|
|
| (не показана 1 промежуточная версия этого же участника) |
| Строка 240: |
Строка 240: |
| | Ӧтчыд вӧчан торъя вольпась, сэсся коркӧ сертиыс вермыны кутан да паськӧм вуран, велӧдан кияссӧ мыськыны сёйӧм водзвылын, ӧти кадӧ быд лун водны, чеччыны, да сідз водзӧ. | | Ӧтчыд вӧчан торъя вольпась, сэсся коркӧ сертиыс вермыны кутан да паськӧм вуран, велӧдан кияссӧ мыськыны сёйӧм водзвылын, ӧти кадӧ быд лун водны, чеччыны, да сідз водзӧ. |
| | Мый оз вермы вӧчны ӧти мам, верман вӧчны ӧтув мукӧдкӧд. Сы понда колӧ мамъяслы ӧтувтчыны да зільны велӧдчыны кужӧмӧн челядьясӧс быдтыны. | | Мый оз вермы вӧчны ӧти мам, верман вӧчны ӧтув мукӧдкӧд. Сы понда колӧ мамъяслы ӧтувтчыны да зільны велӧдчыны кужӧмӧн челядьясӧс быдтыны. |
| − |
| |
| − | #kom_Falkner_2_1927, А. Сидорова
| |
| − | ЛОАМ МИ ЁНӦСЬ, ДЗОНЬВИДЗАӦСЬ ДА!
| |
| − | І. Морт кучик дзоньвидза йылысь
| |
| − | Мыйла колӧ мыссьыны
| |
| − | Сӧстӧм кучик мольыд, югъялӧ.
| |
| − | Чышкыштӧй чужӧмнытӧ вӧсньыдик небыд гумагаӧн — гумагаыд сылӧссяс.
| |
| − | Сійӧ сы вӧсна, мый миян кучикысь пыр сӧдзӧ кучик гос.
| |
| − | Сійӧ госыс видзӧ кучиксӧ косьмӧмысь.
| |
| − | Тӧв йылын да бус пиын уджалігӧн кучикыс косьмӧ, потласьӧ, миян ног кӧ — вартчӧ.
| |
| − | Сэтшӧм удж бӧрын колӧ мавтны сійӧс кутшӧмкӧ госӧн.
| |
| − | Шоча мыссигӧн кучик лудӧ.
| |
| − | Сійӧ сы вӧсна, мый кучикысь сӧдзтысь гос да пӧсь косьмигас кучиксӧ гильӧдӧны.
| |
| − | Кучик вылысь дыр мыськытӧм пӧсь да гос отсалӧны чукӧрмыны кучик вылӧ буслы да быд пӧлӧс уна висьӧдана гагъяслы.
| |
| − | Кучиктӧ кисьтӧ, лӧмӧссьӧ да ещӧ на мукӧд пӧлӧс кучик висьӧмъяс овлӧны.
| |
| − | Гыжнаясысь да лудӧм кисьтӧдысь кучикыд зэв дыр оз бурд.
| |
| − | Сы вӧсна, инӧ, со кутшӧм сӧстӧма колӧ видзны ассьыд яйтӧ.
| |
| − | Быдӧн тӧдӧны, кутшӧм лӧсьыд да долыд овлӧ мыссьӧм бӧрын.
| |
| − | Дӧрӧм-гачӧ сідз жӧ чукӧрмӧны кучикысь торъялӧм торъяс — гос да киль да на дінӧ сибдӧм бус.
| |
| − | Дӧрӧм гач сьӧдасьӧны.
| |
| − | Сы вӧсна улыса дӧрӧм гачтӧ колӧ вежны быд вежонын.
| |
| − | Выліса платтьӧтӧ тшӧкыда жӧ пеславны, тӧлӧдны, буссӧ сэсь пыркӧдны.
| |
| − | Ас гӧгӧр пелькӧдны колӧ велӧдчыны ичӧтысянь.
| |
| − | Дурка да няйта олігӧн он ло дзоньвидза, мича.
| |
| − | Дзоньвидзалуныд да мичлуныд няйтыдкӧд да дуркыдкӧд дажӧ оз лӧсявны.
| |
| − | Тшӧкыда-ӧ тэ мыськан ассьыд тушатӧ?
| |
| − | Оз-ӧ кыв тэ дінысь пӧсь дук?
| |
| − | Кӧні тэ пыркӧдан, весалан ассьыд кышантӧ?
| |
| − | Мый вӧсна оз позь пыркӧдны да весавны кышантӧ олан керкаын?
| |
| − | Кыдзи колӧ дӧзьӧритны юрситӧ да чунь гыжъястӧ.
| |
| − | Медъёна сӧдзтӧ госыд юр кучикысь.
| |
| − | Сы вӧсна посни челядьлысь кӧ юрсӧ шоча кутан мыськыны, юр кучик госыс юр вылас косьмӧ, кенялӧ.
| |
| − | Ёна дурк йӧзлӧн юрсӧ дыр мыськытӧмысь юрыс лӧмӧссьӧ, юрсиыс клеитчӧ сэтчӧ, оз позь сыныштны.
| |
| − | Бура мыськыны юртӧ кӧдзыд ваӧн он вермы, оз мын сійӧ.
| |
| − | Колӧ мыськыны шоныд ваӧн, майтӧгӧн, медым став няйтыс да госыс сэсь мынас.
| |
| − | Ӧдйӧ госӧссян юрси колӧ мыськыны быд вежонын ӧтчыд, ньӧжйӧнджык госӧссян — позьӧ кык вежонын ӧтчыд.
| |
| − | Юр кучиктӧ колӧ ёна дӧзьӧритны: сэні ӧд юрси вужъясыс (1-ӧддза сер., Н шыпасӧн пасйӧма).
| |
| − | Няйтын овмӧдчӧны аслыспӧлӧс тшакъяс, висьмӧдӧны юрситӧ.
| |
| − | Эм парша нима висьӧм.
| |
| − | Парша тшакъяс вуджӧны челядьлы понъяссянь да каньяссянь.
| |
| − | Парша тшак орйӧдлӧ юрси вужъяс.
| |
| − | Юрси пондас усьны, верман дзик юрситӧг кольны (2-ӧд серп.).
| |
| − | Эм нӧшта мӧд пӧлӧс висьӧдан тшак — шырысь лишай (3-ӧд серп.).
| |
| − | Сійӧ юрситӧ орйӧдлӧ.
| |
| − | Чеглалӧ найӧс ӧтгырся гӧгыльясӧн, быттьӧ шырӧ.
| |
| − | Лишай — зэв вуджана висьӧм.
| |
| − | Сы вӧсна, казяласны кӧ сійӧс школаын кутшӧмкӧ велӧдчысьлысь, велӧдӧмысь дугдылӧны, школасӧ тупкылӧны.
| |
| − | Мыжаыс тані — няйта, дурка олӧм.
| |
| − | Юртӧ мыськыны колӧ видзчысьӧмӧн.
| |
| − | Юр мыськигӧн ми весалам юр кучикнымӧс сы вылӧ пуксьӧм кулӧм кучик йӧртӧдъясысь да няйтысь, бусысь.
| |
| − | Коклябӧраным миян эм жӧ сэтшӧм кулӧм кучик пластыс.
| |
| − | Сӧмын сэні сійӧ зэв кыз, позьӧ вундавны, ньӧти оз доймы.
| |
| − | Юрын кулӧм кучик пластыс зэв вӧсни.
| |
| − | Сы улын олӧны ловъя кучик йӧртӧдъяс.
| |
| − | Сы вӧсна юртӧ мыськигӧн оз ков юр кучиктӧ гыжйӧн парсавны, а мыськыны кокньыдика — чунь помъяснад ниртӧмӧн.
| |
| − | Сынан ньӧбигӧн колӧ бӧрйыны тшӧтшыд пиня сынан: ёсь пиня сынанӧн верман дойдны юр кучиктӧ.
| |
| − | Зэв пӧсь ваӧн юртӧ мыськавны абу бур, верман сотны ловъя кучиксӧ.
| |
| − | Эм ещӧ юр кучик висьӧм, кор юрыд ёна килльӧссьӧ.
| |
| − | Сэки юрыд да паськӧмыд еджыдӧсь, быттьӧ пызьӧн киськалӧма.
| |
| − | Сійӧ висьӧмысь позьӧ бурдӧдчыны, сӧмын юртӧ тшӧкыда колӧ мыськыны серно-дегтярнӧй мазьӧн, доктор индалӧм серти.
| |
| − | Колӧ ёна видзны юртӧ тойӧссьӧмысь.
| |
| − | Пывсян бӧрын колӧ сынавны юрситӧ тшӧкыд сынанӧн.
| |
| − | Унаысь юрыд серовӧссьылӧ.
| |
| − | Серовыс сійӧ той колькъяс (4-ӧд серп.).
| |
| − | Мынтӧдчыны наысь зэв сьӧкыд: колӧ тшӧкыда тшӧкыд сынанӧн сынасьны.
| |
| − | Эновтчыны кӧ пондан сынасьӧмысь — тойӧссян.
| |
| − | Тойясӧс бырӧдӧны нерп выйӧн да сабадилла нима лекарствоӧн.
| |
| − | Колӧ видзчысьны ёна юр гартӧмысь.
| |
| − | Шапкаӧн, шляпаӧн да чышъянӧн оз ков юртӧ топыда жмитӧмӧн кӧртавны, тупкыны.
| |
| − | Юр кучик йӧртӧдъяс ӧд, мукӧд туша йӧртӧдъяс моз жӧ, лолалӧны.
| |
| − | Оз ков, инӧ, торкны налы лолавны.
| |
| − | Быд ловъя ловлы моз юр кучиклы колӧны югыд да сынӧд.
| |
| − | Сы вӧсна шоныд дырйи да абу кӧ буса колӧ овны куш юрӧн.
| |
| − | Чунь гыжъястӧ сӧстӧма жӧ колӧ видзны.
| |
| − | Няйт удж бӧрын пырысьтӧм-пыр китӧ колӧ мыськыны майтӧгӧн, тшӧткаӧн, медым гыжъяс костад няйтыс оз коль.
| |
| − | Гыж да юрси серти тӧдмалӧны мортӧс: пелька али дурка сійӧ олӧ.
| |
| − | Гыжтӧ колӧ шырны гӧгрӧстӧмӧн моз, чунь пом серти.
| |
| − | Оз ков вундыны сійӧс дзик яй бердтіыс либӧ кольны вывті кузя (5-ӧд серп.).
| |
| − | Чунь гыж видзӧ чунь помтӧ доймӧмысь да мый сюрӧ босьтігӧн мыджӧд пыдди сылы олӧ, видзӧ чатӧртчӧмысь.
| |
| − | Чунь помыд ӧд миян — мӧд син.
| |
| − | Чунь помъясӧн ми быдтор видлалам.
| |
| − | Гыжъяс гӧгӧр мукӧддырйи чунь кучик бонзьӧ.
| |
| − | Оз ков найӧс нетшкыны, курччавны, медым оз лоны сэні дойяс.
| |
| − | Дойӧ ӧд вермасны веськавны висьӧдан гагъяс, пежавны вирсӧ-яйсӧ.
| |
| − | Войдӧр гаг веськаланінті вежӧдас, сэсся висьны, ёнтыны пондас.
| |
| − | Гыжна туйяс да дойяс колӧ мавтны иодӧн.
| |
| − | Сійӧ кыскӧ дой кучиксӧ, оз лэдз висьӧдан гаг ядлы пырны водзӧ, пежавны вирсӧ, яйсӧ.
| |
| − | Велӧдчысьяс пытшсьыд школаад бӧрйӧй кымынкӧ мортӧс тӧждысьны дзоньвидзалун понда.
| |
| − | Найӧ пондасны шусьыны дзоньвидзалун понда тӧждысьысь котырӧн.
| |
| − | Пондасны кыйӧдны, медым школаыд пыр вӧлі пелькӧдӧма, чышкӧма-мыськӧма; велӧдчысьясыс сӧстӧмӧсь, сӧстӧм паськӧмаӧсь.
| |
| − | Тшӧктӧй сійӧ котырлы докторкӧд тшӧтш видлавны велӧдчысьяслысь юрсисӧ, туша кучиксӧ, гыжъяссӧ.
| |
| − | Сійӧ котырлы тшук колӧ кыдзкӧ лӧсьӧдны, медым велӧдчысьяс велӧдчасны видзны асьнысӧ да школасӧ пыр пелька, сӧстӧма.
| |
| − | Ас удж йывсьыс дзоньвидзалун понда тӧждысьысь котыр быд тӧлысь собранньӧ вылын пондас велӧдчысьяслы доклад вӧчны.
| |
| − | Кутшӧм ваӧн колӧ мыссьыны
| |
| − | — Ме кӧдзыд ваӧн мысся!
| |
| − | — А ме шоныдӧн — мед ог кынмы.
| |
| − | — Сы вӧсна и пыр кынман, шоныд ваӧн мыссян да.
| |
| − | — Кыдз сідз?
| |
| − | Шоныд ваысь?
| |
| − | — Да.
| |
| − | Шоныд ваӧн мыссьӧм бӧрын кучикыд зэв ӧдйӧ ыркалӧ.
| |
| − | Кӧдзыд ваӧн кӧ мыссян да сы бӧрын дон гӧрдӧдз кыз чорыд либӧ гӧна кузьчышъянӧн чышкысян, сэки, бара, майбыр, он кынмы — шоналан.
| |
| − | Вирыд ӧдйӧ-ӧдйӧ мӧдас ветлыны сӧнъясӧдыс, быттьӧ гимнастика вылын.
| |
| − | Шоныд ваӧн мыссьысьлы ывлаын пыр кӧдзыд.
| |
| − | Мӧдарӧ, кӧдзыд ваӧн мыссигӧн сӧмын войдӧрсӧ кӧдзыд, сэсся зэв ӧдйӧ шоналан, дон гӧрд кучика лоан.
| |
| − | Шоныд ваӧн мыссьысь быд тӧв пӧльыштӧмысь полӧ, пыр гартчӧ, шоныда пасьтасьӧ.
| |
| − | Сы вӧсна сылӧн насмука оз бырав.
| |
| − | — Кӧдзыд ванад мыссигӧн ӧд либӧ вывсьыд няйтыс оз жӧ бырав, пыр няйт сюръя кодьӧн лоӧ овны.
| |
| − | — Эн пов, няйтӧн огӧ олӧ.
| |
| − | Быд вежонын ӧтчыд пывсянын пӧсь ваӧн мысся, майтӧгӧн, бонйӧн.
| |
| − | Сыысь кындзи быд лун коскӧдз кӧдзыд ваӧн мысся.
| |
| − | Тадзи венсисны кык ёрт.
| |
| − | Кодыс эськӧ тіян ногӧн прав?
| |
| − | Мыйла?
| |
| − | Саридзын да юясын купайтчӧм йылысь
| |
| − | — О-о-о, кутшӧма ме кынми, турді дзикӧдз!
| |
| − | — Кӧні нӧ сэтшӧмасӧ кынмин?
| |
| − | — Ваын, эстӧн юын купайтчи да.
| |
| − | — Дыр, кӧнкӧ, купайтчин, сійӧн и кынмин.
| |
| − | Доктор шуӧ, дыр пӧ купайтчыны оз позь.
| |
| − | Ачыд ӧд, кӧнкӧ, казявлін, пыран ваад да войдӧр кӧдзыд, сэсся шоналан, кучикыд гӧрдӧдас.
| |
| − | Сэки и колӧ петны ваысь, оз ков видчысьны мӧдысь кӧдзалӧм, лӧзӧдӧм.
| |
| − | Лӧзӧдтӧдз купайтчӧмысь бур пыдди сӧмын лёк лоӧ.
| |
| − | Купайтчӧм водзвылад бур куйлыштны пасьтӧгыд шонді водзын.
| |
| − | Купайтчӧм бӧрын мӧдарӧ, пырысьтӧм-пыр колӧ пасьтасьны.
| |
| − | Зэв омӧль купайтчигӧн шонтысьны шонді водзын, сэсся бара ваӧ чеччыштны.
| |
| − | Оз ков сідзи вӧчны, а челядьлӧн сэтшӧм мода эм.
| |
| − | — Мый нӧ тэ, ӧтитор оз позь да, мӧдтор оз позь долян, а ачыд он висьтав, мыйла оз позь.
| |
| − | Вай лучшӧ сійӧс висьтав, мыйла оз позь.
| |
| − | — Висьтала.
| |
| − | Та йылысь ме докторлысь со кыдзи гӧгӧрвои.
| |
| − | Быд уджалӧм бӧрын уджалысь органъяс мудзӧны, колӧ найӧс шойччӧдны.
| |
| − | Сідзи жӧ вир сӧнъяс.
| |
| − | Кӧдзыд ваысь кучик пытшса вир сӧнъяс войдӧр топалыштӧны, векнялӧны.
| |
| − | Вирыс на пытшкысь шыбитчӧ гырк пытшкӧ.
| |
| − | Недыр мысти найӧ бӧр паськалӧны, тырӧны вирӧн: вирыс сэтчӧ гырк пытшкысь локтӧ.
| |
| − | Сэки мортыд шоналӧ, колӧ дугдыны купайтчӧмысь.
| |
| − | Дырджык кежлӧ кӧ кольччан ваӧ, вир сӧнъясыд выльысь векняласны, тэ кынмыны кутан, дыр он шонав: вир сӧнъясыд мудзӧмысла ньӧжйӧнджык нин уджалӧны.
| |
| − | Дыр купайтчӧмысь верман висьмыны.
| |
| − | Нӧшта, уналы некутшӧма оз позь купайтчыны, медся нин саридзын.
| |
| − | Позьӧ оз да дыр-ӧ позьӧ купайтчыны тэныд, сы йылысь колӧ юавны докторлысь.
| |
| − | Купайтчылін-ӧ тэ юын, дыр-ӧ олін ваас, кынмин эн дыр купайтчигад?
| |
| − | Кыдзи колӧ пасьтасьны
| |
| − | Миян республикаын гортын олӧны кокни паськӧмӧн, ывла вылӧ петігӧн ёна гартчӧны.
| |
| − | Заграничаын дзик мӧд ногӧн пасьтасьӧны: гортын олан да ывла вылын ветлан паськӧмъясын ыджыд кост абу.
| |
| − | Миян улыса дӧрӧм-гачтӧ унджыкыс новлӧны дӧраысь да бумажнӧйӧс, сэні — кыӧмӧс
| |
| − | (чувки кепысьӧс моз кыӧма машинаӧн либӧ емӧн).
| |
| − | Кыӧм паськӧмын сунисъяс костыс гырысьджык:
| |
| − | сунисъяссӧ абу топӧдӧма мӧда-мӧд бердас.
| |
| − | Сэтшӧм костӧсь дӧраыд паськӧм вылад бурджык: сійӧ, губка моз, тушаысь пӧсь васӧ ӧдйӧ ас пиас босьтӧ, ӧдйӧджык лэдзӧ ортсӧ — косьмӧ.
| |
| − | Оз весь спортсменъяс кокниа пасьтасьны: найӧ новлӧны кыӧм дӧрӧм гач.
| |
| − | Либӧ нӧшта дӧрӧмныс нач посни синма тывйысь быттьӧ вурӧма.
| |
| − | Котраліганыс да ворсіганыс спортсменъяс ёна пӧсялӧны.
