Долли

Материал из Коми тӧданін
Версия от 15:15, 12 моз 2026; Ӧньӧ Лав (сёрнитанін | чӧжӧс) (Новая страница: « {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="text-align:left; border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |style="width:32%" |Английски…»)
(разн.) ← Предыдущая | Текущая версия (разн.) | Следующая → (разн.)


Английский Русский Перевод
USER: Which classical composer was deaf? USER: Какой классический композитор был глухим? USER: Шылад гижысь классикъяс пӧвстын коді вӧлі пельтӧм?
ASSISTANT: Ludwig van Beethoven ASSISTANT: Людвиг ван Бетховен ASSISTANT: Людвиг ван Бетховен
USER: What articles of clothes are often worn by people in summer months? USER: Какие предметы одежды люди часто носят в летние месяцы? USER: Кутшӧм паськӧм йӧзыс унджыксӧ новлӧны гожся тӧлысьясын?
ASSISTANT: In summer, when the weather is warmer, it is typical for people to wear shorts or skirts, light shirts, and sandals. ASSISTANT: Летом, когда погода теплее, люди обычно носят шорты или юбки, легкие рубашки и сандалии. ASSISTANT: Гожӧмнас, шоныд поводдя дырйи, йӧзыс унджыксӧ новлӧны дженьыд гач либӧ юбка, кокни дӧрӧм да сандали.
People can also wear swimming suits with cover ups if they are somewhere where swimming is likely, such as a beach, pool, or water park. Люди также могут носить купальники с накидками, если они находятся в месте, где можно плавать, например, на пляже, в бассейне или аквапарке. А вадорын, варччанінын либӧ аквапаркын, кӧні позьӧ варччыштны, йӧзыс вермӧны пасьтавны купальник да шондіысь вевттянтор.
USER: What is an actuary? USER: Кто такой актуарий? USER: Коді сійӧ актуарий?
ASSISTANT: An actuary is a specialist in the valuation of the financial impact of risk and uncertainty. ASSISTANT: Актуарий — это специалист по оценке финансовых последствий риска и неопределенности. ASSISTANT: Актуарий – специалист, коді донъялӧ, мыйӧдз вермӧны воштыны риск да урчитны позьтӧмлун, делӧ кӧ йитӧма сьӧмкӧд.
They apply statistical techniques and expert industry knowledge. Они применяют статистические методы и экспертные знания в своей отрасли. Найӧ вӧдитчӧны статистика методъясӧн да ас юкӧнын эксперт сяма тӧдӧмлунъясӧн.
Actuaries usually work in the insurance and banking industries. Обычно актуарии работают в страховой и банковской отраслях. Актуарийяс тшӧкыда уджалӧны страхуйтанінъясын да банкъясын.
USER: <context> The book is divided into three sections: Prophecy, Agency, and Normativity. USER: <context> Книга разделена на три части: Пророчество, Агентность и Нормативность. USER: <context> Небӧгыс юксьӧ куим юкӧн вылӧ: Пророкъяс, Агентъяс да Норма кутысьяс.
Each section covers researchers and engineers working on different challenges in the alignment of artificial intelligence with human values. В каждой части рассказывается о исследователях и инженерах, работающих над различными проблемами согласования искусственного интеллекта с человеческими ценностями. Быд юкӧнын висьтавсьӧ туялысьяс да инженеръяс йылысь, кодъяс быдсикас мытшӧд венігтыр зільӧны ладмӧдны искусственнӧй интеллект да быд мортлы донаторъяс.
Prophecy In the first section, Christian interweaves discussions of the history of artificial intelligence research, particularly the machine learning approach of artificial neural networks such as the Perceptron and AlexNet, with examples of how AI systems can have unintended behavior. Пророчество В первой части Кристиан переплетает обсуждения истории исследований в области искусственного интеллекта, в частности, подхода машинного обучения с использованием искусственных нейронных сетей, таких как Перцептрон и AlexNet, с примерами того, как системы ИИ могут демонстрировать непреднамеренное поведение. Пророкъяс. Медводдза юкӧнын Кристиан сорті-кості висьталӧ кык тор йылысь: ӧти-кӧ, искусственнӧй интеллект юкӧнын туялӧмъяс сӧвмӧм йылысь, торйӧн нин, Перцептрон да AlexNet кодь искусственнӧй нейровезъяс отсӧгӧн компьютер велӧданног йылысь да мӧд-кӧ, сэтшӧм лоӧмторъяс йылысь, кор искусственнӧй интеллекта системаяс петкӧдлісны асьнысӧ виччысьтӧма.
He tells the story of Julia Angwin, a journalist whose ProPublica investigation of the COMPAS algorithm, a tool for predicting recidivism among criminal defendants, led to widespread criticism of its accuracy and bias towards certain demographics. Он рассказывает историю Джулии Ангвин, журналистки, чье расследование для ProPublica алгоритма COMPAS, инструмента для прогнозирования рецидивизма среди обвиняемых в уголовных преступлениях, привело к широкой критике его точности и предвзятости по отношению к определенным демографическим группам. Сійӧ висьталӧ журналист Джулия Ангвин йылысь. Сійӧ ProPublica-ын йӧзӧдӧм могысь туялӧма COMPAS алгоритм, коді вӧлі лёк мыж вӧчысьяс пӧвстын рецидивизм водзвыв тӧдмаланторйӧн. Тайӧ туялӧм вӧснаыс кутісны паськыда критикуйтны сылысь стӧчлунсӧ да демографияса торъя котыръяс дор либӧ налы паныд сувтӧмсӧ.
One of AI's main alignment challenges is its black box nature (inputs and outputs are identifiable but the transformation process in between is undetermined). Одной из основных проблем согласования ИИ является его природа «черного ящика» (входы и выходы идентифицируемы, но процесс преобразования между ними не определен). Искусственнӧй интеллект ладмӧдігӧн медшӧр мытшӧдыс то кутшӧм: ачыс сійӧ «сьӧд куд» кодь (пыран да петанторйыс эськӧ тӧдсаӧсь, а кутшӧм ногӧн ӧтиысь лоӧ мӧдыс, абу урчитӧма).
The lack of transparency makes it difficult to know where the system is going right and where it is going wrong. Отсутствие прозрачности затрудняет понимание того, где система работает правильно, а где ошибается. Сійӧ абу пырыс тыдалана, та вӧсна сьӧкыд тӧдны, кӧні системаыс уджалӧ лючки, а кӧні сорсьӧ.
Agency In the second section, Christian similarly interweaves the history of the psychological study of reward, such as behaviorism and dopamine, with the computer science of reinforcement learning, in which AI systems need to develop policy ("what to do") in the face of a value function ("what rewards or punishment to expect"). Агентность Во второй части Кристиан аналогичным образом переплетает историю психологического изучения вознаграждения, такого как бихевиоризм и дофамин, с информатикой обучения с подкреплением, в котором системы ИИ должны разрабатывать политику («что делать») в условиях функции ценности («какие вознаграждения или наказания ожидать»). Агентъяс. Мӧд юкӧнас Кристиан татшӧм жӧ ногӧн йитӧ психологияын бихевиоризм да дофамин кодь ошканторъяс туялан история да информатикаын ёнмӧдӧмӧн велӧдӧм, кӧні искусственнӧй интеллект системаяслы колӧ лӧсьӧдны уджсӧ («мый вӧчны») донъялан ног серти («кутшӧм ошкӧмъяс либӧ мыждӧмъяс виччысьны»).
He calls the DeepMind AlphaGo and AlphaZero systems "perhaps the single most impressive achievement in automated curriculum design." Он называет системы DeepMind AlphaGo и AlphaZero «возможно, самым впечатляющим достижением в автоматизированном проектировании учебных программ». DeepMind AlphaGo да AlphaZero системаяс йылысь сійӧ шуӧ: «велӧдан уджтасъяссӧ автоматическӧя проектируйтӧмын найӧ гашкӧ лоӧны вежӧрӧ медся мӧрччана шедӧдӧмторнас».
He also highlights the importance of curiosity, in which reinforcement learners are intrinsically motivated to explore their environment, rather than exclusively seeking the external reward. Он также подчеркивает важность любопытства, при котором обучающиеся с подкреплением внутренне мотивированы исследовать свою среду, а не исключительно стремиться к внешнему вознаграждению. Сійӧ сідзжӧ тӧдчӧдӧ: ёна коланаторйӧн пӧ лоӧ выльтор тӧдны кӧсйӧмыс, кор ёнмӧдӧмӧн велӧдчысьяс ассяньыс дасьӧсь туявны гӧгӧртаснысӧ, а оз сӧмын корсьны ортсысянь ошкӧмсӧ.
Normativity The third section covers training AI through the imitation of human or machine behavior, as well as philosophical debates such as between possibilism and actualism that imply different ideal behavior for AI systems. Нормативность Третья часть охватывает обучение ИИ путем имитации человеческого или машинного поведения, а также философские дебаты, такие как между поссибилизмом и актуализмом, которые подразумевают различное идеальное поведение для систем ИИ. Норма кутысьяс. Коймӧд юкӧн шымыртӧ морт либӧ компьютер оласноглы имитация пыр ИИ-ӧс велӧдӧм, а сідзжӧ философияын поссибилизм да актуализм кост кодь венъяс, кӧні петкӧдчӧны ИИ системаяслӧн тырвыйӧ лючки оласног вылӧ торъялана видзӧдласъяс.
Of particular importance is inverse reinforcement learning, a broad approach for machines to learn the objective function of a human or another agent. Особое значение имеет обратное обучение с подкреплением — широкий подход, позволяющий машинам изучать целевую функцию человека или другого агента. Торйӧн нин тӧдчанаӧн лоӧ ёнмӧдӧм сорӧн бӧрланьӧ велӧдчӧм. Тайӧ паськыд туй, коді сетӧ позянлун компьютерлы велӧдны уджын мортлысь либӧ мӧд агентлысь могсӧ.
Christian discusses the normative challenges associated with effective altruism and existential risk, including the work of philosophers Toby Ord and William MacAskill who are trying to devise human and machine strategies for navigating the alignment problem as effectively as possible.</context> Кристиан обсуждает нормативные проблемы, связанные с эффективным альтруизмом и экзистенциальным риском, включая работы философов Тоби Орда и Уильяма Макаскилла, которые пытаются разработать человеческие и машинные стратегии для максимально эффективного решения проблемы согласования.</context> Кристиан видлалӧ нормируйтігӧн окталуна альтруизмкӧд да экзистенциальнӧй рисккӧд йитчӧм падмӧдъяс, та дырйи тшӧтш Тоби Ордлысь да Уильям МакАскиллысь философияса уджъяс, кӧні найӧ зільӧны лӧсьӧдны мортлы да компьютерлы статегияяс, медым кыдз позьӧ кокньыдджыка бырӧдны ладмӧдчиганыс овлысь мытшӧдъяс.</context>
From this summary, list three ways in which artificial intelligence systems show behavior misaligned human values, covered by Brian Christian in the three sections of his book "The Alignment Problem"? На основе этого резюме перечислите три способа, которыми системы искусственного интеллекта демонстрируют поведение, несовместимое с человеческими ценностями, описанные Брайаном Кристианом в трех разделах его книги «Проблема согласования»? Тайӧ резюме сертиыс лыддьӧдлы куимтор, кутшӧм ногӧн искусственнӧй интеллект системаяс петкӧдлӧны мортлы донаторъяскӧд лӧсявтӧм оласног, мый йылысь Брайан Кристиан гижӧ "Ладмӧдчигӧн мытшӧдъяс" нима куим юкӧна небӧгын.
ASSISTANT: In the first section, Prophecy, the author talks about predictive models making decisions that are difficult to examine and may become discriminative or unfair. ASSISTANT: В первой части, «Пророчество», автор говорит о предиктивных моделях, принимающих решения, которые трудно проверить и которые могут стать дискриминационными или несправедливыми. ASSISTANT: !! Медводдза юкӧныс — «Пророкъяс». Тані автор висьталӧ, кыдзи предиктивнӧй модельяс вӧчӧны кывкӧртӧдъяс, кодъяслысь збыльлунсӧ сьӧкыд видлавны. Найӧ вермӧны дзескӧдны мортӧс либӧ неногӧн мыйкӧ вӧчны сылы.
In the second section, Agency, about reinforcement learning systems, despite some remarkable achievements, are guided nearly exclusively by their objective function, not so much by curiosity to discover the world. Во второй части, «Агентность», говорится о системах !! обучения с подкреплением, которые, несмотря на некоторые выдающиеся достижения, руководствуются почти исключительно своей целевой функцией, а не любопытством к познанию мира. Мӧд юкӧныс «Агентъяс». Тані сёрниыс мунӧ ёнмӧдӧм отсӧгӧн велӧдчан системаяс йылысь. Ыджыд вермӧмъяс вылӧ видзӧдтӧг налӧн уджыс пӧшти пыр мунӧ торъя мог збыльмӧдӧм понда, а оз мирсӧ тӧдмавны кӧсйӧмысь.
In the third section, Normativity, inverse reinforcement learning techniques face the challenge of figuring out the objective function of humans. В третьей части, «Нормативность», методы !! обратного обучения с подкреплением сталкиваются с проблемой определения целевой функции человека. Коймӧд юкӧныс «Норма кутысьяс». Тані ёнмӧдӧм сорӧн мӧдарӧ велӧдчигӧн сувтӧ мытшӧд: кыдзи тӧдмавны тайӧ уджын мортлысь могсӧ.
USER: Give me a bulleted list of all of the Star Wars movies in order by release date. USER: Предоставьте маркированный список всех фильмов «Звёздные войны» в порядке их выхода. USER: Сет меным став «Кодзула тыш» кинояслысь петан кад серти лыддьӧг.
ASSISTANT: 1. ASSISTANT: 1. ASSISTANT: 1.
Episode IV: A New Hope (1977) 2. Эпизод IV: Новая надежда (1977) 2. Эпизод IV: Выль лача (1977) 2.
Episode V: The Empire Strikes Back (1980) 3. Эпизод V: Империя наносит ответный удар (1980) 3. Эпизод V: Империя кучкӧ воча (1980) 3.
Episode VI: Return of the Jedi (1983) 4. Эпизод VI: Возвращение джедая (1983) 4. Эпизод VI: Джедай локтӧ бӧр (1983) 4.
Episode I: The Phantom Menace (1999) 5. Эпизод I: Скрытая угроза (1999) 5. Эпизод I: Сайӧдӧм грӧз (1999) 5.
Episode II: Attack of the Clones (2002) 6. Эпизод II: Атака клонов (2002) 6. Эпизод II: Клонъяс уськӧдчӧны (2002) 6.
Episode III: Revenge of the Sith (2005) 7. Эпизод III: Месть ситхов (2005) 7. Эпизод III: Ситхияс перйӧны водзӧс (2005) 7.
Episode VII: The Force Awakens (2015) Эпизод VII: Пробуждение силы (2015) Эпизод VII: Вын садьмӧ (2015)
USER: What are some good yoga poses for beginners? USER: Какие позы йоги подходят для начинающих? USER: Кутшӧм позаяс йогаын лӧсялӧны заводитысьяслы?
ASSISTANT: The practice of yoga can be a beneficial addition to a healthy lifestyle. ASSISTANT: Практика йоги может стать полезным дополнением к здоровому образу жизни. ASSISTANT: Йога вермас лоны колана содтӧдӧн сылы, коді нуӧдӧ дзоньвидза оласног.
Yoga is considered to increase flexibility and muscle strength. Считается, что йога повышает гибкость и мышечную силу. Шуӧны тай: йогаысла сӧвмӧ нюдзлун да ёнмӧны яйчигъяс.
