [14:42]??? синдром шусьӧ. Тайӧ, кор быд инмӧдчӧм, вывті чорыд дой. Кагасӧ эновтӧмаӧсь бать-мамыс чужӧм бӧрас пыр жӧ. Нывка ачыс велӧдчӧма тышкасьны висьӧмкӧд да дорйыны асьсӧ мукӧдъяс водзын, кодъяс тешитчӧны сы вылын висьӧм вӧснаыс. Константин Куратов стӧчмӧдас.