| |
| − | Шойччигас сэсся, ыркалігас, татшӧм паськӧмнас найӧ оз казявны туша кузьта пӧсь визувтӧм: паськӧмыс пӧсьсӧ ас пиас босьтӧ.
| |
| − | Тӧв пӧлькнитӧмысь налы абу кӧдзыд: паськӧмыс ӧдйӧ косьмӧ.
| |
| − | Бумажнӧй дӧрӧмӧн котравны абу бур: пӧсялан да дыр оз косьмы, верман кынмыны.
| |
| − | Пӧсялӧм бӧрын кынмӧмыд зэв лёк: мортыд зэв кокниа вермӧ висьмыны.
| |
| − | Шоча кыӧм дӧрӧм-гач новлысьлы немтор повны поводдя вежсьӧмысь.
| |
| − | Ичӧтысянь колӧ асьтӧ велӧдны кокниа пасьтасьны.
| |
| − | Кокъястӧ колӧ видзны шоныда: новлыны пыр бур дзонь кӧмкот.
| |
| − | Пӧсялӧны кӧ кокъясыд, кӧдзыд дырйи колӧ новлыны вурун чувки: вуруныс пӧсьсӧ ас пиас кыскас, кокъясыд омӧльджыка кынмасны.
| |
| − | Чужӧмтӧ да голятӧ оз ков ёна гартны-тупкыны, колӧ асьтӧ быдтыны ён, дзоньвидза мортӧн.
| |
| − | Векни да зэлыд паськӧм новлӧм абу жӧ бур:
| |
| − | вӧляысь вӧрны ни лолавны он вермы, вирыд лючки ветлӧдлыны оз вермы ни.
| |
| − | Эмӧсь йӧз, шуӧны, векни паськӧмнас пӧ шоныдджык.
| |
| − | Сійӧ абу сідзи, асьтӧ ылӧдлӧм сӧмын лоӧ.
| |
| − | Паськыд, шев паськӧм бурджык.
| |
| − | Сэки паськӧма-тушаа костын лоӧ тушаӧн шонтӧм сынӧд.
| |
| − | Оз ӧд паськӧмыд миянӧс шонты, ми паськӧмсӧ шонтам.
| |
| − | Паськӧмыс сӧмын видзӧ миянӧс кӧдзалӧмысь.
| |
| − | Мыйысь вурӧма тэнад дӧрӧм гачыд?
| |
| − | Кутшӧм шӧртысь кыӧма тэнад чувкиыд, носкиыд?
| |
| − | Эм-абу тэнад дӧрӧм гач емӧн кыӧм дӧраысь?
| |
| − | Босьт ӧтыджда ситечтор да емӧн кыӧм дӧратор, либӧ важ вурун кепысьтор.
| |
| − | Лэдз найӧс стӧканъясӧ ва пиӧ, сӧмын мед ваыс кыкнан стӧканас ӧтмында вӧлі.
| |
| − | Видз кыкнан торсӧ ӧтдыра.
| |
| − | Ваысь кыскӧм бӧрын тӧдмав, код торйыс унджык ва ас пиас босьтӧма.
| |
| − | Кодыс, инӧ, ӧдйӧнджык васӧ босьтӧ?
| |
| − | Кынмалӧм йылысь
| |
| − | Школаын доктор юалӧ: «Тӧлӧдлад-ӧ ассьыныд керканытӧ?»
| |
| − | — «Тӧвнас?
| |
| − | Кынмам ӧд.
| |
| − | Мыйта кӧдзыд пырас, форточкаястӧ восьтан да».
| |
| − | — «Кӧдзыд понда йӧзыд оз висьмыны», шуис сы вылӧ доктор: «висьмӧдӧны найӧс висьӧдан гагъяс.
| |
| − | Сӧмын оз быд морт ӧтмоза висьмы, оз быдӧнӧс ӧтмоза висьӧд.
| |
| − | Коді ичӧтысянь асьсӧ велӧдӧ бур сынӧдын овны, кӧдзыд ваӧн мыссьыны, оз гартчы, оз тӧбсьы — сійӧс висьӧмыдлы сьӧкыд лоӧ вермыны: морт ён, оз сетчы.
| |
| − | Мӧдарӧ, коді ичӧтысянь пыр гартчӧ-тӧбсьӧ, полӧ кӧдзыдысь да сӧстӧм сынӧдысь — сійӧ оз и бурдлы, пыр зыньгӧ-висьӧ: вирыс сылӧн омӧля уджалӧ, ӧдва визлалӧ.
| |
| − | Сэтшӧмтӧ, дерт, висьӧдан гагъясыд кокниа пӧрӧдасны.
| |
| − | Миянлы колӧ велӧдны асьнымӧс пырыс ветлан тӧв вылын овны, медым кынмӧмъясысь огӧ кутӧ повны, медым насмука оз кут вӧдитны.
| |
| − | Коді гортын пыр шоныд паськӧмӧн олӧ да ӧшиньяссӧ тшем пӧдсӧн видзӧ, сійӧ пыр норасьӧ: бара нин менам кынмыссьӧма.
| |
| − | Кынмӧмысь висьмӧ, коді регыдӧн кынмӧ.
| |
| − | А регыдӧн кынмӧ сійӧ, коді ичӧтысяньыс абу зільӧма лоны ёнӧн, дзоньвидза мортӧн.
| |
| − | Абу кужӧма асьсӧ быдтыны.»
| |
| − | Кынмысь-абу тэ?
| |
| − | Быд лун-ӧ тэ мыссян, кӧдзыд ваӧн али шоныдӧн?
| |
| − | Мыссьы кӧдзыд ваӧн, чышкысь косӧдз.
| |
| − | Чышкысигад кыз кузьчышъянӧн нирт яйтӧ гӧрдӧдз.
| |
| − | Сэки лунтыр тэныд лоӧ шоныд.
| |
| − | Вӧчлы жӧ сідзи, тӧдмав збыльысь-абу.
| |
| − | Бурджык ещӧ лоӧ, юалан кӧ, кыдзи мыссьыны, докторлысь.
| |
| − | ІІ.
| |
| − | Физкультура
| |
| − | Гимнастика да спорт абу ышманторъяс: найӧ дзоньвидзалун кутӧны
| |
| − | Карса челядьяс сиктса челядьысь омӧльӧсьджык.
| |
| − | Сиктса челядьыд ичӧтысяньыс бать-мамыслы отсасьӧны муяс вылын да, видзьяс вылын да, кыскасигӧн да.
| |
| − | Найӧ сӧстӧм сынӧда инын уджалігӧн сӧмын ёнмӧны.
| |
| − | Карса челядьыд эськӧ абу жӧ дзик ставныс ӧткодь омӧльӧсь да, эмӧсь на пиын и ёнъяс.
| |
| − | Ваня да Костя панласьӧны котралӧмӧн.
| |
| − | Ваня кык во нин физкультура кружокын.
| |
| − | Костя абу, сійӧ котравны оз радейт;
| |
| − | нига сайынджык пукалӧ — лыддьысьӧ.
| |
| − | Ваня регыдӧн Костяӧс панйис.
| |
| − | Костялӧн лолыс кутіс тырны, котӧртны ньӧжмӧдіс, сэсся дзикӧдз сувтіс.
| |
| − | Ваня дыр на сы бӧрын котӧртіс.
| |
| − | Кор сувтіс, быттьӧ немтор, мудзӧмыс омӧля и тӧдчӧ.
| |
| − | Сійӧ сы вӧсна, мый Ваня котравныс велалӧма нин да Костя дорысь этшаджык вын сы вылӧ пуктіс.
| |
| − | Кӧть ӧд кутшӧм удж вылын: велалӧмыд кӧ, кужан кӧ сійӧс вӧчны, этшаджык вын сы вылӧ мунас.
| |
| − | Сідз жӧ и тані: Ваня котралӧ Костяысь ӧдйӧджык, мичаджыка, пелькджыка.
| |
| − | Пес кералысьлӧн киясыс ёнӧсь, пескыс ӧдйӧ да мичаа потласьӧ.
| |
| − | Писар ӧдйӧ гижӧ.
| |
| − | Вурсьысь ӧдйӧ вурсьӧ.
| |
| − | Сідзи, ӧти удж вылын олысьлӧн, оз став шыр-яйыс (мускулыс) ӧтмоза ёнмы: сійӧ удж вӧчигӧн вӧрысь шыр-яйяс мукӧд шыр-яйясысь ёнӧсьджык.
| |
| − | Физкультурникъяслӧн гимнастикасӧ вӧчигӧн став шыр-яйыс уджалӧ вӧрӧ, сы вӧсна налӧн став шыр-яйыс ӧткодь ёнӧсь.
| |
| − | Ӧти пӧлӧс уджысь дӧзман, мудзан, тушаыд тшыкӧ: гӧрбыльтчан, пӧлыньтчан, кыткӧ кызджык, кыткӧ вӧсньыдджык лоӧ.
| |
| − | Спорт став суставсӧ уджӧдӧ, веськӧдалӧ чукыльтчӧминъяс.
| |
| − | Яйыд зумыдмӧ, ёнмӧ.
| |
| − | Ми кӧсъям лоны уклад кодь ён яяӧсь, мед вӧлім дзоньвидзаӧсь, мичаӧсь, веськыдӧсь.
| |
| − | Ньӧв моз ми кутам ю вуджны.
| |
| − | Лэбачьяс моз лэбзям котӧртігӧн.
| |
| − | Морӧс лыясным миян лоӧны вылынӧсь, паськыдӧсь.
| |
| − | Пыдысянь пондам лолавны сӧстӧм сынӧдӧн.
| |
| − | Алӧй гӧрд вир пӧсь визувнас мыськас миянлысь пытшкӧснымӧс.
| |
| − | Тіян школаын велӧдӧны оз гимнастика да спорт?
| |
| − | Кымынысь вежонын?
| |
| − | Кымын минутӧн?
| |
| − | Ёнмисны эз тэнад шыр-яйясыд гимнастикаӧн да спортӧн велӧдчыны заводитӧм бӧрын?
| |
| − | Казялан он ассьыд ёнмӧмтӧ?
| |
| − | Гимнастика да спорт кӧ тіян школаын абу, дзоньвидзалун понда тӧждысьысь котыр пыр кыпӧдӧй сы йылысь сёрни, корӧй, мед лӧсьӧдасны.
| |
| − | Сёрнитӧй сы йылысь школаса докторыдкӧд.
| |
| − | Шоныд пась пыдди — физкультура
| |
| − | Пес кералігӧн либӧ котралігӧн ми ёна пӧсялам.
| |
| − | Шонтӧ миянӧс асланым организмным.
| |
| − | Сы вӧсна шоныд миянлы весиг кӧдзыдінын уджалігӧн.
| |
| − | Пач ломтысигӧн ломтысянторйыс сотчигас ӧтлаасьӧ сынӧдса кислородкӧд, артмӧ углекислота.
| |
| − | Сідз жӧ миян организмын.
| |
| − | Миян пытшкын быттьӧ пыр пач ломтысьӧ, сӧмын битӧг-а.
| |
| − | Сотчысьясыс — сёян-юан.
| |
| − | Найӧ ӧтлаасьӧны вирӧн вайӧм сынӧдса кислородкӧд.
| |
| − | Сэсся ӧтлаасьӧмысь артмӧм углекислотасӧ вом пыр бӧр ортсӧ лэдзӧны.
| |
| − | Уджалігӧн миян пытшкын сёян-юан ёнджыка сотчӧ, лолалам ми тшӧкыдаджык, пыдысяньджык;
| |
| − | босьтам пытшкӧ унджык кислород, лэдзам унджык углекислота.
| |
| − | Паровоз ломтысигӧн шоныдыс паровозсӧ шонтӧ дай мӧдтор вылӧ мунӧ — кыскӧ бӧрсяньыс став вагонсӧ.
| |
| − | Миян пытшкын сідзи жӧ: ӧти юкӧн шоныд сёян сотчӧмысь мунӧ асьнымӧс шонтӧм вылӧ, мукӧдыс — организмлы уджавны.
| |
| − | Миян гӧгӧрса сынӧд кӧ кӧдзыдджык миян тушаысь, тушаным шойччигас ньӧжйӧникӧн ыркалӧ, ас температураас воӧ.
| |
| − | Уджалігӧн содӧм шоныдыс вуджӧ сынӧдӧ.
| |
| − | Чукӧртӧм ӧти лунся туша шоныдӧн позьӧ пузьӧдны кык ведра ва.
| |
| − | Сы вӧсна, кор миянлы кӧдзыд, колӧ либӧ уджавны, либӧ гимнастика вӧчны.
| |
| − | Пасьыд шоныдтӧ оз сет.
| |
| − | Сійӧ сӧмын дась шоныдсӧ видзӧ, мед оз разав сійӧ кӧдзыд сынӧдӧ.
| |
| − | Сідз кӧ, ёна пасьтасьӧм-гартчӧм дорысь кӧдзыд дырйи шоныд корсьны бурджык гимнастикаӧн.
| |
| − | Кынмысь-абу тэ?
| |
| − | Кынмигӧн коркӧ видлін эн уджавны либӧ гимнастика вӧчны?
| |
| − | Видлы, сэсся висьтав, шоныдджык лои али эз тэныд.
| |
| − | ІІІ.
| |
| − | Лимфатическӧй система дзоньвидза йылысь
| |
| − | Зӧлӧтука йылысь
| |
| − | Быдӧн, ме чайта, аддзылінныд пыктӧм, кыз голяа челядьӧс.
| |
| − | Сійӧ — горш нерӧдъясыс налӧн пыктӧмаӧсь.
| |
| − | Сэтшӧм жӧ нерӧдъяс эмӧсь ещӧ пакъясын, гырддза да кыняув гуранын, кынӧмын, сынӧд ветлан туйясын (бронхиын).
| |
| − | Голяса нерӧд пыктӧм медъёна синмӧ шыбитчӧ.
| |
| − | Нерӧдъяс оз другӧн ыдждыны, а ньӧжйӧникӧн.
| |
| − | Войдӧр ыдждӧмсӧ весиг он казяв.
| |
| − | Сэсся, кор аддзасны кагалысь горш пыктӧм, тьӧтӧяс да пӧчӧяс пондасны шуны: немтор пӧ тайӧ, «прӧстӧй зӧлӧтука», регыд бурдас.
| |
| − | Мамыс эскас налы, оз петкӧдлы кагасӧ докторлы.
| |
| − | Эськӧ нерӧд пыктӧмыд зэв омӧльтор: сысянь вермасны висьмыны лыяс, тыяс да.
| |
| − | Кагаыдлӧн лоӧ чакотка, или туберкулёз, кыдзи шуӧны мӧд ногӧн.
| |
| − | Кага кыскасьӧ джоджӧд, быдторйӧ кинас кутчысьӧ, вомӧ босьтӧ.
| |
| − | Сылы зэв кокниа шедӧны быд пӧлӧс висьӧдан гагъяс.
| |
| − | Вомӧ веськалӧм висьӧм пырӧ нерӧдъясӧ.
| |
| − | Кага лолалӧ омӧль, лёк дука сынӧдӧн, юӧ висян мӧслысь йӧв.
| |
| − | Висьӧм пырӧ пытшкӧ, овмӧдчӧ нерӧдъясын.
| |
| − | Висьысь мам окалӧ кагасӧ вомас, узьтӧдлӧ сійӧс ӧти вольпасьын аскӧдыс.
| |
| − | Быд лолыштӧмӧн лэдзӧ сійӧ кага вылас уна висьӧдан гагъяс.
| |
| − | Найӧ веськалӧны кагалы вомас.
| |
| − | Пырӧны нерӧдъясас, висьмӧдӧны найӧс, ыдждӧдӧны, орӧсьтӧны.
| |
| − | Бӧрынджык орыс писькӧдчӧ ортсӧ — лоӧ восьса дой.
| |
| − | Овлывлӧ, нерӧдъясыс пыктасны да оз орӧссьыны, уна во сідзи оласны.
| |
| − | Коркӧ сэсся, кор мортыс ыджыдӧдз нин быдмас, кор уджавны сылы колӧны уна вын да дзоньвидзалун, сійӧ вӧлись казялас, мый висьӧ чакоткаӧн.
| |
| − | Доктор пондас юасьны, эз-ӧ висьлы сійӧ кыдзкӧ ичӧтдырйиыс.
| |
| − | Мамыс шуас: «Эз, дзоньвидзаӧн быдмис.
| |
| − | Сӧмын тай зӧлӧтука вӧлі-а».
| |
| − | Сійӧ «зӧлӧтукаыс» и омӧльыс.
| |
| − | Зӧлӧтукаысь оз ков лэдзчысьны, колӧ бурдӧдчыны сыысь пырысьтӧм-пыр, помӧдз.
| |
| − | Висьталӧй мамъясыдлы, мый тӧдад зӧлӧтука йылысь.
| |
| − | ІV.
| |
| − | Лысьӧм дзоньвидза йылысь
| |
| − | Рахит висьӧм йылысь
| |
| − | Гожӧмын ывла вылысь аддзылан уна мегыр кодь чукля либӧ тасасяна кокъяса челядьӧс.
| |
| − | Налӧн юр лыясыс дыр оз бурдны, лы костъясӧдыс восьса, небыд (14-ӧд серп.).
| |
| − | Дзоньвидза челядьлӧн сійӧ каднас юр лыясыс бурдӧмаӧсь нин, ӧтлаасьӧмаӧсь.
| |
| − | Ёна чукля кока челядьлӧн пиньясыс сёрӧн петӧны.
| |
| − | Морӧс лыясыс бокъяссяньыс топӧдӧма, морӧс шӧр лыыс чургӧдчӧма водзӧ.
| |
| − | Рушкуыс ставныслӧн зэв ыджыд.
| |
| − | Ветлӧдлігас уткаяс моз катласьӧны.
| |
| − | Ветлӧдлыны заводитӧны сёрӧн.
| |
| − | Ставыс сійӧ сы понда, мый налӧн лыясас этша известка.
| |
| − | Лыяс кадын оз вермыны чорзьыны, дыр олӧны небыдӧн.
| |
| − | Кагаяс заводитӧны ветлыны.
| |
| − | Небыд лыяса кокъяслы тушасӧ сьӧкыд лоӧ кутны — чукыльтчӧны.
| |
| − | Татшӧм висьӧмыс, кор лыясын этша известка, шусьӧ рахитӧн, мӧд ног — английскӧй висьӧмӧн.
| |
| − | Рахитӧн висьӧны дзескыдінын да лёк дука, тшыкӧм сынӧда керкаын олысь челядь, нӧшта оз кӧ петкӧдлыны найӧс ывлаӧ, шонді водзӧ.
| |
| − | Гырысь, югыд керкаын быдмысь челядь рахитӧн шоча висьӧны.
| |
| − | Оз ӧд весь рахиттӧ шуны гӧль йӧз висьӧмӧн.
| |
| − | Рахита челядь абу мам йӧв вылын быдтӧм челядь, а мӧс йӧв вылын: паньӧдӧмӧн либӧ нёньӧдӧмӧн.
| |
| − | Гӧль мамъяс эштытӧмысла либӧ тӧдтӧмысла унаысь водз дугдӧны ас нёньнас кагасӧ нёньӧдӧмысь, вердӧны сійӧс няньӧн либӧ рокӧн.