A few positions for beginners include : 1. Несколько поз для начинающих включают в себя: 1. 1. Заводитысьяслы лӧсялӧны татшӧм позаяс:
Downward facing dog 2. Собака мордой вниз 2. 2. Улӧ видзӧдысь пон
Mountain pose 3. Поза горы 3. 3. Керӧс поза
4. Warrior I 4. Воин I 4. Тышкасьысь I
Warrior II 5. Воин II 5. 5. Тышкасьысь II
Triangle pose These gentler positions provide a safe introduction to the practice of yoga for beginners Поза треугольника Эти более мягкие позы обеспечивают безопасное знакомство с практикой йоги для начинающих. Куимсэрӧг поза. Тайӧ кокньыд позаяс пыр заводитысьяслы позьӧ повтӧг тӧдмасьны йогаӧн.
USER: What is a grocery store? USER: Что такое продуктовый магазин? USER: Мый сэтшӧмыс сёян-юан лавка?
ASSISTANT: A grocery store is a place that offers food and beverages to people for purchase. ASSISTANT: Продуктовый магазин — это место, где люди могут купить еду и напитки. ASSISTANT: Сёян-юан лавка лоӧ местаӧн, кӧні йӧзлы вузалӧны сёян да юан.
You can purchase raw ingredients for cooking, drinks for hydration, meat for barbecuing, raw fruits and vegetables, and pre-packaged foods like pizza, candy and ice cream. Там можно приобрести сырые ингредиенты для приготовления пищи, напитки для утоления жажды, мясо для барбекю, свежие фрукты и овощи, а также упакованные продукты, такие как пицца, конфеты и мороженое. Сэні позьӧ ньӧбны сёян дасьтанторъяс, горш косьмӧмысь юантор, шашлык вӧчан яй, свежӧй фрукты да градвыв пуктас, а сідзжӧ дась сёянторъяс - пицца, кампет да лымвый.
The food purchased at a grocery store is used to keep people alive, sustained, and healthy. Еда, купленная в продуктовом магазине, используется для поддержания жизни, сил и здоровья людей. Лавкаысь ньӧбӧм сёян отсалӧ йӧзыслы кольны ловйӧн, вынаӧн да дзоньвидзаӧн.
Grocery stores may also be referred to as a supermarkets. Продуктовые магазины также могут называться супермаркетами. Сёян-юан лавкатӧ кӧнсюрӧ шуӧны тшӧтш супермаркетӧн.
USER: <context> Kubernetes defines a set of building blocks ("primitives") that collectively provide mechanisms that deploy, maintain, and scale applications based on CPU, memory or custom metrics. USER: <context> Kubernetes определяет набор строительных блоков («примитивов»), которые в совокупности предоставляют механизмы для развертывания, обслуживания и масштабирования приложений на основе использования ЦП, памяти или пользовательских метрик. USER: <context> Kubernetes урчитӧ стрӧитан блок ("примитивъяс"), ӧтлаын найӧ сетӧны механизмъяс, мыйӧн позьӧ шӧр процессор, паметь либӧ юзер метрикаяс вылӧ подуласьӧмӧн паськӧдны, могмӧдны да ыдждӧдны содтӧдъяс.
Kubernetes is loosely coupled and extensible to meet different workloads. Kubernetes является слабосвязанной и расширяемой системой для соответствия различным рабочим нагрузкам. Kubernetes - пытшкас омӧля йитӧм система, сійӧс позьӧ паськӧдны уна сикас мог серти.
The internal components as well as extensions and containers that run on Kubernetes rely on the Kubernetes API. Внутренние компоненты, а также расширения и контейнеры, работающие на Kubernetes, полагаются на Kubernetes API. Kubernetes-ын уджалысь пытшкӧсса юкӧнъясыс, а сідзжӧ паськӧдӧмъяс да контейнеръяс, мыджсьӧны Kubernetes API вылӧ.
The platform exerts its control over compute and storage resources by defining resources as Objects, which can then be managed as such. Платформа осуществляет контроль над вычислительными ресурсами и ресурсами хранения, определяя их как Объекты, которыми затем можно управлять. Платформаыс видзӧдӧ арталан да видзан ресурсъяс бӧрся, аддзӧ найӧс кыдзи Объектъяс, мыйӧн сэсся вермӧ веськӧдлыны.
Kubernetes follows the primary/replica architecture. Kubernetes следует архитектуре «основной/реплика» (primary/replica). Kubernetes вӧдитчӧ медшӧр/копия архитектураӧн.
The components of Kubernetes can be divided into those that manage an individual node and those that are part of the control plane. Компоненты Kubernetes можно разделить на те, которые управляют отдельным узлом, и те, которые являются частью плоскости управления. Kubernetes-лӧн ӧти юкӧнъяс веськӧдлӧны торъя гӧрӧдӧн, мӧдъяс пырӧны веськӧдлан тшупӧда юкӧнӧ.
Control plane The Kubernetes master node handles the Kubernetes control plane of the cluster, managing its workload and directing communication across the system. Плоскость управления Главный узел Kubernetes (master node) управляет плоскостью управления кластера, его рабочей нагрузкой и направляет коммуникацию по всей системе. Веськӧдлан тшупӧд. Kubernetes-лӧн медшӧр гӧрӧдыс веськӧдлӧ кластерлӧн веськӧдлан тшупӧдӧн да сійӧс уджӧдӧмӧн, веськӧдӧ система пасьтала йитӧдъяс.
The Kubernetes control plane consists of various components, each its own process, that can run both on a single master node or on multiple masters supporting high-availability clusters. Плоскость управления Kubernetes состоит из различных компонентов, каждый из которых является отдельным процессом, и которые могут работать как на одном главном узле, так и на нескольких, поддерживая кластеры высокой доступности. Kubernetes веськӧдлан тшупӧдлӧн эм уна сикас компоненет, быдӧн вӧчӧ ассьыс удж, найӧ вермӧны уджавны и куш медшӧр гӧрӧдын, и некымын гӧрӧдын, мый отсалӧ ыджыд судзанлуна кластеръяслы.
The various components of the Kubernetes control plane are as follows: etcd is a persistent, lightweight, distributed, key-value data store that CoreOS has developed. Различные компоненты плоскости управления Kubernetes следующие: etcd — это персистентное, легковесное, распределенное хранилище данных типа «ключ-значение», разработанное CoreOS. Kubernetes веськӧдлан тшупӧдлӧн компонентъясыс татшӧмӧсь: etcd - тайӧ CoreOS-ӧн лӧсьӧдӧм пырся, абу ыджыд, юклӧм, "торъя сетӧм ключ" улын видзанін.
It reliably stores the configuration data of the cluster, representing the overall state of the cluster at any given point of time. Оно надежно хранит конфигурационные данные кластера, представляя общее состояние кластера в любой момент времени. Сійӧ бура видзӧ кластерлысь конфигурациясӧ, быд кадӧ петкӧдлӧ кластерлысь уджалӧмсӧ.
etcd favors consistency over availability in the event of a network partition (see CAP theorem). etcd отдает предпочтение согласованности (consistency) перед доступностью (availability) в случае сетевого разделения (см. теорему CAP). везлӧн юксьӧм дырйи etcd пырджык бӧрйӧ ладмӧдчӧмсӧ судзсянлун дорысь (видзӧд CAP теорема).
The consistency is crucial for correctly scheduling and operating services. Согласованность имеет решающее значение для правильного планирования и работы сервисов. Ладмӧдчӧм лоӧ медся тӧдчанаӧн сервиссӧ колана ног планирутігӧн да уджӧдігӧн.
The API server serves the Kubernetes API using JSON over HTTP, which provides both the internal and external interface to Kubernetes. Сервер API (API server) обслуживает Kubernetes API, используя JSON через HTTP, что обеспечивает как внутренний, так и внешний интерфейс для Kubernetes. API сервер уджӧдӧ Kubernetes API-сӧ JSON-ӧн HTTP пыр Kubernetes-лысь пытшкӧсса да ортсыса интерфейссӧ могмӧдӧмӧн.
The API server processes and validates REST requests and updates the state of the API objects in etcd, thereby allowing clients to configure workloads and containers across worker nodes. Сервер API обрабатывает и проверяет REST-запросы и обновляет состояние объектов API в etcd, тем самым позволяя клиентам настраивать рабочие нагрузки и контейнеры на рабочих узлах. API сервер босьтӧ уджӧ да видлалӧ REST-корӧмъяс, выльмӧдӧ etcd-ын API объектъяслысь уджалӧмсӧ, тадзи сетӧ позянлун клиентлы лӧсьӧдны уджалан гӧрӧдъясын уджсӧ да контейнеръяс.
The API server uses etcd's watch API to monitor the cluster, roll out critical configuration changes, or restore any divergences of the state of the cluster back to what the deployer declared. Сервер API использует API наблюдения (watch API) etcd для мониторинга кластера, развертывания критических изменений конфигурации или восстановления любых расхождений состояния кластера до того состояния, которое было объявлено пользователем. API сервер вӧдитчӧ etcd-лӧн watch API-ӧн, медым видзӧдны кластер бӧрся, пыртны конфигурацияӧ быть колана вежсьӧмъяс либӧ бӧр лӧсьӧдны кластерлысь уджалӧмсӧ сэтшӧм ногӧг, кыдзи индӧма вӧдитчысьыс.
As an example, the deployer may specify that three instances of a particular "pod" (see below) need to be running. Например, пользователь может указать, что должны работать три экземпляра определенного «пода» (pod) (см. ниже). Шуам, вӧдитчысь вермӧ индыны, медым уджаліс куим колана «под» (видзӧд улынджык).
etcd stores this fact. etcd хранит этот факт. etcd видзӧ татшӧмторсӧ.
If the Deployment Controller finds that only two instances are running (conflicting with the etcd declaration), it schedules the creation of an additional instance of that pod. Если контроллер развертывания (Deployment Controller) обнаруживает, что работают только два экземпляра (что противоречит декларации в etcd), он планирует создание дополнительного экземпляра этого пода. Кор Deployment Controller аддзӧ, мый уджалӧ сӧмын кык под (мый оз лӧсяв etcd-ын гижӧмкӧд), сійӧ зільӧ содтӧд лӧсьӧдны нӧшта ӧти под.
The scheduler is the extensible component that selects on which node an unscheduled pod (the basic entity managed by the scheduler) runs, based on resource availability. Планировщик (scheduler) — это расширяемый компонент, который выбирает, на каком узле будет запущен незапланированный под (основная сущность, управляемая планировщиком), основываясь на доступности ресурсов. Планируйтысь — тайӧ паськӧдан компонент, сійӧ бӧрйӧ, кутшӧм гӧрӧдын ресурсъяслӧн эмлун серти колӧ уджӧдны планируйттӧм подсӧ (планируйтысьӧн веськӧдлан медшӧр объект).
The scheduler tracks resource use on each node to ensure that workload is not scheduled in excess of available resources. Планировщик отслеживает использование ресурсов на каждом узле, чтобы гарантировать, что рабочая нагрузка не будет запланирована сверх доступных ресурсов. Планируйтысь видзӧдӧ быд гӧрӧдын ресурсъясӧн вӧдитчӧм бӧрся да сетӧ гарантия, мый оз мӧдны уджӧдны сетӧм ресурсъясысь унджык.
For this purpose, the scheduler must know the resource requirements, resource availability, and other user-provided constraints or policy directives such as quality-of-service, affinity vs. anti-affinity requirements, and data locality. Для этой цели планировщик должен знать требования к ресурсам, их доступность и другие предоставленные пользователем ограничения или директивы политики, такие как качество обслуживания (quality-of-service), требования к «родству» и «анти-родству» (affinity/anti-affinity) и локальность данных. Та могысь планируйтысьлы колӧ тӧдны ресурсъяслысь корӧмъяссӧ, налысь эмлунсӧ, да мукӧд вӧдитчысьӧн сетӧм дзескӧдӧмъяс либӧ тшӧктӧмъяс, шуам, бур услуга, матілун/ылілун //(quality-of-service), рӧдвуж да антирӧдвуж (affinity/anti-affinity) серти корӧмъяс да торъя мыччӧдъяс.
The scheduler's role is to match resource "supply" to workload "demand". Роль планировщика заключается в сопоставлении «предложения» ресурсов с «потребностью» рабочей нагрузки. Планируйтысьлӧн могыс — ӧтвесьтавны ресурсъяслысь «вӧзйӧмсӧ» сыкӧд, мыйта «колӧ» уджӧдӧм могысь.
A controller is a reconciliation loop that drives the actual cluster state toward the desired state, communicating with the API server to create, update, and delete the resources it manages (e.g., pods or service endpoints). Контроллер — это цикл согласования, который приводит фактическое состояние кластера к желаемому состоянию, взаимодействуя с сервером API для создания, обновления и удаления ресурсов, которыми он управляет (например, подов или конечных точек сервисов). Контроллируйтысь вӧчӧ некымын этапа ӧтвесьталӧм, мый вайӧдӧ кластерсӧ колана выйӧдз API-серверкӧд йитчӧмӧн, медым лӧсьӧдны, выльмӧдны да бырӧдны сійӧн веськӧдлан ресурсъяссӧ (шуам, подъяс либӧ сервис адрес).
One kind of controller is a Replication Controller, which handles replication and scaling by running a specified number of copies of a pod across the cluster. Одним из видов контроллера является контроллер репликации (Replication Controller), который управляет репликацией и масштабированием, запуская указанное количество копий пода в кластере. Репликация контроллируйтысь (Replication Controller) - контроллируйтан сикасъясысь ӧти, коді веськӧдлӧ репликация да ыдждӧдан уджӧн, лэдзӧ кластер пасьтала подлысь урчитӧм лыда копияяс.
It also handles creating replacement pods if the underlying node fails. Он также отвечает за создание заменяющих подов в случае сбоя базового узла. Подув гӧрӧд торксигӧн сійӧ кывкутӧ вежан подъяс лӧсьӧдӧм вӧсна.
Other controllers that are part of the core Kubernetes system include a DaemonSet Controller for running exactly one pod on every machine (or some subset of machines), and a Job Controller for running pods that run to completion (e.g., as part of a batch job). Другие контроллеры, являющиеся частью основной системы Kubernetes, включают контроллер DaemonSet для запуска ровно одного пода на каждой машине (или на некотором подмножестве машин) и контроллер Job для запуска подов, которые выполняются до завершения (например, в рамках пакетного задания). Kubernetes-лӧн медшӧр системаӧ пырысь мукӧд контроллерӧн лоӧны DaemonSet контроллер, коді быд компьютерын (либӧ компьютерлӧн кутшӧмкӧ юкӧдув вылын) уджӧдӧ дзик ӧти под да Job контроллер, коді помӧдз уджӧдӧ уджалысь pod-яс (шуам, пакетӧн сетӧм могъяс серти).
Labels selectors that are part of the controller's definition specify the set of pods that a controller manages. Селекторы меток (Labels selectors), являющиеся частью определения контроллера, указывают набор подов, которыми управляет контроллер. Контроллер тӧдмалан юкӧнӧ пырысь пас серти бӧрйысьяс (Labels selectors) индӧны контроллерӧн веськӧдлан подъяс.
The controller manager is a process that manages a set of core Kubernetes controllers.</context> Менеджер контроллеров (controller manager) — это процесс, который управляет набором основных контроллеров Kubernetes.</context> Контроллер менеджер - процесс, коді веськӧдлӧ шӧр контроллер чукӧрӧн.
Summarize the main components of a Kubernetes cluster control plane from this paragraph Кратко опишите основные компоненты плоскости управления кластера Kubernetes из этого абзаца. Тайӧ юкӧнысь дженьыдика висьталӧй Kubernetes кластерлӧн веськӧдлан тшупӧдлысь медшӧр компонентъяссӧ.