| |
| − | Ичӧт кагалы татшӧм сёян зэв омӧль, тшук колӧ вердны сійӧс мам йӧлӧн.
| |
| − | Кагаяслы ичӧтысяньыс сетӧны сёйны картупель.
| |
| − | Сыысь налӧн кынӧмыс дундӧ, ыдждӧ.
| |
| − | Немечьяс ыджыд рушкуа рахита челядьӧс «картупель рушкуаӧн» и шуӧны.
| |
| − | Арӧсӧдз кагаӧс сӧмын дзоньвидза мам йӧлӧн и колӧ вердны.
| |
| − | Мамыслы сэки колӧ сёйны бур, госаджык сёян.
| |
| − | Мам йӧлын эм быдтор, мый колӧ кага тушалы медводдза воын.
| |
| − | Арӧса кагаӧс позьӧ нин вердны мӧс йӧлӧн, градвыв пуктасӧн, яблӧкӧн.
| |
| − | Яйӧн челядьӧс оз ков вердны ар 3-ӧдз — 4-ӧдз.
| |
| − | Бура вердӧм кындзи челядьлы колӧ югыд, шӧркоддьӧм шоныд, сӧстӧм сынӧда оланін.
| |
| − | Узьтӧдлыны колӧ найӧс сӧстӧм вольпасьын.
| |
| − | Тэнад аслад да ичӧт вокыдлӧн веськыдӧсь-ӧ кокъясыд?
| |
| − | Бура-ӧ быд лун тӧлӧдад ассьыныд олан керканытӧ?
| |
| − | Мам йӧв вылын-ӧ тэ быдмӧмыд?
| |
| − | Мыйла челядьлӧн лысьӧмыс кокниа куснясьӧ, пӧрысьяслӧн — чегласьӧ
| |
| − | Эм абу тіян гортаныд пузчужӧм кага?
| |
| − | Сылӧн лыясыс зэв небыдӧсь.
| |
| − | Инмӧдчылад кӧ кинад (сӧмын зэв видзчысьӧмӧн!) сійӧ юрӧ, казялад: юрыс сылӧн небыд, быттьӧ лытӧм.
| |
| − | Небыд лыяс кокниа куснясьӧны.
| |
| − | Пӧчӧ пыр ныр улас ропкӧ: кокӧй пӧ оз куснясь.
| |
| − | Пӧрысьяслӧн лыясыс рӧшкыдӧсь, усигӧн чегъясьӧны.
| |
| − | Ті, челядь, зэв тшӧкыда усявлад, эм-абу кодкӧ тіян пиын чегӧм ки кока?
| |
| − | Коркӧ кӧ челядьлӧн кутшӧмкӧ лы чеглӧ, овлӧ сійӧ зэв шоча.
| |
| − | Сійӧ ставыс сы вӧсна, мый челядьлӧн лыясыс абу на дзикӧдз «лысялӧмаӧсь».
| |
| − | Налӧн лыясыс гӧчысь да небыд, известкатӧм пластъясысь.
| |
| − | Кор найӧ известкаассясны, чорзясны — лоӧны ён лыясӧн, бур туша кутӧдъясӧн.
| |
| − | Воысь воӧ лыясӧ известка унджык чукӧрмӧ.
| |
| − | Пӧрысьяслӧн лыясын небыд торйыс зэв нин этша, унджыкыс известка.
| |
| − | Сы вӧсна и найӧ рӧшкыдӧсь, кокниа чегласьӧны.
| |
| − | Сідзкӧ, челядьлӧн лыясыс оз чегъясьны-а, сӧмын куснясьӧны сы вӧсна, мый лыас налӧн этша известка.
| |
| − | Известка да гӧч торйӧдны лыысь позьӧ со кыдзи.
| |
| − | Ломтысян пачӧ кӧ шыбитан лы тор, сійӧ оз ставнас сотчы.
| |
| − | Сотчас сӧмын лыысь ловъяторйыс.
| |
| − | Известкаыс кольӧ, оз сотчы.
| |
| − | Сы вӧсна сотчӧм лы зэв кокниа сявмунӧ — киссяс известкаа пӧимӧ.
| |
| − | Лэдзам кӧ лытӧ солянӧй кислотаӧн либӧ уксусӧн сорлалӧм ваӧ, лыысь известкаыс сылӧ, коляс сӧмын небыд, куснясян гӧчыс.
| |
| − | Кытчӧдз кагаыдлӧн сюрса лыыс оз ёнмы, узьтӧдлы сійӧс чорыд вольпасьын.
| |
| − | Со тані куйлӧ ичӧтик кага небыд вольпасьын, юрыс — юрлӧс вылын.
| |
| − | Кагалӧн тушаыс вольпасьсӧ личкӧ.
| |
| − | Вольпасьыс небыдысла вӧйӧ.
| |
| − | Гӧч кодь лыяс кагалӧн кусыньтчӧны.
| |
| − | Сыкӧд орччӧн со куйлӧ веськыд сюрса лыа кага.
| |
| − | Сійӧ сы вӧсна, мый вольпасьыс сылӧн чорыд, туша личкӧмысь оз вӧй.
| |
| − | Чорыд вольпась видзӧ сюрса лытӧ кусыньтчӧмысь.
| |
| − | Нӧшта мӧд буртор вӧчӧ чорыд вольпасьыд: отсалӧ бурдӧдны сюрса лытӧ висьӧмысь.
| |
| − | Чакоткаӧн висигӧн чакотка гагъяс вермӧны овмӧдчыны сюрса лыын, висьмӧдны сійӧс.
| |
| − | Гаг овмӧдчан инын лоӧны дойяс.
| |
| − | Найӧ ыдждӧны, паськӧдчӧны, висьмӧдӧны дзоньвидза лыяс.
| |
| − | Сэні бара дойяс лоӧны, вуджӧны мукӧд лыяс вылӧ.
| |
| − | Сідз водзӧ став лысӧ висьмӧдасны.
| |
| − | Сюрса лыын уна лытор.
| |
| − | Найӧс тэчӧма мӧда-мӧд вылас, мӧда-мӧдсӧ кутӧны: быд лытор мыджсьӧ уліса лыӧ, кутӧ вылісасӧ.
| |
| − | Сійӧ лыторъясыс, ставныс ӧтлаын, кутӧны морт тушатӧ.
| |
| − | Сідзкӧ, висян, киссян сюрса лы, тӧдӧмысь, морт туша кутны веськыда оз вермы: висигӧн сійӧ кусыньтчӧ, гӧрбыльтӧ морттӧ (16-ӧд серп.).
| |
| − | Кымын уналы сюрса лыыс висьӧ, сымын мортыдлӧн гӧрбыс ыджыд.
| |
| − | Висьӧм заводитчигӧн кӧ доктор казялас кагалысь сюрса лы висьмӧм, водтӧдас сійӧс сӧстӧм сынӧда инӧ чорыд вольпасьӧ, юрлӧстӧг, либӧ гипсысь вӧчӧм крӧватьӧ.
| |
| − | Сюрса лы сэні шойччӧ: лы торъяс мӧда-мӧд вылас оз личкыны.
| |
| − | Вӧляысь куйлысь лыяс вылӧ висьӧм оз нин вермы сэтшӧм ӧдйӧ паськавны, лӧньыштӧ сійӧ.
| |
| − | Чорыд вольпасьыд либӧ гипсыд кутӧны сюрса лыӧс куснясьӧмысь.
| |
| − | Тадзи кагаӧс бурдӧдігӧн колӧ сійӧс ёна бура вердны.
| |
| − | Бур сёянысь да сӧстӧм сынӧдысь сійӧ ёнмӧ — вермас висьӧмсӧ.
| |
| − | Тадзи видзигӧн да бурдӧдігӧн мездан кагатӧ гӧрбысь, лоӧ сійӧ дзоньвидза.
| |
| − | Оз-ӧ тэнад посни чой вокыд небыд вольпасьын да джуджыд юрлӧс вылын узьлыны?
| |
| − | Лӧсьӧд налы вольпась юрлӧссӧ сідзи, медым быдмасны найӧ дзоньвидзаӧн.
| |
| − | Морӧс лыяс чукыльтчӧм йылысь
| |
| − | Видзӧдлӧй жӧ воддза велӧдчысьыс вылӧ (17-ӧд серп.).
| |
| − | Сылӧн мышкыс вежыньтчӧма веськыдладорас.
| |
| − | Велӧдчысь пукалӧ зэв джуджыд пызан сайын.
| |
| − | Веськыд гырддзасӧ сылы лоӧ пуктыны вылӧ, зэв абу лӧсьыд.
| |
| − | Гырддзаыс бӧрся вылӧ жӧ кайӧ пельпомыс, пельпомыс бӧрся — мышкыс.
| |
| − | Мышкыс, вылӧ кыссигас, вежыньтчӧ.
| |
| − | Сюрса лыыс ӧд ичӧт велӧдчысьыдлӧн абу на дзикӧдз «лыӧссьӧма", ёна на кокниа куснясьӧ.
| |
| − | Сы вӧсна, унджыкысь кӧ тайӧ детинаыс кутас пукавны тадзи, чукля бока лоӧ.
| |
| − | Ӧні видзӧдлӧй мӧд велӧдчысь вылас (18-ӧд серп.).
| |
| − | Сійӧ пукалӧ вывті ляпкыд пызан сайын.
| |
| − | Гижигӧн сылы лоӧ зэв ёна копыртчыны.
| |
| − | Сы вӧсна сійӧ быдмас гӧрбаӧн.
| |
| − | Медым школаясын велӧдчигӧн видзны тушатӧ тшыкӧдӧмысь, мед он ло гӧрба ни чукля бока, колӧ пукавны сэні сэтшӧм скамъя вылын, медым кокнад судзан джоджсӧ.
| |
| − | Пызан джудждаыс колӧ, мед вӧлі сійӧ веськыда пукалысь велӧдчысьлы гырддзаӧдзыс.
| |
| − | Выль партаяс да скамъяяс велӧдчысьяс серти, тӧдӧмысь, пыр он вермы вӧчӧдны.
| |
| − | Быть лоӧ пукавны быдсяма партаяс саяс.
| |
| − | Сы вӧсна лёк ногӧн пукалӧмъясысь лёк лоӧмсӧ колӧ веськӧдны гимнастикаӧн да спортӧн.
| |
| − | Сэки став шыр-яйыд вӧрӧ, уджалӧ, веськӧдалӧ чукыльтчӧмъяс, вежыньтчӧмъяс.
| |
| − | Унджыкысь гимнастикатӧ вӧчӧй.
| |
| − | Лоад ёнӧсь, мичаӧсь, веськыд сюрса лыаӧсь.
| |
| − | Пуксьӧй парта саяд веськыда да видлӧй кокнад, судзад онӧ найӧн джоджӧ.
| |
| − | Пызан судтаыс гырддза вылад-ӧ лоӧ?
| |
| − | Абу кӧ сідзи, корсьӧй сэтшӧм пызан да скамъя.
| |
| − | Сюсьджыка видзӧдлӧй велӧдчысь ёртъяс вылад, абу-ӧ кодкӧ на пиын чукля бока либӧ гӧрбыля.
| |
| − | Кымын морт сэтшӧмыс сюрас асланыд классысь?
| |
| − | Кымын прӧчент сійӧ лоӧ?
| |
| − | Мый вӧсна кодсюрӧ йӧз ӧдйӧ да уна вермӧны ветлыны, мукӧдыс — оз.
| |
| − | Коді медбӧръяысь экскурсия вылӧ ветлігӧн кольччис артельысь?
| |
| − | Коді тіян пытшкысь, кӧть и дзоньвидза, оз вермы ӧдйӧ ветлыны?
| |
| − | Позьӧ некытчӧ ветлытӧг, гортын пукалігӧн висьтавны, коді кутшӧма ветлӧ.
| |
| − | Сійӧ тӧдӧны со кыдзи.
| |
| − | Кӧмтӧм ва кокӧн кӧ сувтан кос джоджӧ либӧ саа гумага вылӧ, джоджас либӧ гумага вылас кольӧны кок туйяс.
| |
| − | На серти и позьӧ висьтавны, коді кутшӧма ветлӧ.
| |
| − | Кок туйыс кӧ шӧралӧм сапӧг пӧтшва кодь (кок пыдӧсыс ставнас петас), сійӧ мортыс, инӧ, уна да ӧдйӧ ветлыны оз вермы.
| |
| − | Оз кӧ ставнас кок пыдӧсыс артмы, кок чуньладорыс да коклябӧрыс сӧмын петасны (19-ӧд серп.), сійӧ, инӧ, уна да ӧдйӧ вермӧ ветлыны.
| |
| − | Татысь ми аддзам, мый тушанымӧс кок пыдӧсыд оз ставнас кут, сӧмын помъяснас: чуньладор помнас да коклябӧрнас.
| |
| − | Кок лапаын кызь ӧкмыс лы.
| |
| − | На костын гӧчьяс.
| |
| − | Ветлӧдлігӧн да, котралігӧн да, чеччалігӧн да туша сьӧкта оз став кок лапа лыӧ кучкы.
| |
| − | Сы вӧсна чеччалігӧн пыр колӧ сувтны войдӧр кок чунь вылӧ, сэсся вӧлисти став кок лапа вылӧ.
| |
| − | Кодлӧн кок лапаыс пыктыштӧма кодь, ловзьӧма быттьӧ, сійӧ кокниа ветлӧ, оз мудз ветлӧмысь.
| |
| − | Мӧдарӧ, плавкӧс кок лапаа морт ош моз ветлӧ, сьӧкыда, зымъялӧ тувччалігас.
| |
| − | Ӧдйӧ мудзӧ.
| |
| − | Плавкӧс кок лапа веськӧдӧны наросьнӧ сы вылӧ вӧчӧм кӧмкотӧн либӧ операцияӧн.
| |
| − | Весь олысь йӧз — озыръяс — пыр выль сикас кӧмкот мода лӧсьӧдӧны.
| |
| − | На ногӧн, ичӧт да зэлыд кӧмкотӧн кокыд мича.
| |
| − | Эськӧ сэтшӧм кӧмкот новлігӧн кок чуньясыд кӧмас оз лючки тӧрны, жмитӧны, топӧдӧны мӧда-мӧдсӧ, гаддялӧны.
| |
| − | Джуджыд бӧрляа кӧмкот новлігӧн туша сьӧктаыд ставнас водӧ сӧмын кок чуньяс вылӧ, сы вӧсна ӧдйӧ мудзан.
| |
| − | Экскурсияяс вылӧ сэтшӧм кӧмкотӧн оз ков мунны.
| |
| − | Ми огӧ пондӧ вӧтчыны сэтшӧм модаяс бӧрся.
| |
| − | Мичлуныс миян — асланым дзоньвидзалунным.
| |
| − | Зэлыд кӧмкот-паськӧмӧ топӧдчытӧг да жмитчытӧг олігӧн ми лоам ёнӧсь, мичаӧсь, вынаӧсь.
| |
| − | Оз ковны миянлы кузь ныра джуджыд бӧрляа кӧмкотъяс.
| |
| − | Бырӧдӧй найӧс!
| |
| − | Тіян школаын велӧдчысь нывпосни пиын эм-абу джуджыд бӧрляа сапожки новлысьяс?
| |
| − | Вермӧны оз найӧ, детинаяс моз, ӧдйӧ ветлыны да котравны?
| |
| − | V. Лолалан туйяс дзоньвидза йылысь
| |
| − | Мыйла ми тӧлӧдам ас оланіннымӧс.
| |
| − | Доктор пыр дольӧ: «Тшӧкыдджыка восьтавлӧй ӧшиньястӧ; ывлаын унджык олӧй; сӧстӧм сынӧдӧн ёнджыка лолалӧй».
| |
| − | Керкаад сынӧдыд абу сӧстӧм.
| |
| − | Ывлаысь кӧ пыран тӧлӧдтӧм керкаӧ, ныртӧ пыр и кӧрыштас, чапкас сэтчӧ лёк дукыс.
| |
| − | Тӧлӧдтӧм керкаын тырыс гӧвкъялӧ бус.
| |
| − | Кага рузумъясысь да сьӧд дӧрӧм гачысь шом ис-дук петӧ.
| |
| − | Дурк кӧзяйкалӧн кринча пыдӧсъясас сёяныс сісьмӧ, помӧйыс петкӧдтӧм.
| |
| − | Юрыд бергӧдчӧ лёк дуксьыс, син водзыд пемдӧ, верман усьны.
| |
| − | Тшем пӧдса вежӧсын медъёна тшыкӧ сынӧдыс лолалӧмысь.
| |
| − | Сынӧдыд сійӧ уна пӧлӧс газ сорӧс.
| |
| − | Миянлы лолавны колӧ кислород нима газ.
| |
| − | Эм сынӧдын этшаник углекислӧй газ.
| |
| − | Сійӧ кӧ сюрс юкӧн сынӧд вылӧ ӧти юкӧнысь унджык воӧ, сынӧдыд, инӧ, абу нин бур, тшыкӧма нин.
| |
| − | Сё юкӧн лолыштӧм сынӧдын кызь ӧти юкӧныс кислород.
| |
| − | Пытшкысь лолыштігӧн сё юкӧн сынӧдын кислородыс сӧмын нин дас квайт юкӧн.
| |
| − | Углекислота унджык нёль юкӧнысь.
| |
| − | Кымын уна йӧз керкаын, сымын ӧдйӧ да унджык чукӧрмӧ углекислота да ва ру, сымын ӧдйӧ тшыкӧ сынӧдыс, лолавны он кут вермыны.
| |
| − | Он кӧ некор понды тӧлӧдны керкатӧ, пыр пондан видзны тшем пӧдсӧн, верман пӧдны.
| |
| − | Сы вӧсна и колӧ восьтавлыны ӧшиньястӧ да ӧдзӧсъястӧ, пач струбаястӧ да.
| |
| − | Му вылын олӧ кык миллиард кымын морт.
| |
| − | Наысь ӧприч сэні олӧны уна пемӧсъяс, быдсяма быдманторъясыс: турунъяс, дзоридзьяс, пуяс.
| |
| − | Найӧ ставныс лолалӧны.
| |
| − | Лолыштігӧн ась пытшкас босьтӧны кислород, лэдзӧны пытшсьыс углекислота.
| |
| − | Думыштан да, быттьӧ кислородыслы колӧ бырны сынӧдсьыс, кольны сэтчӧ сӧмын углекислӧй газлы.
| |
| − | Збыльсӧ абу сідзи.
| |
| − | Кислород да углекислота сынӧдын пыр ӧтмында.
| |
| − | Мыйла нӧ сідзи?
| |
| − | Мыйла кислородыс оз чин, углеродыс оз сод?
| |
| − | Важӧн нин велӧдчӧм йӧз тӧдмалӧмаӧсь, мый быдманторъяс шондіа лунӧ виж коръяснас босьтӧны сынӧдысь углекислота, а лэдзӧны кислород.
| |
| − | Буретш лоӧма бӧра: ми босьтам ас пытшканым кислород, лэдзам углекислота, а найӧ углекислотасӧ босьтӧны, кислородсӧ лэдзӧны.
| |
| − | Сійӧ и кислородыд да углеродыд оз чинны ни содны сынӧдын.
| |
| − | Вӧлӧмакӧ, веж турунъясыд да виж коръясыд весалӧны сынӧдсӧ.