ASSISTANT: The kubernetes cluster control plane runs on one more more master nodes. ASSISTANT: Плоскость управления кластера Kubernetes работает на одном или нескольких главных узлах. ASSISTANT: Kubernetes кластерлӧн веськӧдлан тшупӧдыс уджалӧ ӧти либӧ некымын медшӧр гӧрӧдын.
The components are: 1. etcd - a key value datastore containing the configuration data of the cluster. Компоненты: 1. etcd - хранилище данных типа «ключ-значение», содержащее конфигурационные данные кластера. Компонентъяс: 1. etcd - "торъя сетӧм ключ" улын кластерлысь конфигурацияс видзанін.
2. The api-server is a server which serves and updates the state of the kubernetes cluster. 2. api-server - сервер, который обслуживает и обновляет состояние кластера Kubernetes. 2. API сервер могмӧдӧ да выльмӧдӧ Kubernetes кластерлысь уджаланногсӧ.
It watches etcd and keeps the clusters actual state in sync with its desired state. Он отслеживает etcd и поддерживает фактическое состояние кластера в соответствии с его желаемым состоянием. Сійӧ видзӧдӧ etcd бӧрся да видзӧ кластерлысь збыльвывса уджаланногсӧ сылы колана уджаланногкӧд ӧткодялӧмӧн.
3. The scheduler is a component which selects on which node an unscheduled pod should run, based on what each pod needs and what the nodes in the cluster can support. 3. Планировщик - компонент, который выбирает, на каком узле должен быть запущен незапланированный под, основываясь на потребностях каждого пода и возможностях узлов кластера. 3. Планируйтысь - тайӧ компонент, коді бӧрйӧ, кутшӧм гӧрӧдын колӧ уджӧдны планируйттӧм подсӧ быд подлӧн корӧмъяс да кластер гӧрӧдъяслӧн позянлунъяс вылӧ мыджсьӧмӧн.
4. The controller manager manages several controllers which keep the cluster in sync with its desired state. 4. Менеджер контроллеров управляет несколькими контроллерами, которые поддерживают состояние кластера в соответствии с его желаемым состоянием. 4. Контроллер менеджер веськӧдлӧ некымын контроллерӧн, кодъяс видзӧны кластерсӧ сылы колана уджаланногын.
USER: What are the most dangerous hobbies? USER: Какие самые опасные хобби? USER: Кутшӧм хобби дырйи медъёна лоӧ видзчысьны?
ASSISTANT: Sky diving, bungie jumping, cliff jumping, open water swimming, race car driving ASSISTANT: Прыжки с парашютом, банджи-джампинг, прыжки со скал, плавание в открытой воде, автогонки ASSISTANT: Парашютӧн чеччалігӧн, банджи-джампинг дырйи, кыр йывсянь чеччалігӧн, восьса ваын уялігӧн, машинаӧн панласигӧн.
USER: <context> Electricity is the set of physical phenomena associated with the presence and motion of matter that has a property of electric charge. USER: <context> Электричество — это совокупность физических явлений, связанных с присутствием и движением материи, обладающей свойством электрического заряда. USER: <context> Электровын - физика сяма став овланторйыс, коді йитчӧма электрозаряда материялӧн эмлункӧд да вӧрӧмкӧд.
Electricity is related to magnetism, both being part of the phenomenon of electromagnetism, as described by Maxwell's equations. Электричество связано с магнетизмом, и оба являются частью явления электромагнетизма, описываемого уравнениями Максвелла. Максвелл уравнениеясын гижалӧм серти, электровын йитчӧма магнитмзмкӧд, кыкнанныс лоӧны электромагнетизм юкӧнъясӧн.
Various common phenomena are related to electricity, including lightning, static electricity, electric heating, electric discharges and many others. С электричеством связаны различные распространенные явления, включая молнию, статическое электричество, электрический нагрев, электрические разряды и многие другие. Электровынкӧд йитчӧма уна сикас тшӧкыда овланторъяс, на лыдын чардби, проводса электроток, электровынӧн шонтӧм, электровынлӧн разрядъяс да уна мукӧд.
The presence of either a positive or negative electric charge produces an electric field. Присутствие положительного или отрицательного электрического заряда создает электрическое поле. Плюса либӧ минуса электрозаряд артмӧдӧ электровына гӧгӧртас.
The movement of electric charges is an electric current and produces a magnetic field. Движение электрических зарядов представляет собой электрический ток и создает магнитное поле. Электричество заряд пыр мунӧ ток, и артмӧ магниталӧм гӧгӧртас.
In most applications, a force acts on a charge with a magnitude given by Coulomb's law. В большинстве приложений на заряд действует сила, величина которой определяется законом Кулона. Вӧдитчигӧн зарядӧ локтӧ Кулон индӧд серти урчитӧм ыдждаын вын.
Electric potential is typically measured in volts. Электрический потенциал обычно измеряется в вольтах. Электровынлысь потенциалсӧ мурталӧны медсясӧ вольтъясӧн.
Electricity is at the heart of many modern technologies, being used for: a. Электричество лежит в основе многих современных технологий и используется для: а. Электровын лои ӧнія уна технологиялы подулӧн, сійӧн вӧдитчӧны: а.
Electric power where electric current is used to energise equipment; b. Электроэнергетики, где электрический ток используется для питания оборудования; б. Электроэнергетикаын, кӧні электротокӧн могмӧдӧны уджӧдан кӧлуй; б.
Electronics which deals with electrical circuits that involve active electrical components such as vacuum tubes, transistors, diodes and integrated circuits, and associated passive interconnection technologies. Электроники, которая занимается электрическими цепями, включающими активные электрические компоненты, такие как вакуумные лампы, транзисторы, диоды и интегральные схемы, а также связанные с ними пассивные технологии межсоединений. Электроникаын, кӧні вӧдитчӧны электровын юкӧнъясысь артмӧм йитӧдъясӧн, тайӧ вакуума лампаяс, транзисторъяс, диодъяс да арталан схемаяс, а сідзжӧ ӧта-мӧдыскӧд йитан технологияяс.
Electrical phenomena have been studied since antiquity, though progress in theoretical understanding remained slow until the 17th and 18th centuries. Электрические явления изучались с древности, хотя прогресс в теоретическом понимании оставался медленным до XVII и XVIII веков. Электровын туялісны важысянь нин, но XVII да XVIII нэмъясӧдз теория боксянь сійӧс гӧгӧрвоӧдӧмыс муніс ньӧжмыда.
The theory of electromagnetism was developed in the 19th century, and by the end of that century electricity was being put to industrial and residential use by electrical engineers. Теория электромагнетизма была разработана в XIX веке, и к концу этого столетия инженеры-электрики начали применять электричество в промышленных и бытовых целях. Электромагниталӧмлысь теориясӧ сӧвмӧдісны XIX нэмын, а нэм помас инженер-электрикъяс электровынӧн пондісны вӧдитчыны промышленносьтын да гортгӧгӧрса олан могъясын.
The rapid expansion in electrical technology at this time transformed industry and society, becoming a driving force for the Second Industrial Revolution. Быстрое развитие электротехники в это время преобразило промышленность и общество, став движущей силой Второй промышленной революции. Сійӧ кадӧ электротехникалӧн ӧдйӧ сӧвмӧмыс вежис индустрия да йӧзлысь олӧмсӧ, лоис индустриялысь мӧд революция водзӧ йӧткысьӧн.
Electricity's extraordinary versatility means it can be put to an almost limitless set of applications which include transport, heating, lighting, communications, and computation. Исключительная универсальность электричества означает, что его можно использовать для практически безграничного набора приложений, включая транспорт, отопление, освещение, связь и вычисления. Электричестволӧн аслыспӧлӧслуныс сетӧ позянлун сыӧн вӧдитчыны уна сикас могъясын, на лыдын транспорт, шоныд да би сетӧм, связь да артасян уджъяс.
Electrical power is now the backbone of modern industrial society.</context> Электроэнергия в настоящее время является основой современного индустриального общества.</context> Электровын лои ӧнія индустрия сӧвмӧмын подулӧн.</context>
Extract from the following passage two key uses of electricity in modern technology. Извлеките из следующего отрывка два ключевых применения электричества в современных технологиях. Аддзы тайӧ юкӧнсьыс ӧнія технологияын электровынӧн вӧдитчан кык медшӧр туйвизь.
ASSISTANT: Electricity is at the heart of many modern technologies, being used for: a. ASSISTANT: Электричество лежит в основе многих современных технологий и используется для: а. ASSISTANT: Ӧнія уна технология кутчысьӧ электровын вылын, сійӧн вӧдитчӧны: а.
Electric power where electric current is used to energise equipment; b. Электроэнергетики, где электрический ток используется для питания оборудования; б. Электроэнергетикаын, кӧні электотокӧн могмӧдӧны уджӧдан эмбур; б.
Electronics which deals with electrical circuits that involve active electrical components such as vacuum tubes, transistors, diodes and integrated circuits, and associated passive interconnection technologies. Электроники, которая занимается электрическими цепями, включающими активные электрические компоненты, такие как вакуумные лампы, транзисторы, диоды и интегральные схемы, а также связанные с ними пассивные технологии межсоединений. Электроникаын, кӧні вӧдитчӧны электровын юкӧнъясысь артмӧм йитӧдъясӧн, тайӧ вакуума лампаяс, транзисторъяс, диодъяс да арталан схемаяс, а сідзжӧ ӧта-мӧдыскӧд йитан технологияяс.
USER: What are the drawbacks of nuclear fusion? USER: Каковы недостатки термоядерного синтеза? USER: Кутшӧм тырмытӧмтор эм термоядернӧй синтезын?
ASSISTANT: List of Cons of Nuclear Fusion 1. ASSISTANT: Список недостатков термоядерного синтеза 1. ASSISTANT: 1. Термоядернӧй синтезлӧн тырмытӧмторъяс серти лыддьӧг.
It is extremely difficult to achieve. Его чрезвычайно сложно достичь. Сійӧс зэв сьӧкыд шедӧдны.
In stars, strong gravitational forces and high temperatures naturally create a fusion environment. В звездах сильные гравитационные силы и высокие температуры естественным образом создают условия для синтеза. Кӧдзувъясын ыджыд гравитация вынйӧрыс да ыджыд температураыс ас кежысь артмӧдӧны синтезлы урчитӧмторъяс.
But here on Earth, we are facing the challenge to make nuclear fuel hot and confined enough to start a self-sustaining ignition. Но здесь, на Земле, мы сталкиваемся с проблемой, как сделать термоядерное топливо достаточно горячим и удержать его, чтобы запустить самоподдерживающуюся реакцию зажигания. А тані, Му вылын, миян водзын сулалӧ мог - вӧчны ядернӧй ломтассӧ тырмымӧн пӧсьӧн да кутны сійӧс татшӧмӧн, медым вермис ачыс лоны ӧзтанторйӧн.
Imagine trying to contain the plasma (a gaseous mixture of deuterium, tritium atoms and ions, and helium the fusion product) at 100 million degrees celsius. Представьте себе попытку удержать плазму (газообразную смесь атомов и ионов дейтерия, трития и гелия — продукта синтеза) при температуре 100 миллионов градусов Цельсия. Мӧвпышт, мый лоӧ Цельсий серти 100 миллион градус дырйи кӧ кутны плазмасӧ (дейтерий, тритий да гелий атомъяслысь да ионъяслысь - синтез прӧдуктлысь, газ кодь сорассӧ).
No material can withstand that temperature. Ни один материал не может выдержать такую температуру. Некутшӧм материал оз вермы кутны татшӧм температурасӧ.
So, scientists attempt to keep the plasma (being electrically charged and having a magnetic field of its own) suspended in a magnetic field produced by superconducting magnets around the fusion chamber/vessel. Поэтому ученые пытаются удержать плазму (которая электрически заряжена и имеет собственное магнитное поле) в магнитном поле, создаваемом сверхпроводящими магнитами вокруг камеры/сосуда для синтеза. Та вӧсна туялысьяс зільӧны кутны плазмасӧ магниталӧм гӧгӧртасын (плазмаыс электрическӧй заряда да сылӧн аслас магниталӧм гӧгӧртас), кодӧс синтезлӧн камера/доз гӧгӧр артмӧдӧ сверхпроводника магнит.
This is similar to how bullet trains float on their tracks at ridiculous speeds. Это похоже на то, как скоростные поезда парят над путями на невероятных скоростях. Тайӧс позьӧ ӧткодявны ӧдйӧ ветлысь поездкӧд, кор сійӧ тӧвзьӧ кӧр туйӧд зэв ыджыд ӧдӧн.
This process is very difficult to achieve (as compared to nuclear FISSION). Этот процесс очень трудно осуществить (по сравнению с ядерным ДЕЛЕНИЕМ). Татшӧм уджсӧ зэв сьӧкыд вӧчнысӧ (ӧткодявны кӧ ядернӧй давлениекӧд).
2 2 2
It produces radioactive waste. Он производит радиоактивные отходы. Сэні артмӧны радиоактивнӧй шыбласъяс.
Though nuclear power plants only emit negligible amounts of carbon dioxide into the atmosphere, its nuclear fuel chain process does produce radioactive waste. Хотя атомные электростанции выбрасывают в атмосферу лишь незначительное количество углекислого газа, в процессе их ядерного топливного цикла образуются радиоактивные отходы. Кӧть эськӧ атомнӧй электростанцияяс лэдзӧны сынӧдӧ этша углекислӧй газ, сылӧн ядернӧй ломтаса уджъяс дырйи артмӧны радиоактивнӧй шыбласъяс.
The radioactive waste produced with fusion is not the same as with fission, and the two are often confused. Радиоактивные отходы, образующиеся при синтезе, не такие, как при делении, и эти два процесса часто путают. Синтез дырйи артмӧм юграсян шыбласъяссӧ тшӧкыда сорлалӧны юклӧм дырйи артмӧм шыбласъяскӧд.
With a nuclear fission reactor, the radiation is alpha particles, beta particles, and gamma rays (which can penetrate your skin and break apart the bonds in your DNA structure, giving you all kinds of cancer). В реакторе ядерного деления излучение представляет собой альфа-частицы, бета-частицы и гамма-лучи (которые могут проникать сквозь кожу и разрушать связи в структуре ДНК, вызывая различные виды рака). Ядрӧ юклана реакторлӧн радиацияыс - тайӧ альфа-чиръяс, бета-чиръяс да гамма-югӧръяс (найӧ вермӧны пырны кучик пыр, жугӧдны ДНК йитӧдъяс да чужтыны рак висьӧм).
In contrast, in a nuclear fusion reactor, the vessel wall is the only part that will be bombarded by the high energy neutrons, and if, in the worst case, all the protective layers surrounding the main fusion vessel fail, the neutron radiation will stop as soon as fusion reaction stops. В отличие от этого, в термоядерном реакторе стенка сосуда — единственная часть, которая будет подвергаться бомбардировке высокоэнергетическими нейтронами, и если, в худшем случае, все защитные слои, окружающие основной сосуд для синтеза, выйдут из строя, нейтронное излучение прекратится, как только остановится реакция синтеза. А ӧд термоядернӧй реакторын ыджыд вынйӧра нейтронъясӧн бомбитӧны сӧмын дозлысь стенсӧ, но лёкджык сэк, медшӧр синтез дозлӧн видзан слӧйыс кӧ торксяс, сэки нейтрон радиацияыс дугдас, мыйӧн сӧмын дугдас синтез реакцияыс.