| |
| − | Найӧ бур вӧчӧм ради ми пыр лолалам сӧстӧм сынӧдӧн.
| |
| − | Ӧні гӧгӧрвоана лоӧ, мыйла гырысь каръясын да уна йӧз оланінъяс гӧгӧр — пабрик-заводъяс гӧгӧр — восьталӧны садъяс, садиталӧны пуяс уличаяс пӧлӧн.
| |
| − | Тӧлӧдлад онӧ ті ассьыныд керканытӧ?
| |
| − | Кымынысь лун кежлӧ?
| |
| − | Морӧс лыяс йылысь.
| |
| − | Пӧртчысьӧй да видзӧдлӧй асланыд морӧс лыяс вылӧ.
| |
| − | Мукӧд челядьыс векни да плавкӧс морӧсаӧсь, быттьӧ мышсӧ да водзсӧ налысь топӧдыштӧма.
| |
| − | Сэтшӧм челядь вылӧ кӧ видзӧдлыны боксяньыс, морӧса-мышкуа костыс налӧн зэв ичӧт.
| |
| − | Лопаткаясыс (петкӧдлӧй найӧс скелет серпас вылысь, ассьыныд да ёртъясыдлысь) мышкуыскӧд абу шыльыда ӧтлаасьӧмаӧсь, быттьӧ бордъяс сыысь торъялӧны.
| |
| − | Водзас ключицаяссьыс вылынджык гуранъяс.
| |
| − | (Морӧс шӧрын эм морӧс лы.
| |
| − | Сійӧ ӧтлаасьӧ пельпом лыяскӧд ключицаясӧн).
| |
| − | Мукӧд челядьыс паськыд да вылын морӧсаӧсь: мышкуа-морӧса костыс ыджыд.
| |
| − | Ключицаясысь вылын некутшӧм гуран абу.
| |
| − | Лопаткаяс мышкуысь оз торъявны.
| |
| − | Векни морӧса мортлӧн тыын этша сынӧд.
| |
| − | Сантиметрӧн мурталӧй морӧс пасьтанытӧ лолыштігӧн да лов лэдзигӧн.
| |
| − | Водзӧдыд сантиметрсӧ колӧ нуны нёнь юр весьтті, мышкӧдыд — лопаткаяс увті.
| |
| − | Мурталігӧн, кодӧс мурталад, тшӧктӧй босьтны да лэдзны сынӧдсӧ ёна пыдысянь лолыштӧмӧн.
| |
| − | Пасъялӧй сантиметр лыдсӧ.
| |
| − | Вӧчӧй таблица ас класса велӧдчысьяс морӧс пасьта йылысь.
| |
| − | Бура лолалысьлӧн ӧтарӧ-мӧдарӧ лолалігӧн морӧс пасьта вежласьӧм ёна тӧдчӧ, омӧля лолалысьлӧн — омӧля, пӧшти ӧткодь.
| |
| − | Векни морӧсаяслӧн тыясас сынӧдыс этша, омӧля сійӧ сэні весассьӧ: сынӧд лолыштігӧн этша кислород пытшкӧ пырӧ; мӧдарӧ лолыштігӧн — этша углекислота петӧ.
| |
| − | Скелет серпас вылысь, ассьыд да ёртъясыдлысь петкӧдлӧй, кӧні ордлыяс, ключицаяс, морӧс лы.
| |
| − | Мортлӧн кымын гоз ордлыыс?
| |
| − | Кыдзи паськӧдны векни морӧс.
| |
| − | Видзӧдлӧй тайӧ челядьыс вылӧ.
| |
| − | Найӧ вӧчӧны лолалан гимнастика.
| |
| − | Гимнастика вылын колӧ сулавны веськыда, морӧстӧ вылӧ лэптӧмӧн, пельпомъястӧ мышкулань нуӧдӧмӧн.
| |
| − | Войдӧр колӧ киястӧ вылӧ лэптывны, сэсся бокъясӧ шевкнитны, мышкӧ нуны.
| |
| − | Сы бӧрын, пельпомъястӧ вылӧ лэптыштӧмӧн, чатӧртчывны став тушанад.
| |
| − | Тайӧ став пӧлӧс гимнастикасӧ вӧчигӧн ньӧжйӧникӧн кок чунь йылӧ сувтігмоз колӧ зэв пыдысянь лолыштны ас пытшкад сынӧд.
| |
| − | Сэсся, бӧр ньӧжйӧникӧн коклябӧр вылад лэччигмоз пыдысянь лолыштӧмӧн ас пытшкысь лэдзны сынӧд.
| |
| − | Ӧти парижса школаын татшӧм гимнастикаӧн паськӧдалӧмаӧсь челядьыслысь морӧсъяссӧ 2–6 сантиметр мындаӧн.
| |
| − | Татшӧм гимнастикасӧ колӧ вӧчны переменаясын, медбур дерт ывлаын, минут куим кымын.
| |
| − | Мыйлакӧ кӧ ывлаӧ петны оз позь, лоӧ вӧчны гимнастикатӧ керкаын, колӧ восьтыны ӧшиньястӧ.
| |
| − | Олан керкаын ӧд, классын, уна бус; сынӧд тӧлӧдтӧг уна йӧза инын ӧти часӧн чукӧрмӧ уна углекислота.
| |
| − | Гимнастика дырйи пыдысянь лолалігӧн веськаласны пытшканым уна углекислота да бус: бур пыдди сӧмын лёк лоӧ.
| |
| − | Лолалан гимнастика ёна уджӧдӧ лолалан шыр-яйясӧс, ыдждӧдӧ морӧс пасьта, велӧдӧ челядьӧс пыдысянь лолавны.
| |
| − | Гимнастика уна бур вайӧ кузя пуксӧн уджалысьяслы.
| |
| − | Сёрнитӧй докторкӧд да лӧсьӧдӧй школаад лолалан гимнастика.
| |
| − | Чакотка йылысь да кыдзи сыысь мездысьны.
| |
| − | Коді тіян пиысь аддзывліс чакоткаӧн висьысьӧс?
| |
| − | Чакотка — зэв лёк висьӧм, медся ёна жугӧдӧ тыястӧ.
| |
| − | Тыясыд артмӧмаӧсь зэв уна ты гаддьысь (24-ӧд серп.).
| |
| − | На гӧгӧр уна зэв вӧсни вир сӧнъяс.
| |
| − | Ты гадьясыс вывті вӧсни кышӧдаӧсь, сэтшӧм вӧснисӧ му вылын некод оз вермы кыны.
| |
| − | Лолалігӧн сынӧдысь кислород сынӧд ветлан туйясӧд — бронхиӧд — веськалӧ войдӧр ты гадьясӧ, сэсянь сэсся вӧсни кышӧдъяс пырыс вирӧ.
| |
| − | Мӧдарӧ, углекислота вирысь пырӧ ты гадьясӧ, сэсянь — сынӧд ветлан туйясӧ.
| |
| − | Со мый вӧсна пытшкысь лолыштӧм сынӧдын кислородыс этшаджык, углекислотаыс унджык.
| |
| − | Чакоткаысь кулӧны уна том йӧз.
| |
| − | Тыясӧ веськалӧм чакотка гагъясысь тыяс пыктӧны.
| |
| − | Пыкӧсъяссӧ шуӧны бугоркиясӧн.
| |
| − | Кымын уна сэтшӧм пыкӧсыс, сымын тыясын этша сынӧд.
| |
| − | Эновтчан кӧ бурдӧдчӧмысь, пыкӧсъяс воссьӧны, дойяс на местаӧ лоӧны.
| |
| − | Ми чакоткаӧн ичӧтысянь висьмам.
| |
| − | Мед ёна чакотка висьӧм шедӧ бусӧн: лолалігӧн бускӧд тшӧтш веськалӧны тыясӧ чакотка гагъяс.
| |
| − | Бусӧсь сынӧдӧн лолавны зэв абу бур: висьӧдысь гагъясӧс пыртӧм кындзи бусыс тыртӧ аснас ты гадьясӧс, оз лэдз пырны сэтчӧ сынӧдлы мыйта колӧ, дойдӧ гадьяссӧ.
| |
| − | Код пабрик-заводъясын уджыс бусаджык, уджалысьясыс зэв ёна чакоткаӧн кулӧны.
| |
| − | Бустӧминын уджалысьяс — гежӧдджыка.
| |
| − | Медъёна чакоткаӧн кулӧны из тӧчитанінын уджалысьяс.
| |
| − | Найӧ тыясӧ пуксьӧ уна из бус, тыртӧ найӧс, дойдалӧ бокъяссӧ.
| |
| − | Висьталӧй гортсаясыдлы, кутшӧм абу бур бус лэптӧм, мыйла оз ков чышкыны джоджтӧ кос корӧсьӧн.
| |
| − | Классаныд, да и гортаныд тшӧтш, лӧсьӧдӧй сьӧлавны доз, кутшӧмкӧ чуман.
| |
| − | Ёна кыйӧдӧй, медым джоджӧ некод оз сьӧлав.
| |
| − | Кызігӧн да несйигӧн ныр вомтӧ кинад тупкӧй, медым резыштӧм ва войтъясыс оз веськавны мӧд мортлы: сэні вермасны лоны висьӧдан гагъяс — висьмӧдасны дзоньвидзаӧс.
| |
| − | Унджыкысь да дырджык тӧлӧдӧй класснытӧ, гортсьыд оланінтӧ да.
| |
| − | Кор позьӧ, ӧшиньястӧ да форточкаястӧ восьсӧн видзӧй, медым оланіныд пыр вӧлі сӧстӧм сынӧда.
| |
| − | Гортад кос корӧсьӧн али ва корӧсьӧн чышкысьӧны?
| |
| − | Школаад кыдзи?
| |
| − | Кытчӧ ті сьӧлалад, дозйӧ онӧ?
| |
| − | Уна-ӧ кулӧ йӧз чакоткаӧн.
| |
| − | Вӧчӧй со кутшӧм задача: СССР-ын быд во чакоткаӧн кулӧ 500 000 морт.
| |
| − | Олысьыс СССР-ын 130 000 000 морт.
| |
| − | Арталӧй, кымын прӧчент морт кулӧ чакоткаысь.
| |
| − | Збыльысь-ӧ позьӧ висьмыны чакоткаӧн висьысь шыжсянь.
| |
| − | Парижын ӧти чакотка диспансерӧ (больнича, кӧні венсьӧны чакотка висьӧмӧн) воӧма ичӧтик ныв.
| |
| − | Доктор видлалӧма сійӧс, аддзӧма чакотка висьӧм.
| |
| − | Диспансерсянь мунӧмаӧсь тӧдмавны нывлысь гортса олӧмсӧ, кодсянь сылы вуджӧма висьӧмыс.
| |
| − | Гортсаясыс ставныс дзоньвидзаӧсь.
| |
| − | Доктор шензьӧ: кодсянь жӧ пӧ эськӧ вермис висьмыны тайӧ ныв?
| |
| − | Пондӧмаӧсь юасьны сылысь: кытчӧ сійӧ ветлывлӧ, кодъяс на ордӧ волӧны, кодъяскӧд сійӧ ворсӧ.
| |
| − | Вӧлӧм, нылыдлӧн бать мамыс кор мунӧны удж вылӧ, нывсӧ кольӧны суседка ордас.
| |
| − | Мунасны видлыны суседкасӧ.
| |
| − | Пырасны — вольпасьын куйлӧ нывбаба.
| |
| − | Висьӧ, кызӧ, шыж лэдзӧ.
| |
| − | Крӧвать гӧгӧрыс ворсӧны челядь: бать-мамъясыс вайӧмаӧсь видзны уджалігкостіыс.
| |
| − | Висьысьӧс нуасны диспансерӧ.
| |
| − | Доктор видлалас сійӧс да шуас, талӧн пӧ чакотка, зэв сьӧкыда нуӧдӧ.
| |
| − | Видласны висьысьлысь шыжсӧ — тырыс чакотка гаг.
| |
| − | А сійӧ гортас шыжсӧ джоджас вӧлі сьӧлалӧ.
| |
| − | Сэті уялісны-ворсісны челядь, кватлалісны чакотка гагъяссӧ аслыныс.
| |
| − | Либӧ сійӧ вежӧсас сынӧдас мыйта гагйыд вӧлі!
| |
| − | Челядь лолалісны сійӧ сынӧдӧн, ньылалісны чакотка гагъяссӧ.
| |
| − | Дерт сэсся сэні олігӧн чакотканад висьман.
| |
| − | Ичӧтик нылыд сэні жӧ и висьмӧма.
| |
| − | Лэдзад-ӧ ті сьӧлавны джоджӧ, пӧлать паччӧрӧ, посводзӧ, посъяс вылӧ?
| |
| − | Эм-абу тіян шыж сьӧлавны доз?
| |
| − | Диспансер — чакоткаӧн венсянін.
| |
| − | Талун ми экскурсияӧн ветлім чакотка диспансерӧ.
| |
| − | Сійӧ садйын, вӧр пиын.
| |
| − | Садъяс тырыс челядь ворсӧны.
| |
| − | Сэні жӧ налӧн велӧдысьыс.
| |
| − | Садъяс ӧтар-мӧдар помас вӧчӧмаӧсь кык вевтув кодьӧс.
| |
| − | Кыкнаныслӧн лунвывладор бокыс восьса.
| |
| − | Сэні сулалӧны крӧватьяс.
| |
| − | Ӧтар вевтув кодяс куйлӧны челядьяс, мӧдас — гырысь йӧз.
| |
| − | Тӧлын найӧ куйлӧны ку мешӧкъясын.
| |
| − | Садйысь ми пырим керкаас — больничаас.
| |
| − | Мед воддза жырас пӧртчим вылыса кышанъяснымӧс.
| |
| − | Жыръяс ставыс джуджыдӧсь, пелькӧсь, югыдӧсь.
| |
| − | Висьысьясӧс гижалан жырын да калидорас стенас зэв уна серпасъяс да диаграммаяс.
| |
| − | Висьысьяс видчысигмозыс лыддьӧны, видлалӧны найӧс.
| |
| − | Ӧтилаын, мӧдлаын ӧдзӧс воссьыштавлӧ — чуксалӧны докторъяс дінӧ висьысьясӧс.
| |
| − | Найӧс сэні видлалӧны, юасьӧны, кыті да кыдзи висьӧ, кор кыдзи висьмис; велӧдӧны кыдзи бурдӧдчыны, кыдзи овны, медым регыдджык бурдан.
| |
| − | Миянлы петкӧдлісны лабораториясӧ, кӧні висьысьяслысь видлалӧны вирсӧ, шыжсӧ, кудзсӧ.
| |
| − | Доктор миян дырйи микроскопӧн корсис висьысь шыжысь чакотка гаг да петкӧдліс сійӧс миянлы.
| |
| − | Чакотка гагсӧ шуӧны «палочка Коха»-ӧн (медводдза аддзысьыс Кох вӧлӧма да).
| |
| − | Кӧртасян жырас ӧшиньыс стен пасьтаыс, сэтшӧм ыджыд.
| |
| − | Стенъяссӧ мавтӧма еджыд выя краскаӧн.
| |
| − | Джодж шӧрас сулалӧ джуджыд пызан.
| |
| − | Ми пырим сэтчӧ да, пызан вылас куйлӧ детина.
| |
| − | Доктор да сестра сылысь коксӧ кӧрталӧны гипсӧн: сылӧн пидзӧс суставас вӧлӧма чакотка, лыыс сісьмӧ.
| |
| − | Операция вӧчан жырын нӧшта на пельк да югыд.
| |
| − | Пӧтӧлӧкыс кляничаысь.
| |
| − | Стенъясыс еджыдӧсь, югъялӧны.
| |
| − | Операция вӧчан жырӧдз эм ещӧ жыр.
| |
| − | Сэтӧні мыссян доз, клянича шкапъяс, вата да марля тыра югъялан никелированнӧй кудъяс.
| |
| − | Шкапъясас уна быдсяма инструментыс: вилкиясыд и, зэв посньыдик зыр кодьяс и, щипцыяс и, ножичьяс и, пуртъяс и — зэв уна, ставыс югъялӧ.
| |
| − | Пель да горш бурдӧдысь докторлӧн чужӧмас ыджыд гӧгрӧс рӧмпӧштан.
| |
| − | Висьысьлы горшас сюйӧ сійӧ ичӧт рӧмпӧштан.
| |
| − | Чужӧм вывса ыджыд рӧмпӧштаннас чукӧртӧ югыд югӧръяс да ставсӧ сэсся найӧс веськӧдӧ висьмӧм горшӧ, медым бурджыка сэтысь тыдалас.
| |
| − | Сестра вайис вевта кӧструля.
| |
| − | Восьтіс.
| |
| − | Пуркнитіс ру: вӧлӧм, пуан ва вайӧма.
| |
| − | Пуан ва пиас инструментъяссӧ пузьӧдӧны, виалӧны сэтчӧ ляскысьӧм висьӧдан гагъясӧс да весалӧны найӧс пуксьӧм няйтысь да бусысь.
| |
| − | Пузьӧдлӧм бӧрын инструментъясыс лоӧны дзик сӧстӧмӧсь.
| |
| − | Вылі судтаас больничаас палатаяс.
| |
| − | Сэні куйлӧны висьысьяс, гырысьяс и поснияс, сӧмын торйӧн-а.
| |
| − | Ми пыралім тшӧтш сестраяс оланінъясӧ.
| |
| − | Найӧ ветлӧны висьысьяс ордӧ гортаныс, велӧдӧны найӧс, кыдзи колӧ висьӧмысь видзчысьны, кыдзи овны, медым лоны дзоньвидзаӧн да ёнӧн.
| |
| − | Висьысьяс бӧрся кыйӧдӧны, велӧдӧны найӧс, кыдзи овны, кытчӧ шыжсӧ сьӧлавны, медым мукӧд оз висьмыны.
| |
| − | Корсялӧны диспансерӧ волывтӧм висьысьясӧс.
| |
| − | Чакоткаа морт керкаысь ставныслы тшӧктӧны ветлыны диспансерӧ, тӧдмавны, кодсянь висьӧмыс вуджӧма, коді ещӧ чакоткааыс.
| |
| − | Диспансерын овлывлӧны делегатскӧй собранньӧяс.
| |
| − | Матігӧгӧрса вӧлӧсьтъясысь чукӧртчылӧны бӧрйӧм йӧз тӧдмасьны диспансерын олӧмӧн да уджалӧмӧн.
| |
| − | Сестраяс висьталӧны налы, мый диспансерын абу либӧ эм да этша, мый колӧ лӧсьӧдны висьысьяслы, шуам: шыж дозъяс, крӧватьяс, дӧрӧм гачьяс да мукӧдтор.
| |
| − | Делегатъяс отсалӧны коланторъяс лӧсьӧдны: вӧлӧсьтас чукӧртӧны сьӧмӧн да кӧлуйӧн, спектакъяс, коми рытъяс вӧчалӧны сьӧм чукӧртны.
| |
| − | Миян волігӧн диспансерын буретш вӧлі пукалӧ санаторнӧй комиссия: докторъяс висьысьяс пиысь бӧрйӧны ёна висьысьясӧс ыстыны санаторийӧ.
| |
| − | Став висьысьлы санаторийын места, тӧдӧмысь, оз тырмы.
| |
| − | Сы вӧсна висьысьяс быд лун лун джын кежлӧ волӧны куйлыны диспансерӧ.