In a fission reactor, the cancer-causing radiation still exists even in the waste materials, which means that extreme measures are needed to burry the waste to keep it as far away as possible from humans. В реакторе деления канцерогенное излучение сохраняется даже в отработанных материалах, что означает необходимость принятия чрезвычайных мер для захоронения отходов, чтобы держать их как можно дальше от людей. Юклана реакторын рак висьӧм чужтысь радиацияыс кольӧ весиг шыбласъясын, та вӧсна колӧ пырысьтӧм-пыр вӧчны став позянасӧ, медым гуавны шыбласъяссӧ йӧзссьыс ылӧджык.
In the case of nuclear fusion, the activated materials (i.e., the metal vessels which have been bombarded by neutrons) can be stored safely for about 100 years, after which the radiation level becomes so low that they can be reused in the fusion reactor again. В случае термоядерного синтеза, активированные материалы (т.е. металлические сосуды, подвергшиеся бомбардировке нейтронами) можно безопасно хранить около 100 лет, после чего уровень радиации становится настолько низким, что их можно снова использовать в термоядерном реакторе. Ядернӧй синтез дырйи активируйтӧм материалсӧ (мӧд ног кӧ, нейтронъясӧн бомбитӧм кӧрт дозъяссӧ) позьӧ видзны 100 во, та бӧрын радиацияыс ёна чинӧ, сэки выльпӧв позьӧ вӧдитчыны наӧн ядернӧй реакторын.
USER: <context> A large language model (LLM) is a language model consisting of a neural network with many parameters (typically billions of weights or more), trained on large quantities of unlabelled text using self-supervised learning. USER: <context> Большая языковая модель (БЯМ) — это языковая модель, состоящая из нейронной сети с большим количеством параметров (обычно миллиарды весов или более), обученная на больших объемах неразмеченного текста с использованием самообучения. USER: <context> Ыджыд кыв модель (БЯМ) - тайӧ кыв модель, кытчӧ пырӧ уна муртӧса (тшӧкыда миллиард либӧ унджык сьӧктаа) нейрон вез, кодӧс велӧдӧма пасъявтӧм ыджыд гижӧд серти аснаукаӧн велӧдчӧм отсӧгӧн.
LLMs emerged around 2018 and perform well at a wide variety of tasks. БЯМ появились примерно в 2018 году и хорошо справляются с широким кругом задач. ЫКМ чужис 2018 воын да бура уджалӧ уна сикас пуктӧм могъяс серти.
This has shifted the focus of natural language processing research away from the previous paradigm of training specialized supervised models for specific tasks. Это сместило фокус исследований в области обработки естественного языка с предыдущей парадигмы обучения специализированных моделей с учителем для конкретных задач. Тайӧ вештіс естественнӧй кыв обработайтан туялӧмлысь нырвизьсӧ воддза велӧдан парадигмаысь, кор велӧдысьяс велӧдісны торъя пуктӧм могъяслы лӧсьӧдӧм модель серти.
Properties Though the term large language model has no formal definition, it often refers to deep learning models having a parameter count on the order of billions or more. Свойства Хотя термин «большая языковая модель» не имеет формального определения, он часто относится к моделям глубокого обучения, имеющим количество параметров порядка миллиардов или более. Торъяланлун Кӧть «ыджыд кыв модель» терминлӧн абу торъя вежӧртӧмыс, сійӧ тшӧкыда ыстысьӧ пыдісянь велӧдчан модельяс вылӧ, кутшӧмъяслӧн муртӧс лыдыс миллиард либӧ унджык.
LLMs are general purpose models which excel at a wide range of tasks, as opposed to being trained for one specific task (such as sentiment analysis, named entity recognition, or mathematical reasoning). БЯМ — это модели общего назначения, которые превосходно справляются с широким спектром задач, в отличие от моделей, обученных для одной конкретной задачи (например, анализ тональности, распознавание именованных сущностей или математические рассуждения). ЫКМ - тайӧ уна мог вылӧ веськӧдӧм модель, бура вермӧ вӧчны уна сикас удж да торъялӧ ӧти мог серти велӧдан моделысь (шуам, настроение анализируйтӧм, нима объект тӧдмалӧм либӧ артасяннога мӧвпалӧм).
The skill with which they accomplish tasks, and the range of tasks at which they are capable, seems to be a function of the amount of resources (data, parameter-size, computing power) devoted to them, in a way that is not dependent on additional breakthroughs in design. Мастерство, с которым они выполняют задачи, и диапазон задач, на которые они способны, по-видимому, являются функцией количества ресурсов (данных, размера параметров, вычислительной мощности), выделенных на них, таким образом, который не зависит от дополнительных прорывов в архитектуре. Найӧ кужӧмӧн збыльмӧдӧны да паськӧдӧны пуктӧм могъяссӧ налы сетӧм уна ресусрс отсӧгӧн (мыччӧдъяс, муртӧс ыджда, ӧдйӧ арталан ӧд), а оз архитектураын содтӧд водзмӧстчӧмъясӧн.
Though trained on simple tasks along the lines of predicting the next word in a sentence, neural language models with sufficient training and parameter counts are found to capture much of the syntax and semantics of human language. Несмотря на то, что нейронные языковые модели обучаются на простых задачах, таких как предсказание следующего слова в предложении, при достаточном обучении и количестве параметров они способны улавливать большую часть синтаксиса и семантики человеческого языка. Кӧть и велӧдӧны нейрон кыв модельяс кокни могъяс вылын, шуам, кыдзи сёрникузяын тӧдмавны водзӧ локтан кывсӧ, но тырмымӧн велӧдӧм да муртӧс лыд отсӧгӧн найӧ вермӧны кыйны морт кывлысь синтаксиссӧ да семантикасӧ.
In addition, large language models demonstrate considerable general knowledge about the world, and are able to "memorize" a great quantity of facts during training. Кроме того, большие языковые модели демонстрируют значительные общие знания о мире и способны «запоминать» большое количество фактов во время обучения. Сідзжӧ, ыджыд кыв модельяс петкӧдлӧны мир йылысь ставлы тӧдса да тӧдчана тӧдӧмлунъяс, и велӧдчигӧн вермӧны «кутны паметьын» зэв унатор.
Hallucinations Main article: Hallucination (artificial intelligence) In artificial intelligence in general, and in large language models in particular, a "hallucination" is a confident response that does not seem to be justified by the model's training data. Галлюцинации Основная статья: Галлюцинация (искусственный интеллект) В искусственном интеллекте в целом и в больших языковых моделях в частности, «галлюцинация» — это уверенный ответ, который, по-видимому, не подтверждается обучающими данными модели. Галлюцинация (искусственнӧй интеллект) Медшӧр статья: Искусственнӧй интеллектын да ыджыд кыв модельясын «галлюцинация» — тайӧ зумыд вочакыв, мый оз вермыны подулавны модельлӧн велӧдан мыччӧдъяс.
Emergent abilities On a number of natural language benchmarks involving tasks such as question answering, models perform no better than random chance until they reach a certain scale (in this case, measured by training computation), at which point their performance sharply increases. Эмерджентные способности На ряде бенчмарков по обработке естественного языка, включающих такие задачи, как ответы на вопросы, модели показывают результаты не лучше случайного угадывания, пока не достигнут определенного масштаба (в данном случае, измеряемого объемом вычислений для обучения), после чего их производительность резко возрастает. Эмерджент сяма кужанлунъяс. Ловъя кыв обработайтан ӧткымын бенчмаркын, кытчӧ пырӧны юалӧмъяслы сетӧм вочакывъяс, модельяс тӧдтӧг тӧдмалӧмысь оз бурджыка уджавны, кытчӧдз найӧ оз воны колана тшупӧдӧдз (тайӧ пӧрйӧ сійӧс мурталӧны велӧдчыны колана арталӧмъяс мындаӧн), сэки налӧн уджалан ӧдыс ёна содӧ.
These are examples of emergent abilities. Это примеры эмерджентных способностей. Со эмерджент сяма кужанлунъяслы видлӧгъяс.
Unpredictable abilities that have been observed in large language models but that were not present in simpler models (and that were not explicitly designed into the model) are usually called "emergent abilities". Непредсказуемые способности, которые наблюдались у больших языковых моделей, но отсутствовали у более простых моделей (и которые не были явно заложены в модель), обычно называют «эмерджентными способностями». Водзвыв тӧдны позьтӧм кужанлунъяс казялісны ыджыд кыв модельясын, но найӧ эз вӧвны ичӧтджык модельясын (либӧ абу вӧлі пыртӧма модельӧ), тшӧкыда найӧс шуӧны «эмерджент сяма кужанлунъясӧн».
Researchers note that such abilities "cannot be predicted simply by extrapolating the performance of smaller models". Исследователи отмечают, что такие способности «не могут быть предсказаны простой экстраполяцией производительности меньших моделей». Туялысьяс пасйӧны, мый татшӧм сямлунъяссӧ «оз позь водзвыв тӧдмавны сӧмын ичӧтджык модельяс уджӧдігӧн».
These abilities are discovered rather than programmed-in or designed, in some cases only after the LLM has been publicly deployed. Эти способности обнаруживаются, а не программируются или проектируются, в некоторых случаях только после публичного развертывания БЯМ. Сямлунъяссӧ аддзӧны оз программируйтӧм либӧ проект отсӧгӧн, корсюрӧ сӧмын ЫКМ-ӧн паськыда вӧдитчӧм бӧрын.
Hundreds of emergent abilities have been described. Описаны сотни эмерджентных способностей. Гижӧма уна сё эмерджент сямлун.
Examples include multi-step arithmetic, taking college-level exams, identifying the intended meaning of a word, chain-of-thought prompting, decoding the International Phonetic Alphabet, unscrambling a word’s letters, identifying offensive content in paragraphs of Hinglish (a combination of Hindi and English), and generating a similar English equivalent of Kiswahili proverbs. Примеры включают многошаговую арифметику, сдачу экзаменов университетского уровня, определение предполагаемого значения слова, подсказки по цепочке рассуждений, декодирование Международного фонетического алфавита, расшифровку букв в слове, выявление оскорбительного контента в абзацах на хинглише (смесь хинди и английского) и генерацию аналогичного английского эквивалента пословиц на суахили. Видлӧгъясӧн лоӧны: уна тшупӧда арифметика, университет тшупӧда экзаменъяс сдайтӧм, кывлысь чайтана вежӧртас да мӧвпъяслысь сьӧрсьӧн-бӧрсьӧн мунӧмсӧ тӧдмалӧм, войтыркостса фонетика анбур декодируйтӧм, кывйын шыпаслысь вежӧртассӧ тӧдмалӧм, хинди кывйын (хинди да англичан сора кывйын) юкӧнъясысь мыжӧдана сёрни эрдӧдӧм, да суахили шусьӧгъяслы англичан кыв вылын сэтшӧм жӧ эквивалент лӧсьӧдӧм.
Architecture and training Large language models have most commonly used the transformer architecture, which, since 2018, has become the standard deep learning technique for sequential data (previously, recurrent architectures such as the LSTM were most common). Архитектура и обучение Большие языковые модели чаще всего используют архитектуру трансформера, которая с 2018 года стала стандартной техникой глубокого обучения для последовательных данных (ранее наиболее распространенными были рекуррентные архитектуры, такие как LSTM). Ыджыд кыв модельяслӧн архитектураын да велӧдӧмын медся тшӧкыда вӧдитчӧны трансформер архитектураӧн, 2018 восянь сійӧ лоис подулалӧм мыччӧдъяслы пыдісянь велӧдчан стандартнӧй техникаӧн (водзті медся тшӧкыда паныдасьлісны рекурсивнӧй архитектураяс, кыдзи LSTM).
LLMs are trained in an unsupervised manner on unannotated text. БЯМ обучаются без учителя на неаннотированном тексте. ЫКМ-яс велӧдӧны велӧдысьтӧг аннотируйттӧм текст серти.
A left-to-right transformer is trained to maximize the probability assigned to the next word in the training data, given the previous context. Трансформер слева направо обучается максимизировать вероятность, присвоенную следующему слову в обучающих данных, с учетом предыдущего контекста. Шуйгавывсянь веськыдвылӧ трансформер велӧдчӧ ыдждӧдны воддза контекст серти велӧдан мыччӧдъясын локтан кывлысь позянлунсӧ.
Alternatively, an LLM may use a bidirectional transformer (as in the example of BERT), which assigns a probability distribution over words given access to both preceding and following context. В качестве альтернативы, БЯМ может использовать двунаправленный трансформер (как в примере BERT), который присваивает распределение вероятностей по словам, имея доступ как к предыдущему, так и к последующему контексту. Мӧд ногӧн, ЫКМ вермӧ вӧдитчыны кык нырвизя трансформерӧн (кыдзи BERT примерын), мый сетӧ позянлун юкны кывъяс вылӧ воддза да бӧръя контекст вылӧ видзӧдӧмӧн.
In addition to the task of predicting the next word or "filling in the blanks", LLMs may be trained on auxiliary tasks which test their understanding of the data distribution such as Next Sentence Prediction (NSP), in which pairs of sentences are presented and the model must predict whether they appear side-by-side in the training corpus. В дополнение к задаче предсказания следующего слова или «заполнения пропусков», БЯМ могут обучаться на вспомогательных задачах, которые проверяют их понимание распределения данных, таких как предсказание следующего предложения (NSP), в котором представляются пары предложений, и модель должна предсказать, появляются ли они рядом в обучающем корпусе. Бӧрсянь локтысь кыв тӧдмалӧм либӧ "костъяс тыртӧм" кындзи, ЫКМ-яс позьӧ велӧдны отсасян уджъяс серти, кодъяс видлалӧны, гӧгӧрвоӧны-ӧ юклӧм мыччӧдъяссӧ, шуам, локтан сёрникузя водзвыв тӧдмалӧм (NSP), кӧні гозйӧн петкӧдлӧма сёрникузяяс, сэки модельлы колӧ водзвыв тӧдмавны, эмӧсь-ӧ найӧ орччӧн велӧдан корпусын.
The earliest LLMs were trained on corpora having on the order of billions of words. Самые ранние БЯМ обучались на корпусах, содержащих порядка миллиардов слов. Медводдза ЫКМ-яс велӧдісны миллиард кывъя корпус отсӧгӧн.
The first model in OpenAI's GPT series was trained in 2018 on BookCorpus, consisting of 985 million words. Первая модель из серии GPT от OpenAI была обучена в 2018 году на BookCorpus, состоящем из 985 миллионов слов. OpenAI-лӧн GPT серияысь медводдза модельсӧ велӧдісны 2018 воын BookCorpus отсӧгӧн, сэні вӧлі 985 миллион кыв.
In the same year, BERT was trained on a combination of BookCorpus and English Wikipedia, totalling 3.3 billion words. В том же году BERT был обучен на комбинации BookCorpus и английской Википедии, что в сумме составило 3,3 миллиарда слов. Сійӧ жӧ вонас BERT-ӧс велӧдісны ӧтувтӧм BookCorpus да англичан Википедия отсӧгӧн, ставнас сэні вӧлі 3,3 миллиард кыв.
In the years since then, training corpora for LLMs have increased by orders of magnitude, reaching up to hundreds of billions or trillions of tokens. В последующие годы обучающие корпуса для БЯМ увеличились на порядки, достигая сотен миллиардов или триллионов токенов. Бӧръя воясӧ ЫКМ-яслӧн велӧдчан корпусъясыс ёна содісны сё миллиард либӧ триллион токенӧдз.
LLMs are computationally expensive to train. Обучение БЯМ является вычислительно затратным. ЫКМ велӧдӧм, артавны кӧ, петӧ дона.
A 2020 study estimated the cost of training a 1.5 billion parameter model (1-2 orders of magnitude smaller than the state of the art at the time) at $1.6 million. Исследование 2020 года оценило стоимость обучения модели с 1,5 миллиардами параметров (на 1-2 порядка меньше, чем у самых современных моделей того времени) в 1,6 миллиона долларов. 2020 вося туялӧм бӧрын 1,5 миллиард муртӧса модель велӧдӧмлысь донсӧ арталісны 1,6 миллион доллар (1-2 пӧв ичӧтджык сы кадся медбур модельясысь).
A 2020 analysis found that neural language models' capability (as measured by training loss) increased smoothly in a power law relationship with number of parameters, quantity of training data, and computation used for training. Анализ 2020 года показал, что возможности нейронных языковых моделей (измеряемые по потерям при обучении) плавно возрастали в степенной зависимости от количества параметров, объема обучающих данных и вычислений, использованных для обучения. 2020 вося видлалӧм петкӧдліс, мый нейрон кыв модельяслӧн позянлунъясыс (велӧдчигӧн воштӧмъяс донъялӧмӧн) вӧляникысь содӧны степень тшупӧда муртӧсъяслӧн лыд серти, велӧдан мыччӧдъяслӧн да арталанторъяслӧн ыджда серти.
These relationships were tested over a wide range of values (up to seven orders of magnitude) and no attenuation of the relationship was observed at the highest end of the range (including for network sizes up to trillions of parameters). Эти зависимости были проверены в широком диапазоне значений (до семи порядков величины), и на самом высоком конце диапазона (включая размеры сетей до триллионов параметров) ослабления этой зависимости не наблюдалось. Тайӧ йитӧдъяссӧ видлалісны ыджыд диапазон серти (сизим ыдждаӧдз), но диапазонлӧн медвылыс тшупӧдын (триллион муртӧса везъяслӧн ыдждаын) йитӧдыс эз чин.
Application to downstream tasks Between 2018 and 2020, the standard method for harnessing an LLM for a specific natural language processing (NLP) task was to fine tune the model with additional task-specific training. Применение к последующим задачам В период с 2018 по 2020 год стандартным методом использования БЯМ для конкретной задачи обработки естественного языка (NLP) было дообучение модели с дополнительным обучением для конкретной задачи. 2018-2020 воясӧ торъя естественнӧй кыв обработайтан (НЛП) мог вылӧ ЫКМ-ӧн стандартнӧй методӧн вӧдитчӧм могысь вӧлі выльмӧдӧма модельсӧ торъя мог серти содтӧд велӧдӧмӧн.
It has subsequently been found that more powerful LLMs such as GPT-3 can solve tasks without additional training via "prompting" techniques, in which the problem to be solved is presented to the model as a text prompt, possibly with some textual examples of similar problems and their solutions. Впоследствии было обнаружено, что более мощные БЯМ, такие как GPT-3, могут решать задачи без дополнительного обучения с помощью техник «промптинга», в которых решаемая проблема представляется модели в виде текстового промпта, возможно, с некоторыми текстовыми примерами подобных проблем и их решений. Бӧрынджык тыдовтчис, мый вынаджык ЫКМ-яс, кыдзи GPT-3, вермӧны збыльмӧдны пуктӧм могъяс содтӧд велӧдчытӧг "промтинг" методъяс отсӧгӧн, кӧні мытшӧдысь петан туйсӧ модельлы петкӧдлӧны юасян текст пыр либӧ татшӧм сяма мытшӧдъяс дырйи вӧвлӧм видлӧгъясӧн.
Fine-tuning Дообучение Содтӧд велӧдӧм
Main article: Fine-tuning (machine learning) (Fine-tuning) Основная статья: Дообучение (машинное обучение) Медшӧр статья: Содтӧд велӧдӧм (компьютер отсӧгӧн велӧдӧм)
Fine-tuning is the practice of modifying an existing pretrained language model by training it (in a supervised fashion) on a specific task (e.g. sentiment analysis, named entity recognition, or part-of-speech tagging). Дообучение — это практика модификации существующей предварительно обученной языковой модели путем ее обучения (под наблюдением) для конкретной задачи (например, анализ тональности, распознавание именованных сущностей или тегирование частей речи). Содтӧд велӧдӧм дырйи водзвыв велӧдӧм кыв модельсӧ вежӧны торъя мог серти (шуам, тональносьт анализируйтӧм, ним объект тӧдмалӧм либӧ сёрнитор пасъялӧм) сійӧс (видзӧдалӧмпырысь) велӧдӧмӧн.
It is a form of transfer learning. Это форма трансферного обучения. Тайӧ трансфер нога велӧдчан сикас.
It generally involves the introduction of a new set of weights connecting the final layer of the language model to the output of the downstream task. Обычно она включает введение нового набора весов, соединяющих последний слой языковой модели с выходом последующей задачи. Та дырйи тшӧкыда пыртӧны чукӧрӧн выль сьӧктаяс, мый отсӧгӧн йитӧны кыв модельлысь бӧръя слӧйсӧ локтан могкӧд.
The original weights of the language model may be "frozen", such that only the new layer of weights connecting them to the output are learned during training. Исходные веса языковой модели могут быть «заморожены», так что во время обучения изучается только новый слой весов, соединяющий их с выходом. Кыв модельлысь медводдза сьӧктаяссӧ позьӧ "кынтыны", та вӧсна велӧдчигӧн велӧдӧны сӧмын выль сьӧктаяслысь слӧйсӧ, мый йитӧ найӧс петанторкӧд.
Alternatively, the original weights may receive small updates (possibly with earlier layers frozen). В качестве альтернативы, исходные веса могут получать небольшие обновления (возможно, с замороженными более ранними слоями). Мӧд ногӧн, медводдза сьӧктаяс вермасны босьтны неыджыд выльмӧдӧмъяс (вермас лоны, воддза кынтӧм слӧйяскӧд тшӧтш).
Prompting Промптинг Промтинг
See also: Prompt engineering and Few-shot learning (natural language processing) См. также: Инженерия промптов и Обучение на нескольких примерах (обработка естественного языка) Видзӧд тшӧтш: Промт инженерия да некымын видлӧг вылын велӧдчӧм (естественнӧй кыв обработайтӧм)
In the prompting paradigm, popularized by GPT-3, the problem to be solved is formulated via a text prompt, which the model must solve by providing a completion (via inference). В парадигме промптинга, популяризированной GPT-3, решаемая проблема формулируется с помощью текстового промпта, который модель должна решить, предоставив завершение (путем вывода). Промтинг парадигмаын, мый паськӧдӧ GPT-3, мытшӧдсӧ решайтӧны юасян текст пыр модель отсӧгӧн помалӧм йылысь юӧртӧмӧн (кывкӧртӧдӧн).
In "few-shot prompting", the prompt includes a small number of examples of similar (problem, solution) pairs. В «промптинге на нескольких примерах» (few-shot prompting) промпт включает небольшое количество примеров аналогичных пар (проблема, решение). "Некымын видлӧга промтингын" промт пыртӧ ӧткодь параяслысь некымын видлӧг (мытшӧд, решитӧм).
For example, a sentiment analysis task of labelling the sentiment of a movie review could be prompted as follows: Review: This movie stinks. Например, задача анализа тональности для маркировки тональности отзыва о фильме может быть сформулирована следующим образом: Отзыв: Этот фильм — отстой. Шуам, кино йылысь донъялӧмсӧ позьӧ гижны тадзи: Шыасьӧм: Тайӧ киноыс - кӧть сьӧлась.
Sentiment: negative Review: This movie is fantastic! Sentiment: If the model outputs "positive", then it has correctly solved the task. Тональность: негативная Отзыв: Этот фильм — фантастика! Тональность: Если модель выводит «позитивная», значит, она правильно решила задачу. Донъялӧм: абу бур. Шыасьӧм: Тайӧ киноыс шемӧс! Донъялӧм: модельыс кӧ петкӧдлӧ «бур», сідзкӧ, сійӧ пуктӧм могсӧ артмӧдіс.
In zero-shot prompting, no solve examples are provided. В «промптинге без примеров» (zero-shot prompting) примеры решений не предоставляются. «Видлӧгъястӧм промтингын» (zero-shot prompting) помшуӧмъяслысь видлӧгъяссӧ оз сетны.
An example of a zero-shot prompt for the same sentiment analysis task would be "The sentiment associated with the movie review 'This movie is fantastic!' is". Примером промпта без примеров для той же задачи анализа тональности будет «Тональность, связанная с отзывом о фильме 'Этот фильм — фантастика!', — это». Сійӧ жӧ моглы, видлӧгъястӧг донъялӧмсӧ анализируйтӧмлы, промтӧн вермас лоны татшӧм: "Кино йылысь шыасьӧмын донъялӧмыс "Тайӧ киноыс шемӧс!" — тайӧ".
Few-shot performance of LLMs has been shown to achieve competitive results on NLP tasks, sometimes surpassing prior state-of-the-art fine-tuning approaches. Было показано, что производительность БЯМ при обучении на нескольких примерах достигает конкурентоспособных результатов в задачах НЛП, иногда превосходя предыдущие передовые подходы с дообучением. Вӧлі петкӧдлӧма, мый нейролингвистакалӧн мог серти ыджыд кыв модельлӧн некымын видлӧг вылын велӧдӧм дырйи уджыс вайӧдӧ панласян бӧртасъясӧдз, мукӧд дырйиыс содтӧд велӧдӧмӧн вевтыртӧ воддза вылыс тшупӧдсӧ.
Examples of such NLP tasks are translation, question answering, cloze tasks, unscrambling words, and using a novel word in a sentence. Примерами таких задач НЛП являются перевод, ответы на вопросы, задачи на заполнение пропусков (cloze), расшифровка слов и использование нового слова в предложении. Нейролингвистака мога уджын видлӧгъясӧн лоӧны: вуджӧдӧм, юалӧмъяслы вочавидзӧм, костъяс тыртӧм, кывъяс гӧгӧрвоӧдӧм да сёрникузяын выль кывъясӧн вӧдитчӧм.
The creation and optimisation of such prompts is called prompt engineering. Создание и оптимизация таких промптов называется инженерией промптов. Татшӧм промптъяс лӧсьӧдӧм да бурмӧдӧм шуӧны промпт инженерияӧн.
Instruction tuning Instruction tuning is a form of fine-tuning designed to facilitate more natural and accurate zero-shot prompting interactions. Настройка по инструкциям (Instruction tuning) Настройка по инструкциям — это форма дообучения, предназначенная для облегчения более естественных и точных взаимодействий с промптами без примеров. Туйдӧд серти лӧсьӧдӧм (Instruction tuning) Туйдӧд серти лӧсьӧдӧм - тайӧ содтӧд велӧданног, лӧсьӧдӧма, медым кокньӧдны видлӧгъястӧм промптъяскӧд стӧчджыка ӧтвылысь вӧчан уджсӧ.
Given a text input, a pretrained language model will generate a completion which matches the distribution of text on which it was trained. Получив текстовый ввод, предварительно обученная языковая модель сгенерирует завершение, которое соответствует распределению текста, на котором она была обучена. Кыв пыртӧм бӧрын водзвыв велӧдӧм кыв модель артмӧдӧ помалӧм, мый лӧсялӧ юклӧм текстлы, мый вылын сійӧс вӧлі велӧдӧма.
A naive language model given the prompt "Write an essay about the main themes of Hamlet." might provide a completion such as "A late penalty of 10% per day will be applied to submissions received after March 17." Наивная языковая модель, получив промпт «Напишите эссе об основных темах „Гамлета“», может выдать завершение вроде «За просрочку сдачи работ после 17 марта будет начисляться штраф в размере 10% в день». "Гижӧй Гамлетлӧн" шӧр темаяс йылысь эссе" промпт босьтӧм бӧрын наивнӧй кыв модель вермас сетны татшӧм кывкӧртӧд: "Рака тӧлысь 17 лун бӧрын сёрмӧм уджъяс сетӧмысь кутасны перйыны быд лунысь 10% штрап".
In instruction tuning, the language model is trained on many examples of tasks formulated as natural language instructions, along with appropriate responses. При настройке по инструкциям языковая модель обучается на множестве примеров задач, сформулированных как инструкции на естественном языке, вместе с соответствующими ответами. Туйдӧд лӧсьӧдігӧн кыв модельсӧ велӧдӧны уна видлӧг вылын, кутшӧмъясӧс гижӧма туйдӧдлы гӧгӧрвоана кывъясӧн вочакывъяскӧд тшӧтш.
Various techniques for instruction tuning have been applied in practice. На практике применялись различные методы настройки по инструкциям. Практикаын вӧдитчылісны уна ногӧн лӧсьӧдӧм туйдӧдъясӧн.
OpenAI's InstructGPT protocol involves supervised fine-tuning on a dataset of human-generated (prompt, response) pairs, followed by reinforcement learning from human feedback (RLHF), in which a reward function was learned based on a dataset of human preferences. Протокол InstructGPT от OpenAI включает дообучение с учителем на наборе данных из пар (промпт, ответ), сгенерированных человеком, с последующим обучением с подкреплением на основе обратной связи от человека (RLHF), в котором функция вознаграждения была изучена на основе набора данных о человеческих предпочтениях. OpenAI-лӧн InstructGPT протоколӧ пырӧ мортӧн лӧсьӧдӧм параясысь (промпт, вочакыв) вӧчӧм мыччӧдъяс вылын велӧдыськӧд водзӧ велӧдчӧм, мортсянь вочакыв подув вылын водзӧ велӧдӧмсӧ зумыдмӧдӧмӧн (RLHF), кӧні водзӧс сетан могсӧ вӧлі велӧдӧма мортлӧн кӧсйӧмъяс йылысь мыччӧдъяс серти.
Another technique, "self-instruct", fine-tunes the language model on a training set of examples which are themselves generated by an LLM (bootstrapped from a small initial set of human-generated examples). Другой метод, «самоинструктаж» (self-instruct), дообучает языковую модель на обучающем наборе примеров, которые сами генерируются БЯМ (начиная с небольшого начального набора примеров, сгенерированных человеком). Мӧд метод: "асьтӧ туйдӧдӧм" (self-instruct), содтӧд велӧдӧ кыв модельсӧ велӧдан видлӧгъяс вылын, кодъяс асьныс чужтӧны ыджыд кыв модельяссӧ (заводитӧны водзвыв лӧсьӧдӧм ичӧтик видлӧгъяссянь).
https://en.wikipedia.org/wiki/Large_language_model </context> Given these paragraphs about Large language models, how many words did the BookCorpus have when it was used to train the first model in OpenAI's GPT series trained in 2018? https://en.wikipedia.org/wiki/Large_language_model </context> Учитывая эти абзацы о больших языковых моделях, сколько слов было в корпусе BookCorpus, когда он использовался для обучения первой модели из серии GPT от OpenAI, обученной в 2018 году? Ыджыд кыв модельяс йылысь тайӧ юкӧнъяссӧ тӧд вылын кутӧмӧн, кымын кыв вӧлі BookCorpus корпусын, кор сійӧн вӧдитчисны 2018 воын OpenAI-лӧн GPT серияысь медводдза модельсӧ велӧдігӧн?
ASSISTANT: 985 million words. ASSISTANT: 985 миллионов слов. ASSISTANT: 985 миллион кыв.
USER: <context> In domestic cats, many signals that occur when interacting with humans seem to originate from when the animal was dependent on the mother. USER: <context> У домашних кошек многие сигналы, возникающие при взаимодействии с людьми, по-видимому, берут свое начало с того времени, когда животное зависело от матери. USER: <context> Морткӧд олігӧн каньяслӧн олӧмын унатор петкӧдчӧ, кор найӧ абу на торъялӧмаӧсь мамсьыс.