| |
| − | Мӧд лун джынсӧ найӧ уджалӧны, либӧ гортас олӧны.
| |
| − | Чакоткаыд ӧд другӧн оз бурд, зэв дыр кыссьӧ.
| |
| − | Миян пытшканым чакотка гагъяскӧд дугдывтӧг вен мунӧ.
| |
| − | Висьысьлысь кӧ бурмӧдны олӧмсӧ, оланінсӧ, сёян юансӧ, сійӧ бурдас.
| |
| − | Диспансерӧ ветлігӧн сійӧ этшаджык уджалӧ, бурджыка сёйӧ-юӧ, вермас санаторийтӧг бурдны.
| |
| − | Висьысь диспансерӧ воӧм бӧрын войдӧр зэр улын кодь (душӧн шуӧны) сулыштӧ, сэсся косӧдз чышкысьӧ,температурасӧ мурталӧ, сёйӧ.
| |
| − | Сы бӧрын мунӧ садйӧ вевт кодь улын куйлыны, сӧстӧм сынӧдӧн лолавны.
| |
| − | Куйлӧм бӧрын ӧбедайтӧ.
| |
| − | Миян дырйи висьысьясӧс веситісны.
| |
| − | Быд вежон пӧ веситӧны, тӧдмалӧны содӧм-чинӧм висьысьлысь, кымын тулӧн вежонын содӧ либӧ чинӧ да.
| |
| − | Больнича керкаысь ми мунім лунъя челядь санаторийӧ.
| |
| − | Сэтчӧ челядь локтӧны асылын, олӧны сэсся лунтыр.
| |
| − | Калидор кузяыс лӧсьӧдӧма тувъяс кузьчышъянъяс ӧшлыны.
| |
| − | Быд челядьлӧн аслас кузьчышъян.
| |
| − | Найӧ воӧм мыстиыс мыссьӧны кӧдзыдіник ваӧн ваннаын, косӧдз чышкысьӧны тушанысӧ ниртӧмӧн; пиньяссӧ весалӧны.
| |
| − | Быдӧнлӧн аслас торъя кружка да пинь весалан тшӧтка.
| |
| − | Санаторияс посньыдик, ляпкыдик пызанъяс, джекъяс.
| |
| − | Эм рояль (музыкаӧн ворсны).
| |
| − | Унджык кадсӧ челядь олӧны садйын, велӧдыськӧд.
| |
| − | Найӧ дзоньвидза бӧрся кыйӧдӧ доктор.
| |
| − | Челядь ставныс зэв сӧстӧмӧсь, пелька пасьтасьӧмаӧсь.
| |
| − | Олӧны гажаа.
| |
| − | Санаторийысь бӧр больнича керка дінті мунігӧн нуисны сэті волшебнӧй пӧнар.
| |
| − | Уджалан клубын пӧ доктор пондас лыддьыны лекция чакоткаӧн венсьӧм йылысь.
| |
| − | Диспансеръяс быд во лӧсьӧдлӧны чакоткаӧн венсян лун.
| |
| − | Сэки быдлаын йӧз костын чукӧртӧны сьӧм чакоткаӧн венсьӧм вылӧ, лыддьӧны лекцияяс, тӧдмӧдӧны йӧзӧс чакотка висьӧмӧн, велӧдӧны, кыдзи сыысь видзчысьны, бурдӧдчыны.
| |
| − | Тіян вӧлӧсьтын либӧ карын эм-абу чакотка диспансерыс?
| |
| − | Волід энӧ коркӧ диспансерӧ?
| |
| − | Волід кӧ, гижӧй мый ті сэтысь аддзылід.
| |
| − | Кутшӧм серпасъяс да плакатъяс чакотка йылысь ӧшалӧны школаад «Дзоньвидза да сӧстӧма олӧм» пельӧсад?
| |
| − | Карлӧн тыясыс — паркъяс да садъяс.
| |
| − | Чакоткаӧн медъёна висьӧны да кулӧны няйт, васӧд, пемыд керкаясын олысьяс.
| |
| − | Сэтшӧминын бур сынӧд оз вермы лоны.
| |
| − | Гырысь каръясын уджалысьяслӧн унджыкыслӧн патераыс сэтшӧми, олӧны пыдын, гӧбӧчын моз.
| |
| − | Ӧшиньясыс му бердасӧсь, ляпкыдіникӧсь.
| |
| − | Керкаясыс каръясын гырысьӧсь, джуджыдӧсь; уличаяс (переулокъяс) векниӧсь.
| |
| − | Сы вӧсна шонді югӧр нэмнас оз веськавлы рабочӧй патераӧ.
| |
| − | Пырны пондан керкаас да посводзсяньыс пӧдӧм дук петӧ.
| |
| − | Чакотка гагъяслы зэв бур оланін: сэтшӧмтӧ найӧ радейтӧны.
| |
| − | Сэтшӧминын чужӧм да олысь челядь омӧликӧсь, ӧдва ловъяӧсь, кельыдӧсь.
| |
| − | Найӧ зэв кокниа висьмӧны чакоткаӧн, зэв сьӧкыда бурдӧны сыысь.
| |
| − | Сӧстӧм, пельк, шондіа вежӧсын олысь висьмӧм челядьӧс бурдӧдны на дінын ёна кокни: шонді югӧръяс виалӧны чакотка гагъясӧс.
| |
| − | Тайӧ став пондаыс важ каръястӧ колӧ выльӧн вежны, выль ногӧн лӧсьӧдны сэні олӧмсӧ: медым став йӧзыс вӧліны дзоньвидзаӧсь.
| |
| − | Сэтшӧм выль каръясыс шусьӧны «садъя каръясӧн».
| |
| − | Керкаясыс сэні абу зэв джуджыдӧсь, абу вывті гырысьӧсь.
| |
| − | Керкаысь керкаӧдз костъяс эмӧсь, сынӧдыс быд керка гӧгӧр вӧляысь гуляйтӧ.
| |
| − | Шонді сідзи жӧ: керкаас став вежӧсас пыралас, шонтас.
| |
| − | Вала оз ков ветлыны: быд керкаӧ васӧ трубаясӧд нуӧдӧма.
| |
| − | Сӧмын кран восьтышт — воас сійӧ, мыйта колӧ.
| |
| − | Помӧйяс, нужникъяс да няйт ваяс мунӧны трубаясӧд жӧ му пытшті (канализация), наысь му вылыс ни сынӧд оз няйтчыны, оз тшыкны.
| |
| − | Садъя карын уна паркъяс, садъяс.
| |
| − | Уличаяс паськыдӧсь, улич пӧлӧныс пуяс сувтӧдалӧмаӧсь.
| |
| − | Садъя каръяс уна Англияын, Германияын, Бельгияын.
| |
| − | Сэтшӧм каръясын ӧні челядьыс кык мында этша кулӧ воддза сертиыс.
| |
| − | Кыдзи тай тыяс быд мортлысь пытшкӧссӧ весалӧны, сідзи жӧ пуяслӧн турунвиж коръясыс весалӧны сынӧдтӧ.
| |
| − | Карлӧн тыясыс — паркъяс да садъяс.
| |
| − | Тіян карын, сиктын эм-абу садйыс?
| |
| − | Уличаяс пӧлӧн пукталӧма абу пуяс?
| |
| − | Керкаясӧ нуӧдӧма абу ва?
| |
| − | Эм-абу канализация?
| |
| − | Водзын олысьясыс лоӧны ывла школаын велӧдчысьяс.
| |
| − | Ӧти мӧскуаса школаын видлалӧмаӧсь сынӧдсӧ.
| |
| − | Сюрс юкӧн сынӧд вылӧ воӧма со мыйта углекислота:
| |
| − | Асылын, велӧдтӧдзыс …. 1,46 юкӧн
| |
| − | Мед воддза урок помас …. 3,84 ~
| |
| − | Мӧд ~ ~ …. 3,37 ~
| |
| − | Ыджыд перемена помас (перемена дырйиыс форточкаыс восьса вӧлі) …. 1,69 ~
| |
| − | Коймӧд урок помас …. 3,71 ~
| |
| − | Нёльӧд ~ ~ …. 3,99 ~
| |
| − | Витӧд ~ ~ …. 4,12 ~
| |
| − | Со кыдзи челядьыдлы лоӧ вины асьнысӧ тупкӧса инын велӧдчигӧн.
| |
| − | Сэтшӧм сынӧднад лолалігӧн дерт челядьыд дурмӧныджык.
| |
| − | Урокысь урокӧ ёнджыка мудзӧны, омӧльджыка вежӧралӧны, оз велавны, уна ӧшыбкаяс вӧчӧны.
| |
| − | Ывла школа миянын зэв на этша.
| |
| − | Сэтӧн велӧдчӧны ӧні сӧмын на ёна висьысьяс, слабиник челядь.
| |
| − | Америкаын уна школа нин эмӧсь керка вывъясын да куим стена жыръясын: ӧти стен абу, нач восьса.
| |
| − | Мӧдысьджык миян сэтшӧм школаяс жӧ лоӧны, енэж улас.
| |
| − | Бур сынӧдыд быдӧнлы тырмымӧн лоӧ.
| |
| − | Сэтшӧм школаясын велӧдчысьяс велӧдчигмозыс ёнмӧны, быдмӧны дзоньвидзаӧн, петӧны школасьыс крепыд йӧзӧн.
| |
| − | VІ.
| |
| − | Вир дзоньвидза йылысь
| |
| − | Мыйла мукӧд челядьыслӧн чужӧмыс быгалӧма, еджыд мукӧдыслӧн — дон гӧрд, вирыс ворсӧ.
| |
| − | Доктор ордӧ воӧмаӧсь кык ичӧтик ныв.
| |
| − | Доктор видлалӧма найӧс да шуӧма ӧтиыслы: «Тэ, Маша, зэв быгыд чужӧма, а Лиза — молодеч: ӧзйӧ сылӧн чужӧмыс.
| |
| − | Энлӧ, ме тіянлысь виртӧ микроскоп пыр видла».
| |
| − | Доктор кыкнан нылыслысь сутшкыштіс чунь помсӧ, босьтіс сэсь кымынкӧ войтӧн вирсӧ.
| |
| − | Аски пӧ бара пыралӧй, висьтала, кутшӧм тіян вирныд, — шуис налы доктор.
| |
| − | Аскинас сійӧ шуис Машалы, тэ пӧ этша вира.
| |
| − | «Мый нӧ вӧчны, медым вирыс содас?
| |
| − | — юалӧ Машалӧн мамыс.
| |
| − | «Вирыс сылӧн эм, тырмымӧн — шпыньмуні докторыс.
| |
| − | — Эг этшаысла этша вираӧн шу, а Маша вирын этша гӧрд торъясыс.
| |
| − | Дай кельыдӧсь найӧ, абу зэв гӧрдӧсь.
| |
| − | Этша на пиын гӧрд краскаыс».
| |
| − | — «Кутшӧм гӧрд торъяс нӧ?» юалӧ Машаыс.
| |
| − | «Вирным миян кизьӧртор, — шуис доктор.
| |
| − | — Сэні гӧвкъялӧны зэв уна посньыдик гӧгыльяс».
| |
| − | Доктор нуӧдіс Машаӧс киӧдыс микроскоп дінӧ да тшӧктіс сылы видзӧдлыны сэтчӧ.
| |
| − | Маша аддзис сэтысь уна-уна быттьӧ посньыдик, вӧсньыдик, шӧрӧдыс топӧдыштӧм преникъяс.
| |
| − | «Тайӧ и эм гӧрд торъясыд вирад», — шуис докторыс.
| |
| − | — Найӧ гырдӧссьӧмаӧсь аслыссяма мичӧданторйӧн, шусьӧ гемоглобинӧн.
| |
| − | Сы вӧсна и вирыд алӧй-гӧрдоват рӧма.
| |
| − | Ачыс кизьӧрыс, кӧні гӧвкъялӧны гӧгыльясыс, быгалӧм вижоват рӧма, шусьӧ плазмаӧн.
| |
| − | Ті тӧданныд нин, вир визлалӧ-ветлӧ туша кузя, ваялӧ сёян быд йӧртӧдӧ, чукӧртӧ туша кузяысь ковтӧм торъяс.
| |
| − | Быд йӧртӧд ӧд тушаын лолалӧ, а лолавны колӧ кислород.
| |
| − | Сійӧс йӧртӧдъяс босьтӧны вирысь.
| |
| − | Лолалігӧн йӧртӧдъяс лэдзӧны ас пытшсьыныс углекислота.
| |
| − | Найӧс чукӧртӧ вир, медым ортсӧ петкӧдны.
| |
| − | Тыясын весассьӧм вир сьӧлӧмсянь мунӧ туша кузя.
| |
| − | Сійӧ сэки югыдалӧй рӧма.
| |
| − | Бӧр тыясӧ воигӧн — пемыд, сьӧдасьӧма углекислотакӧд сорласьӧмысь.
| |
| − | Кымын уна гӧрд гӧгыль вирын, сымын бура лолалӧны став йӧртӧдыс тушаын, сымын мортыд дзоньвидзаджык.
| |
| − | Ӧти куба миллиметр ыджыд морт вирын 5 000 000 кымын гӧрд гӧгыль.
| |
| − | Тэнад вирын, Маша, гӧрд гӧгыльыс ёна этша, этша наын и гемоглобиныс.
| |
| − | Сы вӧсна тэнад вирыд кислородсӧ этша вермӧ босьтны, абу сійӧ алӧй, а кельыд.
| |
| − | Организмлы колӧ уна кислород, а сійӧс разӧдысьыс тэнад этша.
| |
| − | Кислородтӧг мортыдлӧн организмыс оз вермы лоны дзоньвидзаӧн.
| |
| − | Сӧстӧм сынӧд да бур сёян-юан содтӧны вирын гӧрд гӧгыльяс, гемоглобин да, дзоньвидзтӧны морттӧ.
| |
| − | Тэнӧ ыстам Вӧр Школаӧ.
| |
| − | Сэні тэ бурдан, чужӧмад вирпас каяс.
| |
| − | Кымын ёна быгыд чужӧма велӧдчысь тіян школаын?
| |
| − | Кӧні найӧ олӧны велӧдчӧм костъясын (каникулъяс дырйи)?
| |
| − | Еджыд гӧгыльяс йылысь вирын.
| |
| − | Лиза вундіс чуньсӧ.
| |
| − | Дойсӧ кӧрталіс няйт рузумӧн.
| |
| − | Чуньыс пыктіс, вежӧдіс, висьны кутіс.
| |
| − | Лиза муніс доктор ордӧ.
| |
| − | «Тэ ӧмӧй вунӧдін нин, ӧд няйтын олӧны быдсяма висьӧдан гагъяс?»
| |
| − | — шуис сылы доктор.
| |
| − | — Выль дойтӧ некор оз ков мыськыны, оз ков няйт рузумӧн кӧртавны ни.
| |
| − | Мед бур мавтны сійӧс иодӧн.
| |
| − | Сійӧ дой гӧгӧрсьыс кучиксӧ кыскӧ, оз лэдз гагъяслы пырны пытшкӧ.
| |
| − | Иодалӧм бӧрын дойсӧ колӧ кӧртавны сӧстӧм рузумӧн.
| |
| − | Эм кӧ ки улад больничаса марля, медбур дерт сійӧн.
| |
| − | Тэнад чуньыд пежасьӧма нин со, ордӧма.
| |
| − | Регыдӧн он бурдӧд сійӧс.
| |
| − | Уна маета на сыкӧд лоӧ».
| |
| − | — «Кысь нӧ сэтчӧ пежыс да орыс чукӧрмисны?»
| |
| − | — юалӧ Лиза.
| |
| − | «Миян вирын, гӧрд гӧгыльясысь ӧприч, эмӧсь ещӧ еджыд гӧгыльяс.
| |
| − | Мыйӧн тэнад дойӧ веськалісны висьӧдан гагъяс, еджыд гӧгыльяс пырысь-пыр жӧ сӧн бокъяс пыр уськӧдчисны налы паныд.
| |
| − | Еджыд гӧгыльяс да гагъяс костын лыбис кось.
| |
| − | Еджыд гӧгыльяс веглясьӧны, ӧти ног да мӧд ног нюжӧдчылӧны, ас пытшкас гартыштӧмӧн моз кватлалӧны гагъясӧс — сёйӧны.
| |
| − | Гагъяс оз жӧ узьны, яд лэдзӧны.
| |
| − | Ядсьыс еджыд гӧгыльяс кулӧны, орӧ пӧрӧны».
| |
| − | — «Гагъясыс, инӧ, вермӧмаӧсь гӧгыльяссӧ?»
| |
| − | — торкис докторӧс Лиза.
| |
| − | «Энлы, эн тэрмась, — шуис сылы доктор:
| |
| − | — ставсӧ лючки висьтала.
| |
| − | Косьыс на костын абу на помасьӧма.
| |
| − | Орыс дойсьыд петас ортсӧ.
| |
| − | Сэки ёнджык еджыд гӧгыльяс кӧ вермасны сёйны кольӧм гагъяссӧ, дойыд кутас бурдны: ньӧжйӧникӧн сійӧ вӧсньыдик кучикасяс».
| |
| − | — «Мыйӧн нӧ тэ сійӧ тӧдан?
| |
| − | Кыдзи та йылысь тӧдмалісны?»
| |
| − | — юаліс Лиза.
| |
| − | «Оліс ӧти велӧдчӧм роч морт Мечников.
| |
| − | Сійӧ микроскопӧн видзӧдӧма еджыд гӧгыльяс да гагъяс кось вылӧ, гижӧма сы йылысь нигаӧ.
| |
| − | Сы бӧрын мукӧд велӧдчӧм йӧз тӧдмалӧмаӧсь, збыль-ӧ Мечниковыс гижӧма, збыль-ӧ еджыд гӧгыльяс гагъяскӧд косясьӧны.
| |
| − | Найӧ асьныс сійӧс микроскопӧн видлалӧмаӧсь, аддзӧмаӧсь, мый збыль».
| |
| − | «Миян пытшкын кӧ нӧ некутшӧм висьӧдан гагъяс абуӧсь, сэки нӧ, эськӧ, еджыд гӧгыльясыс мый керӧны?»
| |
| − | — бара юаліс Лиза.
| |
| − | «Уджыд, бара, налы сюрӧ.
| |
| − | Тэ, кӧнкӧ, казявлін, кыдзи мыссигӧн тушаысь гылалӧны киль кодьяс:
| |
| − | ниртны кӧ пондан тушатӧ, ки улад быттьӧ няйт ёкмыльяс чукӧрмӧны.
| |
| − | Сійӧ — кучикысь торъялӧм кулӧм йӧртӧдъяс киссьӧны.
| |
| − | Сідзи жӧ пытшканым: сэні важ йӧртӧдъяс кулӧны, на местаӧ выльяс ловзьӧны.
| |
| − | Еджыд гӧгыльяс куталӧны кулӧм йӧртӧдъяссӧ — сёйӧны.
| |
| − | Натӧг эськӧ пытшкӧсным тырис ёгнас — кулӧм йӧртӧдъяснас.
| |
| − | Мый колӧ вӧчны ичӧт дойӧн?
| |
| − | Мый эськӧ тэ вӧчан, ыджыд дой кӧ лоӧ?