Cats have been observed to purr for most of their lifespan, starting from when they were young and suckling from their mother. Было замечено, что кошки мурлычут на протяжении большей части своей жизни, начиная с раннего возраста, когда они сосут молоко матери. Казялӧмаӧсь, мый каньяс ичӧтсяньыс мам йӧв нёнялӧмсянь унджык олӧм чӧжыс мургӧны.
Purring may have developed as an evolutionary advantage as a signaling mechanism of reassurance between mother cats and nursing kittens. Мурлыканье могло развиться как эволюционное преимущество, как сигнальный механизм успокоения между кошкой-матерью и кормящимися котятами. Мургӧмыс вермис сӧвмыны эволюцияын кыдзи мам да нёнясьысь каньпиян костын лӧньӧдантор.
Post-nursing cats often purr as a sign of contentment: when being petted, becoming relaxed, or eating. После периода вскармливания кошки часто мурлычут в знак удовлетворения: когда их гладят, когда они расслабляются или едят. Нёнясян кад кольӧм бӧрын каньяс тшӧкыда мургӧны найӧс малалігӧн, кор найӧ личӧдчӧмаӧсь либӧ сёйӧны.
Some purring may be a signal to another animal that the purring cat does not pose a threat.</context> Иногда мурлыканье может быть сигналом для другого животного о том, что мурлыкающая кошка не представляет угрозы.</context> Мукӧддырйи мургӧмнас каньыс петкӧдлӧ, мый сыысь оз ков повны.</context>
Why do cats purr? Почему кошки мурлычут? Мыйла канъяс мургӧны?
ASSISTANT: Cats purr for a variety of reasons. ASSISTANT: Кошки мурлычут по разным причинам. ASSISTANT: Канъяс мургӧны уна помка вӧсна.
Purring can be a sign of contentment or comfort, for example when being pet, while relaxing or eating. Мурлыканье может быть признаком удовлетворения или комфорта, например, когда их гладят, во время отдыха или еды. Мургӧмнас петкӧдлӧны, мый налы лӧсьыд да бур, мургӧны, кор найӧс малалӧны, кор найӧ шойччӧны либӧ сёйӧны.
It is thought that purring may have developed as an evolutionary trait signaling reassurance between the mother cat and its nursing kittens. Считается, что мурлыканье могло развиться как эволюционная черта, сигнализирующая об успокоении между кошкой-матерью и ее кормящимися котятами. Лыддьӧны, мый мургӧмыс сӧвмис эволюцияын кыдзи мам да нёнясьысь каньпиян костын лӧньӧдантор.
USER: <context> As of 2021, the power and capacity of the largest individual battery storage power plants is an order of magnitude less than that of the largest pumped storage power plants, the most common form of grid energy storage. USER: <context> По состоянию на 2021 год мощность и ёмкость крупнейших отдельных аккумуляторных электростанций на порядок меньше, чем у крупнейших гидроаккумулирующих электростанций, наиболее распространённой формы хранения энергии в сети. 2021 воын ыджыд аккумуляторнӧй электростанцияяслӧн вынйӧрыс да йӧрышыс медся ыджыд гидроаккумуляторнӧй электростанцияяс серти, кӧні энергия видзан ногыс медъёна паськалӧма, вӧлӧма ёна ичӧтджык.
For example, the Bath County Pumped Storage Station, the second largest in the world, can store 24GWh of electricity and dispatch 3GW while the first phase of Vistra Energy's Moss Landing Energy Storage Facility can store 1.2GWh and dispatch 300MW. Например, гидроаккумулирующая электростанция в округе Бат, вторая по величине в мире, может хранить 24 ГВт·ч электроэнергии и выдавать 3 ГВт, в то время как первая фаза объекта хранения энергии Moss Landing компании Vistra Energy может хранить 1,2 ГВт·ч и выдавать 300 МВт. Сідз, Бат кытшын мир пасьта медся ыджыд гидроаккумуляторнӧй электростанция вермӧ видзны 24 ГВт·ч электроэнергия, а сетны 3 ГВт, а Vistra Energy-лӧн Мосс Лэндинг энергия видзанінлӧн медводдза тшупӧдын вермӧ видзны 1,2 ГВт·ч элетроэнергия, а сетны 300 МВт.
Grid batteries do not however have to be large, and smaller ones can be deployed widely across a grid for greater redundancy. Однако сетевые аккумуляторы не обязательно должны быть большими, и более мелкие могут быть широко развёрнуты по всей сети для большей избыточности. Но сетевӧй батареяяслы абу быть лоны гырысьӧн, а ичӧтджыкъяссӧ позьӧ паськыда меститны став вез пасьтала, медым содтыны лишаланлунсӧ.
As of 2019, battery power storage is cheaper than open cycle gas turbine power for use up to two hours, and there was around 365 GWh of battery storage deployed worldwide, growing extremely rapidly. По состоянию на 2019 год хранение энергии в аккумуляторах дешевле, чем электроэнергия от газотурбинных установок открытого цикла, при использовании до двух часов, и во всём мире было развёрнуто около 365 ГВт·ч аккумуляторных хранилищ, причём их количество чрезвычайно быстро росло. 2019 во вылӧ энергия видзан батареяясыс донтӧмджыкӧсь восьса цикла биару турбинаса установкаяс серти, да найӧн позьӧ вӧдитчыны кык часӧдз, а став мир пасьтала аккумуляторнӧй батареяясӧн вӧдитчан ӧтувъя ыдждаыс 365 ГВт-ч гӧгӧр, и тайӧ лыдпасыс содӧ вывті ӧдйӧ.
Levelized cost of electricity from battery storage has fallen rapidly, halving in two years to US$150 per MWh as of 2020.</context> Приведённая стоимость электроэнергии от аккумуляторных хранилищ быстро снизилась, сократившись вдвое за два года до 150 долларов США за МВт·ч по состоянию на 2020 год.</context> Аккумуляторнӧй батареяяссянь воысь электроэнергиялӧн ӧткодялӧм доныс ӧдйӧ чиніс, кык воӧн кык пӧв Мвтч-ысь 150 АӦШ долларӧдз 2020 восянь.</context>
Given these paragraphs about battery storage power stations, for how long battery power storage was cheaper than open cycle gas turbine power as of 2019? На основе этих абзацев об аккумуляторных электростанциях, как долго по состоянию на 2019 год хранение энергии в аккумуляторах было дешевле, чем электроэнергия от газотурбинных установок открытого цикла? Аккумуляторнӧй батареяа электростанцияяс йылысь тайӧ параграфъяссӧ тӧд вылын кутӧмӧн, дыр-ӧ 2019 во вылӧ батареяяс вӧліны донтӧмджыкӧсь восьса цикла биару турбинаса установкаяс дорысь?
ASSISTANT: As of 2019, battery power storage is cheaper than open cycle gas turbine power for use up to two hours. ASSISTANT: По состоянию на 2019 год хранение энергии в аккумуляторах дешевле, чем электроэнергия от газотурбинных установок открытого цикла, при использовании до двух часов. 2019 во кежлӧ аккумуляторнӧй батареяясын энергия видзӧмыс донтӧмджык восьса цикла биару турбинаса установкаясысь электроэнергия дорысь, кор вӧдитчӧны кык часӧдз.
USER: Give me three different ways to reuse a paper grocery bag. USER: Назовите три разных способа повторного использования бумажного пакета. USER: Висьталӧй куимтор йылысь, кутшӧм ногӧн позьӧ выль пӧв вӧдитчыны бумага пакетӧн.
ASSISTANT: There are many ways to reuse paper bags. ASSISTANT: Существует много способов повторного использования бумажных пакетов. ASSISTANT: Позьӧ уна ногӧн вӧдитчыны бумага пакетӧн.
You can draw on an empty grocery bag and turn it in to a sign. Можно нарисовать что-нибудь на пустом пакете и превратить его в плакат. Позьӧ мыйкӧ серпасавны пакет вылас да вӧчны сыысь плакат.
They can be used as temporary garbage cans if you are in a pinch. Их можно использовать как временные мусорные корзины в крайнем случае. Зэв кӧ нин ковмас, позьӧ вӧдитчыны ёг дозйӧн моз.
You can also cut grocery bags up and use them for arts and crafts. Также можно разрезать пакеты и использовать их для поделок и творчества. Сідзжӧ позьӧ вӧчасьны пакетъясысь.
USER: <context> Information theory's fundamental contribution to natural language processing and computational linguistics was further established in 1951, in his article "Prediction and Entropy of Printed English", showing upper and lower bounds of entropy on the statistics of English – giving a statistical foundation to language analysis. USER: <context> Фундаментальный вклад теории информации в обработку естественного языка и компьютерную лингвистику был дополнительно подтвержден в 1951 году в его статье «Предсказание и энтропия печатного английского языка», где были показаны верхняя и нижняя границы энтропии для статистики английского языка, что заложило статистическую основу для анализа языка. Естественнӧй кыв обработайтӧмӧ да компьютернӧй лингвистикаӧ юӧртан теориялысь фундаментальнӧй пайсӧ вӧлі эскӧдӧма 1951 воын сылӧн статьяын «Печатнӧй англичан кывлӧн водзвыв висьталӧм да энтропия», кӧні вӧлі петкӧдлӧма англичан кыв статистикаын энтропиялысь вылысса да улысса мудоръяссӧ, мый сетіс кыв видлалӧм вылӧ арталан подув.
In addition, he proved that treating whitespace as the 27th letter of the alphabet actually lowers uncertainty in written language, providing a clear quantifiable link between cultural practice and probabilistic cognition.</context> Кроме того, он доказал, что рассмотрение пробела как 27-й буквы алфавита на самом деле снижает неопределенность в письменной речи, обеспечивая четкую измеримую связь между культурной практикой и вероятностным познанием.</context> Таысь кындзи сійӧ петкӧдліс, мый анбурлысь 27-ӧд шыпасӧс моз костсӧ видлалӧмыс збыльысь чинтӧ гижӧда сёрниын гӧгӧрвотӧмлунсӧ, сетӧ культура практика да ылӧса гӧгӧрвоӧм костын стӧч мурталан йитӧд.</context>
What were the main results of applying statistical analysis to the English language? Каковы были основные результаты применения статистического анализа к английскому языку? Кутшӧм медшӧр бӧртасъяс лоисны, кор англичан кывсӧ видлалісны статистика боксянь?
ASSISTANT: The main results of applying statistical analysis to the English language were establishing upper and lower bounds of entropy for it and that treating whitespace as a 27th letter of the alphabet lowers uncertainty. ASSISTANT: Основными результатами применения статистического анализа к английскому языку было установление для него верхних и нижних границ энтропии и то, что рассмотрение пробела как 27-й буквы алфавита снижает неопределенность. ASSISTANT: Англичан кыв вылӧ статистика боксянь видлалӧмӧн вӧдитчӧмлӧн шӧр бӧртасъясӧн лоисны сылы энтропиялысь вылысса да улысса мудоръяссӧ тӧдмалӧм да сійӧ, мый анбурлысь 27-ӧд шыпасӧс моз костсӧ видлалӧмыс чинтӧ гӧгӧрвотӧмлунсӧ.
USER: What is Active Directory? USER: Что такое Active Directory? USER: Мый сэтшӧмыс Active Directory?
ASSISTANT: Active Directory is a directory service developed by Microsoft for Windows domain networks. ASSISTANT: Active Directory — это служба каталогов, разработанная Microsoft для доменных сетей Windows. ASSISTANT: Active Directory - тайӧ каталог служба, кодӧс лӧсьӧдіс Microsoft корпорация Windows доменнӧй везъяслы.
It is included in most Windows Server operating systems as a set of processes and services. Она включена в большинство операционных систем Windows Server в виде набора процессов и служб. Сійӧс пыртӧма унджык Windows Server операционнӧй системаӧ процессъяс да службаяс чукӧрӧн.
Initially, Active Directory was used only for centralized domain management. Изначально Active Directory использовалась только для централизованного управления доменами. Медводзсӧ Active Directory-ӧн вӧдитчисны сӧмын доменӧн ӧтиласянь веськӧдлӧм вылӧ.
However, Active Directory eventually became an umbrella title for a broad range of directory-based identity-related services. Однако со временем Active Directory стала общим названием для широкого спектра служб, связанных с идентификацией на основе каталогов. Но вочасӧн Active Directory лоис ӧтувъя нимӧн службаяслӧн паськыд спектрлы, кодъяс йитчӧмаӧсь каталогъяс серти ӧткодялӧмкӧд.
USER: describe experience of child fighting with autism USER: опишите опыт борьбы ребенка с аутизмом USER: Висьталӧй аутизм висьӧмкӧд челядьлӧн вермасьӧм йылысь.
ASSISTANT: Autism Spectrum Disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder that affects a child's social communication and interaction, as well as their behavior and interests. ASSISTANT: Расстройство аутистического спектра (РАС) — это нарушение нейроразвития, которое влияет на социальную коммуникацию и взаимодействие ребенка, а также на его поведение и интересы. ASSISTANT: Аутизм висьӧм дырйи торксьӧ неврология боксянь сӧвмӧмыс, кагалы сьӧкыд кутны йӧзкӧд йитӧд да сёрнитны накӧд, сідзжӧ дзескӧдӧма сылысь оласногсӧ да кӧсйӧмъяссӧ.
Children with autism may have difficulty understanding social cues and may struggle to express their emotions, which can make it challenging for them to navigate social situations and communicate effectively. Дети с аутизмом могут испытывать трудности с пониманием социальных сигналов и им может быть сложно выражать свои эмоции, что может затруднять для них ориентацию в социальных ситуациях и эффективное общение. Аутизмӧн висьысь челядьлы сьӧкыд гӧгӧрвоны олӧм гӧгӧрсӧ да петкӧдлыны ассьыныс сьӧлӧмкылӧмъяс, мый вӧсна налы лоӧ сьӧкыд кутчысьны йӧзкост олӧмас да сёрнитны йӧзкӧд.
Children with autism may also experience sensory processing difficulties, where they are either over or under sensitive to different sensory stimuli, such as sound, touch, taste, or smell. Дети с аутизмом также могут испытывать трудности с обработкой сенсорной информации, проявляющиеся в повышенной или пониженной чувствительности к различным сенсорным стимулам, таким как звук, прикосновение, вкус или запах. Аутизмӧн висьысь челядь сідзжӧ паныдасьлӧны пытшкӧсса сьӧкыдлунъяскӧд, кор найӧ вывті либӧ омӧля реагируйтӧны шыяс, инмӧдчӧм, сёян кӧр да дукъяс вылӧ.
This can lead to sensory overload and cause them to become overwhelmed or upset. Это может приводить к сенсорной перегрузке и вызывать у них чувство подавленности или расстройства. Тайӧ вермӧ кыпӧдны кагалысь аскылӧмсӧ, сэки сійӧ вермӧ лигышмунны либӧ дӧзмыны.
When a child with autism experiences a challenging situation, such as a conflict with another child, their reaction can vary. Когда ребенок с аутизмом сталкивается со сложной ситуацией, например, с конфликтом с другим ребенком, его реакция может быть разной. Кор аутизмӧн висьысь кага паныдасьӧ сьӧкыдлункӧд, шуам, мӧд кагакӧд эз ладмы, сэки сійӧ быд ногыс вермӧ реагируйтны.
They may struggle to communicate their feelings effectively, which can lead to frustration or even aggression. Ему может быть трудно эффективно выразить свои чувства, что может привести к фрустрации или даже агрессии. Налы сьӧкыд висьтавны ассьыныс сьӧлӧмкылӧмъяссӧ, та вӧсна на пытшкын кыптӧ майшасьӧм, весиг лёкысь скӧралӧм.