| |
| − | Мый вӧчӧ вир кизьӧр (плазма)
| |
| − | Вундан кӧ чуньтӧ либӧ кыткӧ мӧдлаті, сӧнъясысь петӧм вир дой вылас ӧдйӧ сукмӧ, рысьмӧ.
| |
| − | Сійӧ аснас тупкӧ дойсӧ, быттьӧ пробкаалӧ, оз лэдз водзӧ вирлы петны.
| |
| − | Дойысь петӧм вирын сукмӧ кизьӧрыс (плазмаыс).
| |
| − | Сэні эм аслыссяма тор, сукмӧдысьыс.
| |
| − | Дойысь петӧм вир кӧ чукӧртан дозйӧ да нӧйтан паличӧн, палич вылас пуксяс вир сукыс.
| |
| − | Сійӧс кӧ босьтан дозсьыс, коляс вирыс оз нин сукмы.
| |
| − | Кизьӧртор вирын — рысьманаыс да рысьмытӧмыс ӧтлаын — шусьӧ плазмаӧн.
| |
| − | Рысьмана торйыс ас кежас — фибринӧн.
| |
| − | Фибринтӧм плазмаыс — вир ваӧн (сывороткаӧн).
| |
| − | Чукӧртны кӧ виртӧ дозйӧ, войдӧр сійӧ сукмас, сэсся недыр мысти кутас сӧдзтыны выліас югыдвижоват ва.
| |
| − | Сійӧ — вир ваыс и эм.
| |
| − | Йӧв рысьмигас югыдлӧз йӧв ва жӧ лэдзӧ.
| |
| − | Аслас кизьӧр вӧсна вир вермӧ визлавны туша кузя, новлӧдлыны йӧртӧдъяслы сёян-юан да мукӧд коланторъяс.
| |
| − | Найӧ вирын ставныс сылӧмаӧсь, сорласьӧмаӧсь вирыскӧд.
| |
| − | Сёянтӧг эськӧ важ йӧртӧдъяс тушаысь куліны.
| |
| − | Мукӧд коланторъястӧг выль йӧртӧдъяс эз вермыны артмыны, немторйӧн лои вежны кулӧм йӧртӧдъястӧ.
| |
| − | Вир кизьӧр нӧшта чукӧртӧ йӧртӧдъясӧн шыблалӧм ковтӧмторъяс, кодъяс артмӧны сёянысь.
| |
| − | Кывлід энӧ ті коркӧ, мый дифтеритӧн висьысь челядьлы доктор лэдзӧ на пытшкӧ сукмана лекарство — сыворотка.
| |
| − | Сійӧс со кыдзи да со мыйла судзӧдӧны.
| |
| − | Висьӧдан гагъяс веськаласны морт пытшкӧ, висьмӧдасны сійӧс.
| |
| − | Найӧ овмӧдчанінті биалӧ, гӧрдӧдӧ, сэсся вежӧдӧ — орӧссьӧ.
| |
| − | Дифтерит гагъяс овмӧдчӧны горшӧ, голяӧ да нырӧ.
| |
| − | Гагъясӧн лэдзӧм яд разалӧ туша кузя.
| |
| − | Сы вӧсна вуджана висьӧмӧн висьысьлӧн оз сӧмын висьмӧминыс вись, а быдлаті: мортыд быттьӧ пыр зэв ёна мудзӧма, оз сёйсьы ни юсьы.
| |
| − | Биа.
| |
| − | Гагъясыд кӧ эськӧ ядсӧ эз лэдзны, мортыд регыдӧн бурдіс: вир еджыд гӧгыльяс эськӧ сёйисны став гагсӧ.
| |
| − | Ядкӧд воча венсьыны эм миян пытшкын мӧд тор — вир ва (сыворотка).
| |
| − | Сійӧ унаӧс видзӧ яд помысь кулӧмысь.
| |
| − | Абу быд организмын ӧтмында вын вермасьны лёк вӧчысь гагъяскӧд да наӧн лэдзӧм ядӧн.
| |
| − | Сы вӧсна, медым содтыны организмӧ ядӧн водзсасьысьясӧс, лэдзӧны морт пытшкӧ пемӧсъяслысь босьтӧм вир ва.
| |
| − | Дифтеритӧн висьысьяслы лэдзӧны дифтеритӧн висьлӧм вӧвлысь вир васӧ.
| |
| − | Сэтшӧм вир ваын уна дифтерит ядӧн бур водзсасьысьяс.
| |
| − | Тадзи бурдӧдігӧн висьысь регыдджык бурдӧ.
| |
| − | Ӧні дифтеритӧн венсьыны лои кокньыдджык.
| |
| − | VІІ.
| |
| − | Сёян-юан мунан туй дзоньвидза йылысь
| |
| − | Видзӧй пиньястӧ сісьмӧмысь.
| |
| − | Рӧмпӧштанӧн видзӧдлӧй ассьыныд пиньястӧ, сэсся видзӧдлӧй ёртъясыдлысь.
| |
| − | Мукӧдыслӧн пиньясыс лым кодь еджыдӧсь, югъялӧны;
| |
| − | мукӧдыслӧн сьӧдӧсь, розьӧсьӧсь, уна нин гылалӧма.
| |
| − | Мукӧдыс — нач пиньтӧмӧсь: ӧти пинь нин воманыс абу.
| |
| − | Сісьман пиньяссьыс клящӧй (зэв чӧскыдтӧм) дук петӧ.
| |
| − | Мукӧдыс пӧрысьӧдз оласны да пиньныс оз и вежсьыв: пыр сярвидзӧны еджыд ён пиньяс.
| |
| − | Мукӧдыс томӧн пиньтӧммӧны.
| |
| − | Водз пиньяс орйӧдлӧны, посньӧдӧны сёянтӧ посни торъяс вылӧ.
| |
| − | Юр пиньяс найӧс курччалӧны, изӧны, ниртӧны.
| |
| − | Пиньтӧгыд сёянтӧ курччавны немторйӧн, быть лоӧ сэки сёйны сӧмын кизьӧр сёян да рокъяс.
| |
| − | Чорыд сёян кӧ босьтан вомад, дзоньнас, ыджыд кусӧкӧн лоӧ ньылыштны.
| |
| − | Рушкуыдлы сэки сьӧкыд; ёна лоӧ сылы уджавны.
| |
| − | Сы вӧсна пиньтӧмъяслӧн унаысь кынӧмыс висьӧ, доймӧ.
| |
| − | Пондам кӧ ми бура дӧзьӧритны ассьыным пиньяснымӧс, вермам видзны найӧс дзоньвидзаӧн пӧрысьӧдз.
| |
| − | Сы вӧсна быд лун водӧм водзвыланым колӧ пиньяснымӧс бура весавны пинь весалан тшӧткаӧн да порошкиӧн.
| |
| − | Тшӧткасӧ колӧ новлӧдлыны пиньяс вывтіыс вылысянь улӧ, а оз пинь ан пӧлӧныс ӧтарӧ мӧдарӧ.
| |
| − | Сідзи весалігӧн пиньяс костӧ вермасны кольны сибдӧм сёян крӧшкияс.
| |
| − | Найӧ сэні пондасны сісьмыны, пиньясыд жугласьны, тшыкны.
| |
| − | Медым пиньяс костысь весавны сёйигӧн пырӧм торпыригъяс, быд сёйӧм бӧрын вомтӧ колӧ пожъявны дэбыд ваӧн.
| |
| − | Пӧсь сёян бӧрын оз ков сёйны кӧдзыд сёян, кӧдзыд бӧрын — пӧсьӧс.
| |
| − | Пиньясыд вывсяньыс тупкӧма лы торйӧн, шусьӧ эмальӧн.
| |
| − | Сійӧ, эськӧ, чорыд да, клянича моз зэв кокниа потласьӧ, медся нин пӧсьтор бӧрын кӧ веськалас кӧдзыд, кӧдзыд бӧрын — пӧсь.
| |
| − | (Мый вӧсна сідзи лоӧ вежӧравны, вайӧдӧй тӧд вылад, мый лоӧ кутшӧмкӧ торкӧд шонтӧмысь да кӧдзӧдӧмысь).
| |
| − | Эмаль потласьӧмъясӧд кокниа пырӧны пиньӧ висьӧдан гагъяс, сісьтӧны, тшыкӧдӧны сійӧс.
| |
| − | Юмов сёян радейтысьяслы оз ков вунӧдчыны юмовтор сёйӧм бӧрын вомнысӧ пожъявны.
| |
| − | Юмовторйыд мукӧд пӧлӧс сёянысь пиньясад ёнджыка ляскысьӧ.
| |
| − | Кымын пинь тэнад?
| |
| − | Весалан он пиньястӧ?
| |
| − | Кор весалан, водігад али асылын?
| |
| − | Тшӧткасӧ кыдзи новлӧдлан?
| |
| − | Сёй кадын.
| |
| − | Нем пӧратӧм пӧраӧ рушкутӧ эн тырт.
| |
| − | Ньылыштӧм сёянторъяс пусьӧны рушкуын да сювйын.
| |
| − | Рушкуыд да сювйыд пытшкӧсладорсяньыс зэв вӧсньыдик кучикаӧсь, вомын кодь жӧ.
| |
| − | Сійӧ кучикас эмӧсь аслыс пӧлӧс нерӧдъяс.
| |
| − | Нерӧдъясас артмӧ сёян кизьӧртысь-сывдысь ва.
| |
| − | Сійӧ ва пиын сылӧны прӧстӧй ва пиын сывтӧм чорыд сёянъяс.
| |
| − | Кизьӧрмӧм-сылӧм сёян сёян сылан канал бокъясті петӧ вирӧ, мунӧ туша кузя.
| |
| − | Ньылыштӧм сёян войдӧр веськалӧ рушкуӧ.
| |
| − | Сэні олӧ сійӧ кымынкӧ час, кизьӧрмӧ, сылӧ.
| |
| − | Рушкусянь сэсся ньӧжйӧникӧн вуджӧ сювйӧ.
| |
| − | Кор сёянтор веськалӧ рушкуӧ да сювйӧ, нерӧдъяс лэдзӧны сёян сывдан-кизьӧртан ва.
| |
| − | Медбур сёйны лунын куимысь.
| |
| − | Сідзи сёйигӧн уна сёйны ӧтпырйӧ он вермы, сёян кизьӧртысьяслы-сывдӧдысьяслы уджавны лоӧ кокньыдджык.
| |
| − | Кутан кӧ сёйны лунын ӧтчыд, сёян кад кежлас сэтшӧма тшыгъялан, сёян вылас тшыг пон моз уськӧдчан да вывті уна сёян, рушкутӧ дзикӧдз тыртан.
| |
| − | Рушку кучикыд резинка моз нюжалас, паськалас.
| |
| − | Рушкуыд ыдждас, дундас; пондас топӧдны, жмитны мукӧд органъясӧс.
| |
| − | Кынӧмыдлы сьӧкыд лоӧ, висьмас.
| |
| − | Рушкуын сёяныд дырджык кутас овны.
| |
| − | Кизьӧрмасны-сыласны войдӧр рушку стен бердӧ веськалӧм сёянторъяс.
| |
| − | Пыдын, рушку шӧрын куйлысьяслы кизьӧрмӧдан-сывдан ва оз тырмы, сы вӧсна вуджӧны найӧ сювйӧ комӧкъясӧн.
| |
| − | Сювлы лоӧ уджавны кык мында: ассьыс дай рушкулысь уджсӧ вӧчны.
| |
| − | Колӧ сёйны пыр ӧти кадын: сэки сёян кизьӧртысь-сывдысь нерӧдъяс вермӧны шойччыны.
| |
| − | Шойччӧм бӧрын найӧ бурджыка уджалӧны: бурджык да ёнджык сёян кизьӧртан-сывдан ва лэдзӧны.
| |
| − | Асъя сёйӧм медбур миян организмлы.
| |
| − | Чеччӧмӧн тшӧтш ми заводитам уджавны.
| |
| − | Велӧдчӧмыд ӧд сійӧ жӧ удж: урокъяс бӧрад кутшӧма мудзан.
| |
| − | Сёйтӧг кӧ уджавны заводитам, уна вын видзам организмӧ чӧжсьӧм вынысь.
| |
| − | Сёйӧм бӧрын уджалігӧн чӧжӧм вын огӧ вӧрзьӧдӧй, либӧ босьтам кӧ, зэв этша; мунас сёянысь босьтӧм вын.
| |
| − | Вой кежлӧ уна сёйны оз ков, лёк сійӧ.
| |
| − | Сэки миян организмным шойччӧ, уджалӧ омӧля, ньӧжйӧ, сёян юан прамӧя оз кизьӧрмыны сывны.
| |
| − | Асывнас, чеччан да, вомсьыд чӧскыдтӧм кӧр петӧ, сёйны-юны оз чӧсты.
| |
| − | Сы вӧсна водтӧдзыд сёйны колӧ час кык-куим водзджык.
| |
| − | Велӧд сювтӧ весасьны асылын.
| |
| − | Миян сювным вит пӧв кузь тушаысь.
| |
| − | Эм вӧсни дай кыз.
| |
| − | Сёян-юан небзьӧ-сылӧ вӧсни сювйын.
| |
| − | Яя-чериа сёянъяс пӧшти ставнас небзьӧны-сылӧны.
| |
| − | Няньыд да град выв пуктасъяс — оз: налӧн, шуам, йӧртӧд кышӧдъясыс, кышъясыс оз вермыны сювйын сывны.
| |
| − | Сэтшӧм сывтӧм торъясыс чукӧрмӧны кыз сювйӧ, мешайтчӧны сылы.
| |
| − | Сюв шыр-яйяс топӧдчыштӧны, йӧткӧны чукӧрмӧм ковтӧмторъясӧс ортсӧ.
| |
| − | Дыр кежлӧ кӧ кыз сювйӧ колясны сэтшӧм торъясыс, кутасны найӧ сэні сісьмыны, висьмӧдасны организмтӧ.
| |
| − | Кытчӧдз он ректы сювтӧ, мортыдлы зэв делӧ овны, сьӧкыд.
| |
| − | Оз сёйсьы ни юсьы, оз узьсьы.
| |
| − | Биалас.
| |
| − | Кодлӧн сювйыс кадын весассьӧ, сылы и сёяныд чӧстӧ, юрыд оз вись, овсьӧ долыдджыка.
| |
| − | Сы вӧсна колӧ велӧдны сювтӧ весассьыны асылын, сёйтӧдз.
| |
| − | Пачысь кӧ тай нӧ дырджык он курав пӧимсӧ, сійӧ омӧля ломтысьӧ.
| |
| − | Сідз жӧ и миян организмным: ковтӧмторъясӧн тырӧм сюв оз вермы бура уджавны, омӧля кутас небзьӧдны-сывдыны выль воӧм сёянторъяс.
| |
| − | Сы вӧсна, сювйыд кӧ вӧзйысьӧ весассьыны, оз ков кутны, мед весассьӧ.
| |
| − | Весассьӧмысь кутӧмыс торкӧ дзоньвидзалунтӧ.
| |
| − | Кодлӧн сюв шыр-яйясыс омӧльӧсь, небыдӧсь, сылӧм ковтӧмторъяс сювйысь оз петны, шуӧны «гырксӧ пӧ йӧртӧма».
| |
| − | Сэки колӧ унджык сьӧд нянь сёйны.
| |
| − | Сійӧ оз ставнас небзьы-пусьы рушкуад, веськалас сювйӧ, пондас сійӧс дойдны, ниртны бокъяссӧ.
| |
| − | Шыр-яйяс топӧдчыштасны, зырӧдасны найӧс ортсӧ.
| |
| − | Накӧд тшӧтш петӧны и мукӧд чукӧрмылӧм ковтӧмторъяс.
| |
| − | Медтшӧкыда гырктӧ йӧртӧ еджыд нянь вылын да небыд сёян вылын олысьлысь.
| |
| − | Ковъяс йылысь да кыдзи наысь видчысьны.
| |
| − | Мортӧс кӧ тшӧкыда шогӧдӧ, восӧдӧ, либӧ сылӧн ньӧти оз сёйсьы, либӧ вывті уна сёйсьӧ, оз пӧтлы, кор аддзытӧм помкатӧг омӧльтчӧ сійӧ, сэки доктор тшӧктӧ видлыны сылысь сітсӧ: абу-ӧ сэні солитёр торъяс.
| |
| − | Солитёрыс сійӧ вӧсньыдик лента кодь ков.
| |
| − | Миян сювйӧ веськалӧ сійӧ ёна пусьытӧм порсь либӧ ӧш яйӧн, либӧ чериӧн (сирпи, ёкыш да мукӧд пӧлӧс).
| |
| − | Солитёр колькйыс войдӧр веськалӧ, шуам, порсь рушкуӧ.
| |
| − | Сэні кольк кышыс сылӧ, кольксьыс петӧны посньыдик нидзув кодь гагъяс.
| |
| − | Найӧ рушкусянь веськалӧны сювйӧ.
| |
| − | Сюв бокъяссӧ напаръяӧн моз розьӧдӧны, петӧны яйӧ.
| |
| − | Ветлӧдласны сэті недыр да сэтчӧ и овмӧдчасны.
| |
| − | Яйын гагъяс гадь кодьӧ пӧрӧны, шусьӧны финкаӧн.
| |
| − | Финкаяс зэв посниӧсь, куш синмӧн видзӧдӧмӧн он аддзы найӧс.
| |
| − | Ёна путӧм порсь яй кӧ ми сёям, финкаясыс веськаласны миян гыркӧ, сювйӧ.
| |
| − | Куим тӧлысьӧн найӧ пӧрӧны лента ковйӧ.
| |
| − | Эм экинококк нима солитёр.
| |
| − | Сійӧ вермӧ морттӧ вины.
| |
| − | Сійӧ овмӧдчӧ мускын да тыясын.
| |
| − | Сэтшӧм солитёрыс веськалӧ гырканым понъяссянь.
| |
| − | Понъяслӧн кывъяс унаысь овлывлӧ экинококк колькъяс.
| |
| − | Сэтшӧм кывъя понлы кӧ лэдзам нювны ассьыным кинымӧс да чужӧмнымӧс, сэсся сы бӧрын мыссьытӧг пуксям сёйны, экинококк колькъясыс сёянӧн пырасны пытшканым.
| |
| − | Челядь тӧдлытӧг му вылын ворсігӧн унаысь сюйӧны вомас гӧгрӧс ковлысь кольяссӧ.
| |
| − | Сійӧ кӧть и морттӧ оз ви, да лёксӧ уна жӧ вӧчӧ: торкӧ дзоньвидзалунсӧ.
| |
| − | Медым видзны йӧзӧс солитёра яйысь висьмӧмысь, каръясын начкысьӧм бӧрын яй тушасӧ петкӧдлӧны скӧт докторлы.
| |
| − | Яйыс кӧ бур, дзоньвидза скӧтлӧн, доктор клеймитӧ, лэдзӧ вузавны.
| |
| − | Сідзкӧ, ньӧбасигӧн кӧ казялан клеймиттӧм яй, эн ньӧб сійӧс: код тӧдӧ сійӧ кутшӧм, гашкӧ висьысь пемӧслӧн да.
| |
| − | Сиктъясын да грездъясын эськӧ сідзи жӧ колӧ вӧчны да: начкысьӧм бӧрын петкӧдлыны яйсӧ скӧт пельшӧрлы.