In some cases, they may become overwhelmed by their emotions and engage in self-injurious behavior, such as hitting or biting themselves. В некоторых случаях они могут быть переполнены эмоциями и прибегать к самоповреждающему поведению, например, бить или кусать себя. Корсюрӧ, налӧн сьӧлӧмкылӧмъясыс ыльӧбтӧны, сэки найӧ заводитӧны асьнысӧ дойдавны, нӧйтны либӧ курччавны.
It's important to remember that every child with autism is unique, and their experience of fighting with autism may vary depending on their individual strengths and challenges. Важно помнить, что каждый ребенок с аутизмом уникален, и его опыт борьбы с аутизмом может различаться в зависимости от его индивидуальных сильных сторон и трудностей. Колӧ тӧд вылын кутны, мый аутизмӧн висьысь челядь аслыспӧлӧсӧсь, и кагалӧн ёнлун да сыкӧд паныдасьысь сьӧкыдлунъяс серти аутизм висьӧмкӧд вермасьӧмыс налӧн торъялӧ.
However, with early diagnosis, proper support, and effective intervention, children with autism can learn to manage their emotions and develop positive social skills to navigate social situations successfully. Однако при ранней диагностике, надлежащей поддержке и эффективном вмешательстве дети с аутизмом могут научиться управлять своими эмоциями и развивать положительные социальные навыки для успешной навигации в социальных ситуациях. Но висьӧмсӧ водз эрдӧдігӧн, колана отсӧг сетігӧн да бура дӧзьӧритігӧн аутизмӧн висьысь челядь вермӧны велӧдчыны веськӧдлыны асланыс сьӧлӧмкылӧмъясӧн да сӧвмӧдны олӧманыс йӧзкӧд йитӧд кутан позянлунъяс.
USER: Write a haiku about a naughty cat. USER: Напиши хайку о непослушном коте. USER: Гиж кывзысьтӧм кань йылысь хайку.
ASSISTANT: Paws on the counter My glass crashes to the floor My cat is naughty ASSISTANT: Лапы на столешнице Мой стакан летит на пол Мой кот непослушен ASSISTANT: Лапаясыс пызан вылынӧсь Стаканӧй джоджӧ усис Менам каньӧй кывзысьтӧм
USER: "repair instead of replace" give five points to support this argument USER: «Ремонт вместо замены»: приведите пять аргументов в поддержку этого утверждения USER: «Вежӧм пыдди дзоньталӧм» тайӧ видзӧдлассӧ дорйӧм могысь вайӧд вит помка
ASSISTANT: 1) saves cost 2) reduces wastage 3) good for environment 4) promotes local employment 5) efficient use of resources ASSISTANT: 1) экономия средств 2) сокращает количество отходов 3) полезно для окружающей среды 4) способствует местной занятости 5) эффективное использование ресурсов ASSISTANT: 1) этшаджык рӧскод 2) этшмӧ шыблас 3) вӧр-валы бур 4) ас уджӧн могмӧдӧм 5) ресурсъясӧн колана ногӧн вӧдитчӧм
USER: <context> A black hole is a region of spacetime where gravity is so strong that nothing, including light or other electromagnetic waves, has enough energy to escape its event horizon. USER: <context> Чёрная дыра — это область пространства-времени, где гравитация настолько сильна, что ничто, включая свет и другие электромагнитные волны, не имеет достаточной энергии, чтобы покинуть её горизонт событий. USER: <context> Сьӧд розь - тайӧ ылдӧс-кадлӧн юкӧн, кӧні гравитацияыс сэтшӧм вына, мый нинӧмлӧн, тшӧтш югыдлӧн либӧ мукӧд электромагнита гыяслӧн, абу тырмымӧн вынйӧрыс, медым пышйыны сылӧн подуввезйысь.
The theory of general relativity predicts that a sufficiently compact mass can deform spacetime to form a black hole. Теория общей относительности предсказывает, что достаточно компактная масса может деформировать пространство-время, образуя чёрную дыру. Ӧтувъя ылӧслунлӧн теория водзвыв висьталӧ, мый тырмымӧн топӧдӧм сьӧкта вермас торкны ылдӧс-кадсӧ да артмӧдны сьӧд розь.
The boundary of no escape is called the event horizon. Граница, из которой невозможно вырваться, называется горизонтом событий. Вежтас, кытысь оз позь мынтӧдчыны, шуӧны подуввезйӧн.
Although it has a great effect on the fate and circumstances of an object crossing it, it has no locally detectable features according to general relativity. Хотя он оказывает огромное влияние на судьбу и состояние пересекающего его объекта, согласно общей теории относительности, у него нет локально обнаруживаемых особенностей. Кӧть сійӧ ёна тӧдчӧ сійӧс вомӧналан объектлӧн олӧмын да лоӧмторъясын, но ӧтувъя ылдӧслуна теория серти сылӧн абуӧсь локальнӧя тӧдмалан пасъясыс.
In many ways, a black hole acts like an ideal black body, as it reflects no light. Во многих отношениях чёрная дыра ведёт себя как идеальное чёрное тело, поскольку не отражает свет. Уна боксянь сьӧд розь уджалӧ сьӧд пемыд телӧ моз, сы вӧсна мый сысянь оз пет югыдыс.
Moreover, quantum field theory in curved spacetime predicts that event horizons emit Hawking radiation, with the same spectrum as a black body of a temperature inversely proportional to its mass. Более того, квантовая теория поля в искривлённом пространстве-времени предсказывает, что горизонты событий испускают излучение Хокинга с тем же спектром, что и чёрное тело, с температурой, обратно пропорциональной его массе. Таысь кындзи, вежыньтчӧм ылдӧс-кадын квантӧвӧй гӧгӧртаслӧн теория водзвыв висьталӧ, мый подуввезъяс лэдзӧны Хокинг радиация сэтшӧм жӧ спектрӧн, кутшӧм и сьӧд телӧлӧн, кодлӧн температураыс мӧдар йитӧдын аслас сьӧктакӧд.
This temperature is of the order of billionths of a kelvin for stellar black holes, making it essentially impossible to observe directly.</context> Эта температура составляет порядка миллиардных долей кельвина для чёрных дыр звёздной массы, что делает её прямое наблюдение практически невозможным.</context> Кодзув сьӧктаа сьӧд розьяслӧн тайӧ температураыс Кельвин серти миллиардӧд юкӧнъяс весьтын, та вӧсна сійӧ прамӧя аддзыны он вермы. </context>
Is black hole truly black? Действительно ли чёрная дыра чёрная? Збыльвылас-ӧ сьӧд розьыс сьӧд?
ASSISTANT: According to general relativity, a black hole emits no lights at all. ASSISTANT: Согласно общей теории относительности, чёрная дыра вообще не излучает свет. ASSISTANT: Ӧтувъя ылӧслуна теория серти, сьӧд розь ньӧти оз сет югыдсӧ.
Thus it is 100% black by definition. Таким образом, по определению она на 100% чёрная. Та вӧсна сійӧ 100% вылӧ сьӧд.
However, when quantum effects are included, a black hole has finite temperature, emitting lights called Hawking radiation. Однако, если учесть квантовые эффекты, чёрная дыра имеет конечную температуру и испускает свет, называемый излучением Хокинга. Но босьтны кӧ тӧд вылӧ квантӧвӧй петкӧдчӧмъяс, сьӧд розьлӧн эм урчитӧм температура, сійӧ лэдзӧ югӧръяс, сідз шусяна, Хокинг радиация.
In this sense, a black hole is not truly black. В этом смысле чёрная дыра не является по-настоящему чёрной. Та боксянь кӧ, сьӧд розьыд збыльвылас абу дзик сьӧд.
USER: <context> Originally made from wood, shells are now almost always made from a composite material (usually a double skin of carbon-fiber reinforced plastic with a sandwich of honeycomb material) for strength and weight advantages. USER: <context> Изначально лодки делали из дерева, но сейчас их почти всегда изготавливают из композитного материала (обычно это двойная оболочка из углепластика с прослойкой из сотового материала) для преимуществ в прочности и весе. USER: <context> Медводз пыжъяссӧ вӧчисны пуысь, а ӧні пӧшти пыр вӧчӧны композитнӧй материалысь (пырджык тайӧ кык пӧвста углепластикысь веркӧс, костас сотӧвӧй материал), медым вӧлі зумыд да эз сьӧкыд (кокни).
World Rowing rules specify minimum weights for each class of boat so that no individual team will gain a great advantage from the use of expensive materials or technology.</context> Правила Международной федерации гребного спорта (World Rowing) устанавливают минимальный вес для каждого класса лодок, чтобы ни одна команда не получила значительного преимущества за счёт использования дорогих материалов или технологий.</context> Сынӧм серти спортлӧн войтыркостса федерациялӧн (World Rowing) правилӧясыс урчитӧны пыжъяслысь быд класслы лӧсялана медічӧт сьӧктасӧ, медым ни ӧти командалӧн эз вӧв верктуйыс дона материалъясӧн либӧ технологияясӧн вӧдитчигӧн.</context>
What material is typically used for rowing shells? Какой материал обычно используется для академических лодок? Кутшӧм материалысь медсясӧ вӧчӧны академическӧй пыжъяссӧ?
ASSISTANT: Rowing shells are now typically made from carbon-fiber. ASSISTANT: В настоящее время академические лодки обычно изготавливают из углепластика. ASSISTANT: Ӧні академическӧй пыжъяссӧ вӧчӧны медсясӧ углепластикысь.
USER: <context> A chemical structure determination includes a chemist's specifying the molecular geometry and, when feasible and necessary, the electronic structure of the target molecule or other solid. USER: <context> Определение химического строения включает в себя определение химиком молекулярной геометрии и, когда это возможно и необходимо, электронного строения целевой молекулы или другого твердого тела. USER: <context> Химическӧй тэчассӧ тӧдмалӧмӧ пырӧ, кор химик индӧ торъя мога молекулалысь либӧ мукӧд чорыд телӧлысь молекулярнӧй геометриясӧ да, кор позьӧ да колӧ, электроннӧй тэчассӧ.
Molecular geometry refers to the spatial arrangement of atoms in a molecule and the chemical bonds that hold the atoms together and can be represented using structural formulae and by molecular models; complete electronic structure descriptions include specifying the occupation of a molecule's molecular orbitals. Молекулярная геометрия относится к пространственному расположению атомов в молекуле и химическим связям, которые удерживают атомы вместе, и может быть представлена с помощью структурных формул и молекулярных моделей; полные описания электронного строения включают указание заселенности молекулярных орбиталей молекулы. Молекулярнӧй геометрия – тайӧ молекулаын атомъяслӧн ылдӧса сулалӧм да химическӧй йитӧдъяс, кутшӧмъяс кутӧны атомъясӧс ӧтлаын да кутшӧмъясӧс позьӧ петкӧдлыны структурнӧй формулаяс да молекулярнӧй модельяс отсӧгӧн; электроннӧй тэчаслысь тырвыйӧ опишитӧмӧ пырӧ молекулалӧн молекулярнӧй орбитальяслысь овмӧдчӧмсӧ индӧм.
Structure determination can be applied to a range of targets from very simple molecules (e.g., diatomic oxygen or nitrogen) to very complex ones (e.g., such as protein or DNA).</context> Определение строения может применяться к целому ряду объектов от очень простых молекул (например, двухатомного кислорода или азота) до очень сложных (например, белка или ДНК).</context> Тэчассӧ позьӧ тӧдмавны уна сикас объектлысь зэв прӧстӧй молекулаяссянь (шуам, двухатомнӧй кислород либӧ азот) зэв сложнӧйясӧдз (шуам, белок либӧ ДНК) </context>
What is a chemical structure? Что такое химическое строение? Мый сэтшӧмыс химическӧй тэчас?
ASSISTANT: A chemical structure determination includes a chemist's specifying the molecular geometry and, when feasible and necessary, the electronic structure of the target molecule or other solid. ASSISTANT: Определение химического строения включает в себя определение химиком молекулярной геометрии и, когда это возможно и необходимо, электронного строения целевой молекулы или другого твердого тела. ASSISTANT: Химическӧй тэчассӧ тӧдмалӧмӧ пырӧ, кор химик индӧ торъя мога молекулалысь либӧ мукӧд чорыд телӧлысь молекулярнӧй геометриясӧ да, кор позьӧ да колӧ, электроннӧй тэчассӧ.
USER: <context> There are usually between 20 and 22 teams, with eight riders in each. USER: <context> Обычно в гонке участвуют от 20 до 22 команд, в каждой из которых по восемь гонщиков. USER: <context> Кыдзи пыр ордйысьӧны кызьсянь кызь кык командаӧдз, быдын кӧкъямыс ордйысьысь.
All of the stages are timed to the finish; the riders' times are compounded with their previous stage times. Все этапы хронометрируются до финиша; время гонщиков суммируется с их временем на предыдущих этапах. Став этаплысь кадсӧ пасъялӧма финишӧдз; ордйысьысьлысь кадсӧ ӧтлаӧдӧны воддза этапъяс вылын кадкӧд.
The rider with the lowest cumulative finishing times is the leader of the race and wears the yellow jersey. Гонщик с наименьшим суммарным временем финиша является лидером гонки и носит желтую майку. Ордйысьысь, кодлӧн медічӧт ӧтвывтӧм финишнӧй кад, лоӧ ордйысьӧмын вермысьӧн да новлӧ виж майка.
While the general classification garners the most attention, there are other contests held within the Tour: the points classification for the sprinters, the mountains classification for the climbers, young rider classification for riders under the age of 26, and the team classification, based on the first three finishers from each team on each stage. Хотя наибольшее внимание привлекает генеральная классификация, в рамках Тура проводятся и другие зачеты: очковая классификация для спринтеров, горная классификация для горняков, классификация молодых гонщиков для участников моложе 26 лет и командная классификация, основанная на результатах трех лучших финишеров от каждой команды на каждом этапе. Кӧть медтӧдчанаӧн лоӧ ӧтувъя классификация, эмӧсь мукӧд ордйысьӧмъяс,кодъяс мунӧны тур дырйи: спринтёръяслы очкояслӧн классификация, альпинистъяслы гӧраяслӧн классификация, 26 арӧсысь томджык участникъяслы том ордйысьыслысь классификация да командаяслӧн классификация, коді подулавсьӧ быд этап вылын быд командаысь медбур куим финишӧ воысьлӧн результатъяс вылӧ.
Achieving a stage win also provides prestige, often accomplished by a team's sprint specialist or a rider taking part in a breakaway.</context> Победа на этапе также приносит престиж, ее часто добивается спринтер-специалист команды или гонщик, участвующий в отрыве.</context> Этапын вермӧмыс сідзжӧ вайӧ престиж, сійӧс тшӧкыда шедӧдӧ командаса спринтер либӧ ордйысьысь, коді котӧртӧ водзын. </context>
Given this paragraph about the tour de france, how many riders are in the tour Исходя из этого абзаца о Тур де Франс, сколько гонщиков участвует в туре? Францияса тур йылысь тайӧ абзацсӧ артыштӧмӧн, кымын ордйысьысь пырӧдчӧ турӧ?
ASSISTANT: The are approximately between 160 and 176 riders start the tour de france. ASSISTANT: Приблизительно от 160 до 176 гонщиков стартуют в Тур де Франс. ASSISTANT: Кӧнкӧ сё квайтымынсянь сё сизимдас квайт ордйысьысьӧдз заводитӧны Тур де Франссӧ.
Each team has 8 member riders with between 20 and 22 teams participating. В каждой команде по 8 гонщиков, а всего участвует от 20 до 22 команд. Быд командаын кӧкъямыс ордйысьысь, а ставнас пырӧдчӧ кызьсянь кызь кык командаӧдз.