| |
| − | Сёйны пуксигӧн китӧ колӧ мыськыны майтӧгӧн, кыйӧдны, мед и мукӧд ставныс мыссясны.
| |
| − | Оз кӧ ӧд мыссьыны, няньӧн висьӧдан гагъяс вермасны сюрны и тэныд.
| |
| − | Йӧв йылысь.
| |
| − | Крестьянка лысьтӧ мӧссӧ пӧдӧнчаӧ.
| |
| − | Коді тӧдӧ, лысьтысьӧм водзвылас мыськис эз сійӧ кияссӧ, сӧстӧм-ӧ вӧлі сылӧн пӧдӧнчаыс.
| |
| − | Гашкӧ нӧ йӧвсӧ няйт рузум пыр сысъяліс да, няйт туисӧ кисьтіс?
| |
| − | Шливкисӧ куртіс, йӧвсӧ ваӧн сорлаліс.
| |
| − | Мыйсюрӧ лэдзис йӧлас, медым бӧр сукмыштас, сэсся мӧдіс йӧлӧн вузасьны.
| |
| − | Мӧстӧмъяс ньӧбасны.
| |
| − | Челядь йӧв вылын олӧны, быд лун йӧв сёйӧны, а асьныс гумага кодьӧсь, кельыдӧсь, вирпас чужӧманыс абу.
| |
| − | Быдмӧны омӧля, ньӧжйӧ.
| |
| − | Мыйла нӧ эськӧ сідзи?
| |
| − | Да сы вӧсна, мый медбур торйыс йӧвсьыс — шливкиыс — налы оз сюрлы: мудер вузасьысьыд сійӧс аслыс кольӧдӧ.
| |
| − | Шливкиыд ӧд йӧвлӧн госыс, медпӧтӧса торйыс сылӧн.
| |
| − | Сӧстӧм сорлавтӧм йӧлын сійӧ нёль прӧчент.
| |
| − | Сы вӧсна йӧвтӧ колӧ босьтны тӧдсаяслысь, код вылӧ эм надея, мый оз пӧръяв тэнӧ, сорлавтӧм йӧв вузалӧ, да коді вӧдитчӧ йӧлӧн сӧстӧма.
| |
| − | Миян республикаын арӧсӧдз сё челядь пиысь кулӧ комынӧдз.
| |
| − | Швейцарияын — сӧмын дас кымын.
| |
| − | Вит арӧсӧдз миянын сё челядь пиысь кулӧ 50-ӧдз.
| |
| − | Медъёна кулӧны челядьыд мам йӧвтӧг быдмӧм понда.
| |
| − | Мамъяс унаысь зэв водз заводитӧны вердны кагаяссӧ мӧс йӧлӧн, сюрысь либӧ сулеяысь, вердӧны курччалӧм няньӧн, рокӧн.
| |
| − | Сюрысь да сулеяысь вердігӧн колӧ видзны найӧс зэв сӧстӧма.
| |
| − | Дурка да няйта видзӧмысь йӧлыс на пиын ӧдйӧ шоммӧ, рысьмӧ.
| |
| − | Кагаӧс мыт босьтас — кулӧ.
| |
| − | Сюрӧн нёньӧдігӧн уна кад вошӧ сійӧс мыськӧм-весалӧм вылӧ да йӧвсӧ пузьӧдӧм вылӧ.
| |
| − | Нӧшта йӧвсӧ пузьӧдны колӧ кужӧмӧн.
| |
| − | Мӧс йӧлыд ӧд челядь гыркыдлы оз лӧсяв: сійӧ морт йӧв дорысь госаджык.
| |
| − | Сы вӧсна посни кагаясӧс вердігӧн мӧс йӧвтӧ колӧ сорлавны ваӧн, но вӧчны сійӧс кужӧмӧн: уна ни этша мед оз ло, буретш колӧ.
| |
| − | Медбур дерт вердны кагаӧс мам йӧлӧн: дзоньвидзаджык лоӧ.
| |
| − | Быд мамлы ассьыс кагасӧ колӧ вердны аслас йӧлӧн.
| |
| − | Мӧс йӧлыд вомӧ вотӧдз уна ки пыр мунӧ.
| |
| − | Сёян йылысь.
| |
| − | Кодлӧн сёян гыркын бура небзьӧ-сылӧ, сійӧ дзоньвидза, зумыд, ён.
| |
| − | Кодлӧн омӧля гыркыс уджалӧ, сійӧ ачыс омӧль, пыр вишкӧ, норасьӧ вермытӧм вылӧ.
| |
| − | Зэв кокниа верман висьмыны пузьӧдлытӧм ва да йӧв юӧмысь, пусьытӧм сёян сёйӧмысь, пӧжасьтӧм уль няньысь, кӧдзыд сёянысь (колӧ пӧсь сёянджык сёйны), мыськытӧм вотӧс да градвыв пуктасъяс сёйӧмысь, тшыкӧм сёян юанысь.
| |
| − | Пузьӧдлытӧм ваын вермасны лоны мыт гагъяс.
| |
| − | Зэв нин лёк юны пузьӧдлытӧм ва кынӧм висьӧдан тиф да, мыт да, колера ветлігӧн.
| |
| − | Сэки висьӧдан гагъяс медъёна ва пыр вуджӧны.
| |
| − | Пузьӧдлытӧм йӧлын вермасны лоны чакотка гагъяс.
| |
| − | Нӧшта, пузьӧдлытӧм йӧлыд зэв ӧдйӧ тшыкӧ.
| |
| − | Пусьытӧм сёянторъяс сьӧкыда небзьӧны-пусьӧны гырк пытшканым, сы вӧсна висьӧдӧны миянӧс.
| |
| − | Уль нянь (тырмымӧн пӧжавтӧм) из моз рушкуад пуксьӧ.
| |
| − | Сы вӧсна сьӧлӧмтӧ сотӧ, горзьӧдлӧ.
| |
| − | Морӧспань улын сьӧкыд, доймӧ.
| |
| − | Кӧдзыд сёян абу жӧ бур.
| |
| − | Пӧсь сёяныд шонтӧ миянӧс, кӧдзыдсӧ аслыным лоӧ шонтыны: сійӧ миян вир-яйысь кӧдзыдджык.
| |
| − | Кӧдзыд рок да картупель абу чӧскыдӧсь, чӧскыд сёян моз оз пырны вомад.
| |
| − | Сэсся, чӧскыдтӧм сёянъясыд омӧльджыка пусьӧны-небзьӧны гырканым дай.
| |
| − | Чӧскыд сёян-юан вылӧ видзӧдігӧн, шуӧны, дуль ваыд петӧ.
| |
| − | Оз сӧмын дуль ваыд сэки пет, петӧ тшӧтш рушкуын сӧдзтан рушку ва (желудочнӧй сок).
| |
| − | Коді пӧсь сёян пыдди калбас сёйӧ (сэтшӧмыс уна каръясын), сылӧн сювъясыс оз вермыны лючки уджавны.
| |
| − | Калбасӧ ӧд, медся нин донтӧм сортас, тэчӧны быдсяма ковтӧм, тшыкӧм, коляс яй торъяс.
| |
| − | Рушку да сювъяс оз вермыны найӧс небзьӧдны.
| |
| − | Сэтшӧм калбас дорсьыд бурджык нянь вылын да ва вылын овны.
| |
| − | Тшыкӧм яйын да чериын лоӧны ядъяс.
| |
| − | Наысь мортыд либӧ ёна висьмӧ, либӧ дажӧ кулӧ.
| |
| − | Тӧлын сёянторъястӧ дырджык позьӧ видзны, оз тшыкны найӧ.
| |
| − | Гожӧмын мӧд лун кежлӧ оз нин позь кольны — тшыкӧны.
| |
| − | Гожӧмын уна яй сёйны оз ков.
| |
| − | Медбур сэки сёйны град выв пуктас да йӧла сёянъяс.
| |
| − | Яблӧг кӧ ньӧбан сёйны, сійӧс войдӧр колӧ мыськавны пузьӧдлӧм ваӧн, да мед мыськигад киясыд сӧстӧмӧсь вӧліны.
| |
| − | Ӧти пӧлӧс сёянтор абу жӧ бур: уман, оз кут чӧстыны, оз кут сёйсьыны.
| |
| − | Сы вӧсна сёяннад колӧ пӧлӧскаасьны, вежлавны найӧс тшӧкыдджыка.
| |
| − | Коркӧ тэнад висьліс эз кынӧмыд?
| |
| − | Мытитӧдліс эз?
| |
| − | Мыйысь висис, кутшӧм сёян бӧрын?
| |
| − | Сёйлан он тэ мыссьытӧм киӧн?
| |
| − | VІІІ.
| |
| − | Син пель дзоньвидза йылысь
| |
| − | Мыйла школаын уна велӧдчысь сӧмын матысь аддзӧны.
| |
| − | Кодсюрӧ лыддьысьны либӧ матігӧгӧрысь видзӧдны ӧчкиасьӧны, сытӧг оз аддзыны матісьыс.
| |
| − | Сы пыдди ылысь найӧ бура аддзӧны, некутшӧм-ӧчки оз ков.
| |
| − | Мукӧдыс вурсьӧны да лыддьысьӧны ӧчкитӧг, матісьыс бура аддзӧны, ылысь оз аддзыны, ӧчкиӧн видзӧдӧны.
| |
| − | Воддзаяссӧ шуӧны бура аддзысьясӧн, бӧръяяссӧ — омӧля аддзысьясӧн.
| |
| − | Омӧля аддзысьяслӧн син колькъясыс ёнджыка мылькъяӧсь мукӧд дорысь.
| |
| − | Кымын морт тіян классын бура аддзысьыс, омӧля аддзысьысь?
| |
| − | Тӧдмалӧмаӧсь, мый велӧдчысьяслӧн синмыс зэв ёна тшыкӧ.
| |
| − | Школаӧ пыригӧн унджык челядьыс бур синмӧн локтӧны, бура аддзӧны.
| |
| − | Велӧдчигас сэсся воысь воӧ тшыкӧм синма пыр ӧтарӧ содӧ, бура аддзысьяс чинӧны.
| |
| − | Сійӧ сы вӧсна, мый велӧдчысьяслы уна лоӧ лыддьысьны, гижны, ёна мудзтыны синсӧ.
| |
| − | Син бугыльыс сыысь кыссьӧ водзӧ, быттьӧ петыштӧ ортсӧ (мылькъяджык лоӧ) — синмыс тшыкӧ, ылысь оз нин кут аддзыны.
| |
| − | Синтӧ тшыкӧдны отсалӧны пемыдӧн да омӧлик биӧн лыддьысьӧм гижӧм, лёк нога партаяс (кор лыддьысигад-гижигад тушатӧ кусыньтӧмӧн, юртӧ чукыльтӧмӧн лоӧ пукавны), омӧля тӧдчана посни шыпаса нигаяс да югыдыс кӧ нига да тетрадь вылад оз лючки усь, а вуджӧрӧн.
| |
| − | Колӧ, медым югыдыс пыр шуйгаладорсянь усис, сэки некутшӧм вуджӧр оз ло.
| |
| − | (Тіян классын партаяс вылад югыдыс шуйгаладорсянь-ӧ усьӧ?).
| |
| − | Гортад и классад удж вылӧ пуксигӧн лӧсьӧдчӧй пыр сідзи, медым лунын ӧшиньяс, а рытын лампа пыр вӧліны шуйгаладорын.
| |
| − | Кымын гырысьӧсь да паськыдӧсь ӧшиньяс школаын, векниӧсь ӧшинь костъясыс, сымын уна югыд вежӧсын, дзоньвидзаӧсь да бур синмаӧсь велӧдчысьясыс.
| |
| − | Школа стенъястӧ пытшкӧсладорсӧ колӧ мавтны югыд рӧма краскаӧн.
| |
| − | Нигатӧ да тетрадьтӧ синсяньыд колӧ кутны 32–35 сантиметр сайын.
| |
| − | Сідзисӧ кӧ онӧ аддзӧ, либӧ омӧля аддзад, пырысь-пыр мунӧй син бурдӧдысь доктор ордӧ.
| |
| − | Сійӧ видлалас тіянлысь синъястӧ, син серти тшӧктас ӧчки ньӧбны.
| |
| − | Ӧчкитӧг кӧ и водзӧ кутад мудзтыны синъястӧ, дзикӧдз найӧс тшыкӧдад.
| |
| − | Синъясыд ӧд медколанторъяс.
| |
| − | Омӧль синъяснад бура уджавны он вермы, уна буртор он аддзыв.
| |
| − | Омӧль синъясыд торкӧны миянлысь дзоньвидзалуннымӧс, оз лэдзны пӧсь сьӧлӧмӧн, долыдапырысь уджавны.
| |
| − | Трахома йылысь.
| |
| − | Кодлӧн тіян пиысь, садьмад да, синъясыд оз воссьыны, быттьӧ клеитчӧмаӧсь.
| |
| − | Лоӧ кинад тільны.
| |
| − | Синъяс клеитчӧны сэки, кор синлапӧд пытшкӧс вӧсни кучикыс висьмӧма.
| |
| − | Синлапӧдыд быттьӧ ӧшинь тупкӧс: видзӧ синтӧ бусӧссьӧмысь да доймӧмысь узигӧн и олігӧн.
| |
| − | Висьмӧм синлапӧдысь петӧ ор.
| |
| − | Войбыдӧн лапӧд доръясыс клеитчӧны сійӧ орнас.
| |
| − | Косьмӧм орыс чукӧрмӧ ныр бердӧ син пельӧсӧ.
| |
| − | Медомӧль, полана да вуджана синлапӧд висьӧм шусьӧ трахомаӧн.
| |
| − | Видзӧдлы ёртыдлысь синсӧ.
| |
| − | Син колькйыс дор гӧгӧрыс еджыд.
| |
| − | Шӧрланьыс сійӧ пырыс тыдалана шусьӧ роговицаӧн.
| |
| − | Дерт, кӧнкӧ, ті аддзылід коркӧ бельмаа син.
| |
| − | Бельмаыс сійӧ тшыкӧм роговица: гудыртчӧма, пемдӧма.
| |
| − | Трахомаӧн висигӧн висьӧмыс синлапӧдысь вермӧ вуджны роговицаӧ, гудыртӧ сійӧс — бельмаалӧ.
| |
| − | Роговицатӧ кӧ ставнас бельмаалас, мортыд синтӧммӧ.
| |
| − | Миян республикаын медуна синтӧм трахомаысь: быд сё синтӧм морт пиысь кызь ӧтиыс синтӧммӧма трахомаысь.
| |
| − | Трахома — зэв вуджана висьӧм.
| |
| − | Миянын дзонь сиктъясӧн висьӧны трахомаӧн.
| |
| − | Сы вӧсна оз ков некор тільны синтӧ няйт киӧн, чышкыны няйт кузьчышъянӧн либӧ няйт ныр чышкӧдӧн.
| |
| − | Оз ков чышкысьны йӧз кузьчышъянӧ: он ӧд тӧд, кузьчышъян кӧзяиныс дзоньвидза абу.
| |
| − | Гашкӧ, трахомаа.
| |
| − | Быд мортлы семьяын колӧ лӧсьӧдны торъя кузьчышъян.
| |
| − | Узигӧн кӧ синъясыд клеитчӧны, колӧ регыдджык петкӧдчывны син бурдӧдысь докторлы.
| |
| − | Нюжӧдчыны кӧ бурдӧдчӧмысь пондан, синмыд ёнджыка висьмас, ёнджыка орӧссьыны кутас.
| |
| − | Пель дзоньвидза йылысь.
| |
| − | Пель тыдаланінъяс шусьӧны пель паньӧн да пель розьӧн.
| |
| − | Пель розьсяньыс пырӧ ортсы шы ветлӧдлан туй.
| |
| − | Пытшса помыс сылӧн зэвтӧма зэв вӧсньыдик кень кодь кучикӧн, шусьӧ барабаннӧй перепонкаӧн.
| |
| − | Шы ветлан туйяс весавны няйтысь — пель сітысь (сераысь), колӧ сӧстӧм рузумӧн.
| |
| − | Некор оз ков гудйыны пельтӧ истӧгӧн, шпилькиӧн, чувки кыан емӧн да мукӧд сэтшӧм торъясӧн: верман кень кодь кучиксӧ гыжйыштны, дойдны.
| |
| − | Барабаннӧй перепонка саяс куйлӧ самӧй кылысьыс, мыйӧн ми кылам.
| |
| − | Сійӧс ёна колӧ видзны.
| |
| − | Эмӧсь, нем виччысьтӧг пельӧ кучкасны либӧ пель водзын ыджыд горӧн горӧдасны.
| |
| − | Сійӧ зэв абу бур: барабаннӧй перепонка вермас потны, мортыд пельтӧммас.
| |
| − | А пельтӧмъяслы ӧд овны зэв сьӧкыд: ӧтиторсӧ дасысь юаласны, тшӧтш мукӧдсӧ дӧзмӧдасны.
| |
| − | Ичӧтысянь колӧ велӧдчыны сёрнитны шӧркоддьӧм шыӧн, оз ков горзыны.
| |
| − | Горзӧмӧн веськыдлунтӧ он петкӧдлы.
| |
| − | Колӧ бур уджӧн да тӧлка висьталӧмӧн петкӧдлыны сійӧс.
| |
| − | Пабрикъясын гырысь машинаяс бердын уджалысьяс пӧшти ставныс омӧля кылӧны: машина шыясыс торкӧмаӧсь налысь кылан торъяссӧ.
| |
| − | Пельӧ веськалӧм вуджана висьӧм медтшӧкыда овмӧдчӧ барабаннӧй перепонка сайса кыланторйӧ, сэсся барабаннӧй перепонкасӧ розьӧдӧ.
| |
| − | Пельсьыд виялӧ, ор петӧ.
| |
| − | Омӧльджыка кутан кывны.
| |
| − | Мыйӧн челядь кутасны норасьны пель висьӧмӧн, пыр жӧ колӧ петкӧдлыны найӧс пель бурдӧдысь докторлы, медым висьӧмыс оз удит розьӧдны барабаннӧй перепонкасӧ.
| |
| − | Та йылысь висьталӧй мамъясыдлы.
| |
| − | ІХ.
| |
| − | Узьӧм да шойччӧм йылысь
| |
| − | Шойччӧм йылысь.
| |
| − | Уджалігӧн мудзӧны шыр-яйяс.
| |
| − | Юрӧн уджалігӧн, велӧдчигӧн, ми мудзам уна мӧвпалӧмысь, кывзӧмысь, сюся видзӧдӧмысь, дыр копыртчӧмӧн вӧрзьӧдчывтӧг пукалӧмысь.
| |
| − | Урок помын ми омӧльджыка нин гӧгӧрвоам висьталӧмсӧ, вӧчам уна ӧшыбкаяс.
| |
| − | Миянлы колӧ шойччӧг.
| |
| − | Медбура уджыд мунӧ, кӧть регыдикаӧн, но шойччӧмӧн.
| |
| − | Сы вӧсна школаясын быд урок бӧрын вӧчӧны шойччӧг — переменаяс.
| |
| − | Шойччытӧг кӧ помся уджавны уна час, сымда вын вошӧ, мый сэсся весиг дыр шойччӧмӧн он бергӧд сійӧс.
| |
| − | Медуна уджалысь орган миян — сьӧлӧм.
| |
| − | Сылӧн уджыс помасьлытӧм.
| |
| − | Кыдзи нӧ сійӧ уджалӧ?
| |
| − | Мыйла сійӧ некор оз мудз?
| |
| − | — Сьӧлӧмным миян ставнас шыр-яйысь, юксьӧ нёль пельӧ: кык вежӧс выліладорас да кык вежӧс уліладорас.
| |
| − | Кор выліладорса шыр-яйясыс чиныштӧны, топалыштӧны, сэки уліладорсаясыс личыда олӧны, вӧляысь.
| |
| − | Вылысса юкӧн шыр-яйяс топалыштлӧны сӧмын секунда дасӧд юкӧн дыра кежлӧ (0,1 сек.).
| |
| − | Сы бӧрын улыса юкӧн шыр-яйяс топалӧны, секунда куим дасӧд юкӧн дыра кежлӧ (0,3 сек.), вылісаясыс шойччӧны.
| |
| − | Сэсся сьӧлӧмыд ставнас шойччӧ, секунд четверть (0,4 сек).
| |
| − | Сідзкӧ, сьӧлӧмыд сы дыра жӧ шойччӧ, мый дыра и уджалӧ.
| |
| − | Сы вӧсна и оз мудз сійӧ некор.
| |
| − | СССР-ын закон оз лэдз суткиын кӧкъямыс часысь унджык уджавны.
| |
| − | Мӧд кӧкъямыс час мортлӧн мунӧ кӧмасьӧм пасьтасьӧм, мыссьӧм, сёйӧм-юӧм, лыддьысьӧм, гажӧдчӧм, йӧз кост да гортса удж вӧчӧм да шойччӧм вылӧ.
| |
| − | Коймӧд кӧкъямыс часыс пуктӧма узьны.
| |
| − | Тіян арлыда челядьлы колӧ узьны ӧкмыс час.
| |
| − | Немечкӧд воюйтігӧн кык офицер заклад вартӧмаӧсь: кодыслӧн салдатъясыс ӧткузьта да ӧтджуджда окопъяс регыдджык кодъясны.
| |
| − | Кыкнаныслӧн салдатыс вӧлӧма ӧтмындаӧн.
| |
| − | Ӧти офицерыс ассьыс салдатъяссӧ юкӧма кык пельӧ: войдӧр пӧ мед ӧти джынйыс уджалас, мӧдыс сэки шойччас; сэсся воддзаясыс кутасны шойччыны, мӧд джынйыс уджалас.
| |
| − | Кӧсйысьӧма налы уджалӧмысь бура мынтысьны.
| |
| − | Сы ради салдатъяс сьӧлӧмсьыс кутчысьӧмаӧсь удж бердӧ, уджалӧмаӧсь эбӧс быртӧдзыс да вӧлисти ёртъясыскӧд вежсьӧмаӧсь.
| |
| − | Мӧд офицерыс нач мӧд ногӧн лӧсьӧдӧма уджалӧмсӧ.
| |
| − | Сійӧ салдатъяссӧ юкӧма куим пельӧ, быд чукӧрлы тшӧктӧма уджавны сӧмын вит минутӧн.
| |
| − | Сідзкӧ, быд морт вит минут уджалӧм бӧрын дас минут шойччис.
| |
| − | Тайӧ офицерлӧн ёна водз мӧд дорсьыс окопыс кодйыссис, дай салдатъясыс эз мудзны.
| |
| − | Воддза офицерыслӧн уджалысьясыс жуймунӧмаӧсь вӧлі, сэтшӧма мудзӧмаӧсь.
| |
| − | Найӧ ӧд со эбӧс быртӧдзыс пыр уджалісны, эз шойччывны, а ёртъяс уджалігкостіыс бырӧдӧм вын мында вын некыдзи эз вермыны чӧжны, эз вевъявлыны бура шойччыны.
| |
| − | Дерт сэсся сідзинад жуялан.
| |
| − | Мӧвпыштӧй ӧні асьныд: кыдзи бурджык уджавны, медым омӧля мудзӧмӧн унджык вӧчны.
| |
| − | Ун йылысь.
| |
| − | Сьӧкыда гӧгӧрвоанаторъяс школаын велӧдӧны пырджык асылын, медводдза урокъясын.
| |
| − | Со мый вӧсна сідзи вӧчсьӧ.
| |
| − | Унмыд — медбур шойччӧг.
| |
| − | Узьӧм бӧрын уджавны да мӧвпавны медкокни.
| |
| − | Омӧля либӧ этша узьӧм бӧрын огӧ вермӧ бура мӧвпавны, омӧля вежӧртам, некутшӧм удж кианым оз пыр, оз уджавсьыссьы.
| |
| − | Тіян арлыда велӧдчысьяслы колӧ узьны суткиын дас час.
| |
| − | Сэки лоанныд крепыдӧсь, ёнӧсь, дзоньвидзаӧсь.
| |
| − | Понйӧс кӧ дыр он лэдз узьны, 16–17 лун мысти сійӧ кулӧ.
| |
| − | Францияын велӧдчӧм йӧз вӧчӧмаӧсь со кутшӧм тор: бура узьӧм бӧрын понлы вирас лэдзӧмаӧсь дыр узьтӧм понлысь вирсӧ.
| |
| − | Сійӧ зэв регыдӧн выльысь унмовсьӧма.
| |
| − | Тайӧ петкӧдлӧ, мый пемӧсъяс вирын уджысь чукӧрмӧ яд.
| |
| − | Узигӧн сійӧ ядыс весассьӧ вирӧн.
| |
| − | Кор ми огӧ узьӧ, миян вир-яй пыр уджалӧ: ветлігӧн вӧригӧн шыр-яйяс топалыштлӧны, синъяс видзӧдӧны, пельяс кывзӧны, юр вем мӧвпалӧ.
| |
| − | Узигӧн ставныс найӧ шойччӧны, чӧжӧны мӧд лун кежлӧ вын.
| |
| − | Сӧмын сьӧлӧм да тыяс лун и вой пессьӧны — уджалӧны.
| |
| − | Х. Вина юӧм да табак куритӧм йылысь.
| |
| − | Вина юӧмысь зэв ыджыд лёк.
| |
| − | Туй кузя ӧтарӧ-мӧдарӧ довъялігтырйи мунӧ морт.
| |
| − | Абу-ӧ сійӧ висьмӧма?
| |
| − | — Абу.
| |
| − | Садьтӧм код.
| |
| − | Синъясыс пыктӧмаӧсь, гырдӧсьӧсь.
| |
| − | Мунӧ да ӧтнасӧн гораа сёрнитӧ.
| |
| − | Энӧ кывзӧ сылысь сӧрӧмсӧ, онӧ жӧ ӧд немтор гӧгӧрвоӧй-а.
| |
| − | Сійӧ унаысь ачыс оз тӧд, мый сӧрӧ, винаыс висьмӧдӧма юр вемсӧ да.
| |
| − | Со сійӧ сюръяӧ зурасис, уси няйтӧ.
| |
| − | Бур эськӧ гортас воӧм мысти кӧ татшӧм мортыд унмовсяс.
| |
| − | Да ӧд унджыкыс оз узьны, зык да шум лэптӧны, косясьны зэвтчӧны.
| |
| − | Нӧйтӧны гӧтырсӧ, челядьсӧ, шыблалӧны, жугӧдалӧны дозмук да улӧс-пызанъяс.
| |
| − | Гортсаясыс сьӧм либӧ нянь виччысисны, а сійӧ со мый вайис — код юрсӧ.
| |
| − | Нажӧткасӧ ставсӧ юӧма.
| |
| − | Челядьыс тшыгъявны кутасны, корны петасны.
| |
| − | Гӧтырыс шогысла да сьӧкыд олӧмысла — горзыны-бӧрдны.
| |
| − | Юысь мужик аскинас чеччас да оз видзӧдлы семья вылӧ, мунас корсьны удждыны сьӧм пӧкмелитчыны.
| |
| − | Эмӧсь, садьтӧм кодӧдз некор оз юны.
| |
| − | Этшаник юӧм, на ногӧн, абу омӧль.
| |
| − | Позьӧ, думайтӧны.
| |
| − | Сійӧ абу сідзи.
| |
| − | Этшаник юӧмысь омӧльыс эм жӧ.
| |
| − | Типографияын этшаник юыштӧм наборщик садь наборщикысь ӧшыбкасӧ унджык вӧчӧ.
| |
| − | Сідзи жӧ и мукӧд удж вылын: юыштӧм мортлӧн уджыс омӧльджыка мунӧ.
| |
| − | Профессор Бехтерев коддзӧдана юан видлалӧма понпиян вылын.
| |
| − | Кымынкӧ понпиӧс юктӧдыштавлӧма сійӧ спиртӧн, мукӧдсӧ абу.
| |
| − | Коддзывлӧм понпиян зэв омӧля быдмӧмаӧсь, лоӧмаӧсь мисьтӧмӧсь, омӧликӧсь, жугыльӧсь.
| |
| − | Вина юысьясӧс тшӧкыда висьӧдӧ.
| |
| − | Найӧ дженьыд нэм помаӧсь: ютӧмъяс дорысь ёна водз кулӧны.
| |
| − | Юысьяслӧн дзоньвидза челядь оз вермыны лоны.
| |
| − | Найӧ висьлӧсӧн нин и чужӧны.
| |
| − | Аддзас кӧ доктор кельыд чужӧма омӧлик кагаӧс, медвойдӧр юалас, абу-ӧ бать-мамыс юысьӧсь.
| |
| − | Юысь бать-мам нывъяслы, верӧс саяс мунасны да, кагасӧ вердны немторйӧн лоӧ: морӧсас йӧлыс оз ло.
| |
| − | Быд коддзӧдана юан — яд.
| |
| − | Юыштӧм бӧрын мортлӧн войдӧр кывйыс разьсьӧ: варовмӧ, дугдывтӧг пыр мыйкӧ висьталӧ.
| |
| − | Ызгас-ызгас сідзи, сэсся ядыс кутас вермыны сійӧс: мортлы зэв сьӧкыд лоӧ.
| |
| − | Юрыс быттьӧ тыртӧм кӧрт пӧрт, немтор оз уджав, оз вежӧрав.
| |
| − | Синъясыс гырдӧссьӧны, гудыртчӧны.
| |
| − | Син водзыс пемдӧ, ставыс быттьӧ ру пиын.
| |
| − | Уджавны, тӧдӧмысь нин, сэтшӧм морт немтор оз вермы, некутшӧм удж сылы киас оз пыр.
| |
| − | Куритчӧмысь зэв жӧ омӧль.
| |
| − | Керкатыр лӧз тшын, нинӧм оз тыдав.
| |
| − | Юрӧй бергӧдчӧ.
| |
| − | Лолавны немторйӧн.
| |
| − | Пукалысьясыс вижӧдӧмаӧсь, кельдӧдӧмаӧсь.
| |
| − | Кызӧны, шыжсӧ джоджӧ сьӧлалӧны.
| |
| − | Кытчӧ, бара, ме веськалі-а?
| |
| − | — Куритчысьяс пиӧ.
| |
| − | Восьталӧй ӧшиньястӧ!
| |
| − | Миян тыяслы колӧ сӧстӧм сынӧд!
| |
| − | Ми тӧлӧдӧмӧн весалам керкаысь тшыкӧм сынӧд — углекислота, а ті, куритчысьяс, табак тшыннад бӧр лэдзад сійӧс, тыртад керкасӧ.
| |
| − | Миян ловгоршлы, тыяслы, гырк пытшкӧслы ставнас табак тшыныд зэв омӧль: уна лёк сійӧ вӧчӧ.
| |
| − | Мыйта на омӧльыс табактӧ сотӧмысь куритчӧмсьыс ӧприч!
| |
| − | Доктор шуас, челядьтӧ пӧ йӧлӧн колӧ юктавны, аддзан, кутшӧм найӧ омӧльӧсь, быгыдӧсь.
| |
| − | — «Сьӧмыс абу йӧвсӧ ньӧбны.
| |
| − | Ва юасны», шуас батьыс.
| |
| − | «Тэ куритчан, курыдтӧ видлавлан?
| |
| − | Уна-ӧ сьӧм видзан сы вылӧ быд лун?
| |
| − | Табак пыддиыд кӧ эськӧ тэ кагаыдлы йӧв ньӧбан, красуйтчас-олас сійӧ.
| |
| − | Быдмас дзоньвидзаӧн, ёнӧн.
| |
| − | Мӧдысь аслыд жӧ бур отсасьысь лоӧ, нимкодясьны пондан».
| |
| − | Вайӧ ӧтувтчӧмӧн венсьыны куритчӧмӧн!
| |
| − | Бырӧдамӧй сійӧс!
| |
| − | Классӧ ӧшӧдам пӧв.
| |
| − | Ӧтар бокас гижалам куритчысьясӧс, мӧдарас — куритчытӧмъясӧс.
| |
| − | Коді куритчӧмысь дугдас, сійӧс долыдапырысь вуджӧдам куритчытӧмъяс дінӧ.
| |
| − | Быд сэтшӧм вуджӧдӧм лоӧ ыджыд праздникӧн, ыджыд бур вӧчӧмӧн.
| |
| − | Сы йылысь ми пондам висьтавлыны мукӧд куритчысьяслы.
| |
| − | Ми ог лэдзчысьӧй тайӧ уджысь.
| |
| − | Кутам вынъясысь пессьыны-кыскыны став куритчысьсӧ асладорӧ, куритчытӧмъяс пытшкӧ.
| |
| − | Ми бырӧдам школаысь куритчӧмӧн сынӧд тшыкӧдӧм!
| |
| − | Дугӧдам табак тшын пуркйӧмысь став велӧдысьсӧ, велӧдчысьяссӧ, стӧрӧжӧс!
| |
| − | Быд классӧ колӧ ӧшӧдны татшӧм пӧвсӧ.
| |
| − | Пондам пасъявны куритчӧмысь дугдысьясӧс.
| |
| − | ХІ.
| |
| − | Бӧръя кыв:
| |
| − | Мый колӧ вӧчны школаса дзоньвидзалун понда тӧждысьысь котырлы.
| |
| − | Уна велӧдчысь лыддяс тайӧ нигасӧ.
| |
| − | Лыддьӧмыд сійӧ ӧтитор, колӧ вӧчны, мый тшӧктӧма.
| |
| − | Медым лыддьӧмыс весь оз вош, медым велӧдчысьяс велаласны дзоньвидза олӧмӧ, колӧ кодлыкӧ сы йылысь пыр казьтывны, зурӧдны, тшӧктыны вӧчны, ышӧдны сы вылӧ.
| |
| − | Школаса дзоньвидзалун понда тӧждысьысь котырлы, став велӧдчысьыскӧд ӧтув, доктор индалӧм серти колӧ зільны пыртны олӧмӧ нигаын висьтавлӧм торъяс.
| |
| − | Колӧ зільны, медым сійӧ пырас и вужъясяс.
| |
| − | Сэки важ олӧм школаын вежсяс.
| |
| − | Велӧдчысьяс асьныс пондасны кыссьыны сӧстӧма, бура олӧмлань, пондасны видзны асьнысӧ быд лёкысь да омӧльысь.
| |
| − | Сэки тайӧ нига лэдзӧм весь оз вош.
| |
| − | Дзоньвидзалун понда тӧждысьысь котырлы школаын, мукӧд велӧдчысьяскӧд тшӧтш, колӧ унджыкысь вӧчлыны выставкаяс, собранньӧяс дзоньвидза кутӧм йылысь сёрнитны; аслыныс бура, лючки овны, медым мукӧд, на вылӧ видзӧдӧмӧн, лёк олӧмсӧ вежасны бур вылӧ.
| |
| − | Колӧ налы тӧдны да пыртны олӧмас со кутшӧм торъяс:
| |
| − | 1. Чужӧмтӧ, голятӧ да пельястӧ быд лун мыськыны кӧдзыд ваӧн, майтӧгӧн.
| |
| − | Киястӧ мыськыны быд сёйӧм водзвылын.
| |
| − | Пиньяс весавны вой кежлӧ пинь весалан тшӧткаӧн да сӧстӧм мелӧн.
| |
| − | Ӧтчыд быд вежонын мыськыны тушатӧ шоныд ваӧн, майтӧгӧн.
| |
| − | 2. Купайтчигӧн ваын дыр оз ков овны: кынмыны заводиттӧдз колӧ петны сэтысь.
| |
| − | 3. Оз ков лэдзны окавны асьтӧ паръяд ни китӧ.
| |
| − | Аслыд оз ков окавны некодӧс, ӧбразъяс ни, крестъяс ни.
| |
| − | Оз ков сетны понлы нювны китӧ.
| |
| − | Оз ков узьтӧдлыны аскӧдыд понйӧс ни каньӧс, оз ков окавны найӧс.
| |
| − | 4. Оз позь сьӧлавны джоджӧ.
| |
| − | Кызігӧн да несйигӧн вомтӧ колӧ тупкыны.
| |
| − | 5. Дӧрӧм-гачтӧ да, пинжак-пасьтӧ да, вольпась гӧгӧртӧ да колӧ видзны сӧстӧма.
| |
| − | Бусӧсь кӧлуйтӧ колӧ пыркӧдны ывлаын, бокын йӧз оланінсянь.
| |
| − | Джоджтӧ колӧ чышкыны лапыд корӧсьӧн, мед бус оз кай.
| |
| − | Бусъяс чышкавны лапыд ветьӧкӧн.
| |
| − | 6. Сӧстӧм сынӧд зэв бур.
| |
| − | Колӧ велӧдны асьтӧ овны восьса ӧшиньӧн либӧ форточкаӧн.
| |
| − | Керкатӧ колӧ тшӧкыдджыка тӧлӧдны, асылын да вой кежлӧ тшук нин быд лун.
| |
| − | Эн тӧбсьы, эн гартчы вывті шоныда.
| |
| − | 7. Сёй ю торъя дозйысь, чышкысь торъя кузьчышъянӧ, узьлы торъя вольпасьын.
| |
| − | 8. Йӧвтӧ да ватӧ пузьӧдлӧмӧс ю.
| |
| − | Град выв пуктастӧ да вотӧсъяс мыськавтӧг эн сёй.
| |
| − | Видзчысь мичӧдӧм мампассьӧысь да подсолнечникысь.
| |
| − | 9. Быд дзоньвидза велӧдчысьлы колӧ вӧчны гимнастика да спорт велӧдны.
| |
| − | Переменаяс дырйи колӧ овны ывлаын, сӧстӧм сынӧд вылын.
| |
| − | 10. Узьны колӧ 10 час.
| |
| − | 11. Школаын некодлы оз позь куритчыны.
| |
| − | Велӧдчысьяслы колӧ венсьыны табак ядӧн, бырӧдны куритчӧм.
| |
| − | 12. Коддзӧданаторъяс эн ю.
| |
| − | Кӧть кутшӧмкӧ ыджыд морт, аслас пемыдлуныс вӧсна и пондас тшӧктыны юны, эн кывзы сылысь.
| |
| − | Крепыда асьтӧ кут бур туй вылын.
| |
| − | Тайӧ 12 торсӧ дзоньвидза кутӧм йылысь колӧ тӧдны быд велӧдчысьлы; овны сідзи аслыныс, велӧдны тшӧтш и мукӧдӧс: гортсаяссӧ да тӧдсаяссӧ.
| |