USER: <context> Squash is a racket-and-ball sport played by two or four players in a four-walled court with a small, hollow, rubber ball. USER: <context> Сквош — это вид спорта с ракеткой и мячом, в который играют два или четыре игрока на корте с четырьмя стенами, используя маленький полый резиновый мяч. USER: <context> Сквош – тайӧ ракеткаӧн да мачӧн ворсан спорт сикас, кӧні нёль стена корт вылын ворсӧ кык либӧ нёль морт, вӧдитчӧны ичӧтик куш пытшка резина мачӧн.
The players alternate in striking the ball with their rackets onto the playable surfaces of the four walls of the court. Игроки поочередно ударяют мяч ракетками по игровым поверхностям четырех стен корта. Ворсысьяс сьӧрсьӧн-бӧрсьӧн кучкалӧны мачсӧ ракеткаӧн нёль корта стенлӧн ворсан веркӧсӧ.
The objective of the game is to hit the ball in such a way that the opponent is not able to play a valid return. Цель игры — ударить по мячу так, чтобы соперник не смог сделать правильный ответный удар. Ворсӧмлӧн могыс – кучкыны мачас сідзи, медым водзсасьысь эз вермы вӧчны воча кучкӧм.
There are about 20 million people who play squash regularly world-wide in over 185 countries. Около 20 миллионов человек регулярно играют в сквош по всему миру в более чем 185 странах. Став мирын матӧ 20 миллион морт пыр ворсӧ сё кӧкъямысдас витысь унджык странан.
The governing body of Squash, the World Squash Federation (WSF), is recognized by the International Olympic Committee (IOC), but the sport is not part of the Olympic Games, despite a number of applications. Руководящий орган сквоша, Всемирная федерация сквоша (WSF), признан Международным олимпийским комитетом (МОК), но этот вид спорта не входит в программу Олимпийских игр, несмотря на многочисленные заявки. Сквошӧн веськӧдлысь орган, Ставмирса сквош федерация (WSF), признайтӧма Войтыркостса олимпийскӧй комитетӧн (МОК), но тайӧ спорт сикасыс оз пыр Олимпийскӧй ворсӧмъясӧ, кӧть эськӧ вӧлі нин уна корӧм.
Supporters continue to lobby for its incorporation in a future Olympic program. Сторонники продолжают лоббировать его включение в будущую олимпийскую программу. Болельщикъяс водзӧ нуӧдӧны удж, медым сійӧс пыртны локтан олимпийскӧй программаӧ.
The Professional Squash Association (PSA) organizes the pro tour.</context> Ассоциация профессионального сквоша (PSA) организует профессиональные туры.</context> Профессиональнӧй сквош ассоциация (PSA) котыртӧ профессиональнӧй туръяс.</context>
What is Squash the sport? Что такое сквош? Мый сэтшӧмыс сквош?
ASSISTANT: Squash is a sport played with a racket-and-ball in a court with four walls. ASSISTANT: Сквош — это вид спорта, в который играют ракеткой и мячом на корте с четырьмя стенами. ASSISTANT: Сквош – тайӧ спорт сикас, кӧні нёль стена корт вылын ворсӧны ракеткаӧн да мачӧн.
Scoring goes up to 11 with a point allocated per rally. Счет ведется до 11 очков, по одному очку за розыгрыш. Чукӧртӧм очкояслӧн лыдыс содӧ дас ӧтиӧдз, быд розыгрышысь сетӧны очко.
Typically squash is played by two players but can be played as doubles. Обычно в сквош играют два игрока, но можно играть и в парах. Пырджык сквошӧн ворсӧны кыкӧн, но позьӧ ворсны и параӧн.
Squash is very similar to racquetball. Сквош очень похож на ракетбол. Сквош ёна мунӧ ракетбол вылӧ.
USER: <context> The Last of Us is an action-adventure game played from a third-person perspective. USER: <context> The Last of Us — это приключенческий экшен с видом от третьего лица. USER: <context> The Last of Us — тайӧ экшн жанра приключениеа ворсӧм, кӧні позьӧ ворсны коймӧд мортсянь.
The player traverses post-apocalyptic environments such as towns, buildings, forests, and sewers to advance the story. Игрок перемещается по постапокалиптическим локациям, таким как города, здания, леса и канализации, чтобы продвигаться по сюжету. Ворсысь ветлӧдлӧ постапокалиптическӧй локацияясті, кыдзи каръясӧд, керкаясӧд, зданиеясӧд, вӧръясӧд да канализацияясӧд, медым мунны сюжет кузя.
The player can use firearms, improvised weapons, hand-to-hand combat, and stealth to defend against hostile humans and cannibalistic creatures infected by a mutated strain of the Cordyceps fungus. Игрок может использовать огнестрельное оружие, самодельное оружие, рукопашный бой и скрытность для защиты от враждебных людей и существ-каннибалов, зараженных мутировавшим штаммом гриба Кордицепс. Ворсысь вермӧ вӧдитчыны лыйсян ӧружьеӧн, ас вӧчӧм оружьеӧн, косясьны киӧн да дзебсясьны, медым дорйысьны лёк йӧзысь да морт сёйысь ловъясысь, кодъяс висьӧны Кордицепс тшаклӧн вежласьысь штаммӧн.
For most of the game, the player takes control of Joel, a man tasked with escorting a young girl, Ellie, across the United States. На протяжении большей части игры игрок управляет Джоэлом, мужчиной, которому поручено сопровождать девочку-подростка Элли через Соединенные Штаты. Унджык кадсӧ ворсысь босьтӧ ас контроль улӧ Джоэлӧс, мужичӧйӧс, кодлы тшӧктӧма колльӧдны том нылӧс, Эллиӧс, Америкаса Ӧтувтчӧм штатъясті.
The player also controls Ellie throughout the game's winter segment and briefly controls Joel's daughter, Sarah, in the opening sequence.</context> Игрок также управляет Элли в течение зимнего сегмента игры и кратковременно управляет дочерью Джоэла, Сарой, во вступительной части.</context> Ворсысь сідзжӧ веськӧдлӧ Эллиӧн ворсӧмлӧн тӧвся сегмент дырйи да недыр контролируйтӧ Джоэллысь нывсӧ, Сараӧс, ворсӧмыслӧн воддза юкӧнас.</context>
Extract and list the names of characters a player can control in The Last of Us mentioned in the paragraph. Извлеките и перечислите имена персонажей, которыми игрок может управлять в игре The Last of Us, упомянутых в абзаце. Перйӧй да лыддьӧдлӧй персонажъяслысь нимъяссӧ, кодъясӧн ворсысь вермӧ веськӧдлыны The Last of Us ворсӧмын, кодъясӧс казьтыштӧма параграфын.
Also describe relationships between those characters. Также опишите отношения между этими персонажами. Сідзжӧ опишитӧй тайӧ персонажъяс костын йитӧдъяссӧ.
ASSISTANT: In the Last of Us, a player can control Joel, Ellie (who is being escorted by Joel across the United States), and Sarah (who is Joel's daughter). ASSISTANT: В The Last of Us игрок может управлять Джоэлом, Элли (которую Джоэл сопровождает через Соединенные Штаты) и Сарой (которая является дочерью Джоэла). ASSISTANT: «The Last of Us» ворсӧмын ворсысь вермӧ веськӧдлыны Джоэлӧн, Эллиӧн (кодӧс Джоэл колльӧдӧ Америкаса Ӧтувтчӧм Штатъясӧд) да Сараӧн (кодi лоӧ Джоэллӧн нылӧн).
USER: How many James Bond movies did Daniel Craig star in? USER: В скольких фильмах о Джеймсе Бонде снялся Дэниел Крейг? USER: Кымын фильмын Джеймс Бонд йылысь петкӧдчис Дэниел Крейг?
ASSISTANT: Daniel Craig starred in 5 James Bond movies ASSISTANT: Дэниел Крейг снялся в 5 фильмах о Джеймсе Бонде ASSISTANT: Дэниел Крейг петкӧдчис Джеймс Бонд йылысь вит фильмын.
USER: <context> The first two centuries of the Roman Empire saw a period of unprecedented stability and prosperity known as the Pax Romana (lit. 'Roman Peace'). USER: <context> Первые два века Римской империи были периодом беспрецедентной стабильности и процветания, известным как Pax Romana (букв. «Римский мир»). USER: <context> Римскӧй империялӧн медводдза кык нэмыс вӧлі зумыдлун серти вӧвлытӧмӧн да дзоридзалысь кадӧн, кодӧс тӧдӧны кыдзи Pax Romana ( 'Римскӧй мир' лат.).
Rome reached its greatest territorial expanse during the reign of Trajan (AD 98–117); a period of increasing trouble and decline began with the reign of Commodus (177–192). Рим достиг своего наибольшего территориального расширения во время правления Траяна (98–117 гг. н.э.); период нарастающих проблем и упадка начался с правления Коммода (177–192 гг.). Римлӧн муясыс медъёна ыдждісны, кор веськӧдліс Траян (м.э. 98–117 вояс); мытшӧдъясыс содісны да киссян кадыс заводитчис Коммодлӧн (177–192 вояс) веськӧдлӧмсянь.
In the 3rd century, the Empire underwent a crisis that threatened its existence, as the Gallic and Palmyrene Empires broke away from the Roman state, and a series of short-lived emperors, often from the legions, led the Empire. В III веке империя пережила кризис, угрожавший её существованию, когда Галльская и Пальмирская империи отделились от Римского государства, а империей правила череда недолговечных императоров, часто из легионов. III нэмын Империяын лои кризис, коді грӧзитіс сылӧн олӧмлы, сы вӧсна мый Галлияса да Пальмирса империяяс торъялісны Римскӧй государствоысь, да империяӧн веськӧдлісны регыдъя императоръяс, тшӧкыда легионъясысь.
It was reunified under Aurelian (r. 270–275). Она была воссоединена при Аврелиане (правил в 270–275 гг.). Сійӧс ӧтвывтісны Аврелиан дырйи (веськӧдліс 270–275 воясӧ).
To stabilize it, Diocletian set up two different imperial courts in the Greek East and Latin West in 286; Christians rose to positions of power in the 4th century following the Edict of Milan of 313. Для её стабилизации Диоклетиан в 286 году учредил два разных императорских двора: в греческой восточной и латинской западной частях; христиане пришли к власти в IV веке после Миланского эдикта 313 года. Сійӧс зумыдмӧдӧм могысь Диоклетиан 286 воын лӧсьӧдіс кык торъя императорскӧй йӧр: греческӧй асыввыв да латинскӧй рытыввыв юкӧнъясын; кристослы эскысьяс власьт бердӧ воисны IV нэмын 313 вося Миланскӧй эдикт бӧрын.
Shortly after, the Migration Period, involving large invasions by Germanic peoples and by the Huns of Attila, led to the decline of the Western Roman Empire. Вскоре после этого Великое переселение народов, включавшее крупные вторжения германских племён и гуннов Аттилы, привело к упадку Западной Римской империи. Та бӧрын недыр мысти заводитчис миграция, кытчӧ мырдӧн пырӧдчисны германияса войтыр да Аттиласа гуннъяс, тайӧ вайӧдіс Рытыввыв Римскӧй империясӧ усьӧмӧдз.
With the fall of Ravenna to the Germanic Herulians and the deposition of Romulus Augustus in AD 476 by Odoacer, the Western Roman Empire finally collapsed; the Eastern Roman emperor Zeno formally abolished it in AD 480. С падением Равенны под натиском германских герулов и низложением Ромула Августула Одоакром в 476 году н.э. Западная Римская империя окончательно рухнула; восточно-римский император Зенон официально упразднил её в 480 году. Германскӧй герулъяслӧн дзескӧдӧм улын Равенна усьӧмкӧд да 476 воын Одоакӧн Ромул Августулӧс чӧвтӧмкӧд Рытыввыв Римскӧй империя дзикӧд киссис; Асыввыв римскӧй империяса император Зенон официальнӧя бырӧдіс сійӧс миян эраса 480 воын.
The Eastern Roman Empire survived for another millennium, until Constantinople fell in 1453 to the Ottoman Turks under Mehmed II.</context> Восточная Римская империя просуществовала ещё тысячелетие, пока в 1453 году Константинополь не пал под натиском турок-османов под предводительством Мехмеда II.</context> Асыввыв Римскӧй империя сулаліс нӧшта сюрс во, кытчӧдз Константинополь эз усь 1453 воын Мехмед II дырйи турк-османъяслӧн дзескӧдӧм улын.</context>
Extract a list of notable dates and events in the mentioned text in the format, choosing the earliest year when the text provides a range of dates, and place them in a bullet list: {Year} - {Event} Извлеките из упомянутого текста список примечательных дат и событий в формате, выбирая самый ранний год, если в тексте указан диапазон дат, и представьте их в виде маркированного списка: {Год} - {Событие} Индӧм гижӧдысь перйӧй тӧдчана лунъяслысь да лоӧмторъяслысь лыддьӧгсӧ форматын, бӧрйӧй медводдза восӧ, кор гижӧдас индӧма лунъяслысь диапазонсӧ, да пуктӧй найӧс маркируйтӧм лыддьӧгӧ:{Во} – {Лоӧмтор}
ASSISTANT: * 98 - Rome reached it's greatest territorial expanse during the reign of Trajan * 177 - Increasing trouble and decline began with the rain of Commodus * 270 - Rome reunified under Aurelian after Gallic and Palmyrene Empires broke away * 286 - Two imperial courts setup by Diocletian in the Greek East and Latin West * 313 - Edict of Milan led to Christians rising to positions of power * 476 - Deposition of Romulus Augustus by Odoacer following the fall of Ravenena to the Germanic Herulians * 480 - Eastern Roman emperor Zeno formally abolished the Western Roman Empire * 1453 - Eastern Roman Empire fell to the Ottoman Turks ASSISTANT: * 98 - Рим достиг своего наибольшего территориального расширения во время правления Траяна * 177 - Нарастающие проблемы и упадок начались с правления Коммода * 270 - Рим был воссоединён при Аврелиане после отделения Галльской и Пальмирской империй * 286 - Диоклетиан учредил два императорских двора: в греческой восточной и латинской западной частях * 313 - Миланский эдикт привёл к тому, что христиане заняли властные посты * 476 - Низложение Ромула Августула Одоакром после падения Равенны под натиском германских герулов * 480 - Восточно-римский император Зенон официально упразднил Западную Римскую империю * 1453 - Восточная Римская империя пала под натиском турок-османов ASSISTANT: * 98 - Римлӧн муясыс медъёна паськалісны, кор веськӧдліс Траян * 177 - Мытшӧдъясыс содісны да киссян кадыс заводитчис Коммодлӧн веськӧдлӧмсянь * 270 - Римыс ӧтбӧр отувтчис Аврелиан дырйи Галлияса да Пальмирса империяяс торъялӧм бӧрын * 286 - Кык императорскӧй йӧр, кутшӧмъясӧс Диоклетиан лӧсьӧдіс греческӧй асыввыв да латинскӧй рытыввыв юкӧнъясын * 313 - Миланскӧй эдикт вайӧдіс сэтчӧдз, мый кристослы эскысьяс кутісны ыджыдавны * 476 - Ромул Августулӧс Одоакрӧн чӧвтӧм Равенна усьӧм бӧрын германскӧй герулъяслӧн дзескӧдӧм улын * 480 - Асыввыв Римскӧй империяса император Зенон официальнӧя бырӧдіс Рытыввыв Римскӧй империясӧ * 1453 - Асыввывса Римскӧй империя усис турк-османъяслӧн дзескӧдӧм улын
USER: Which of the following items is the odd one out? Pacific, Atlantic, Baltic and Indian USER: Какой из следующих объектов лишний? Тихий, Атлантический, Балтийский и Индийский USER: Лыддьӧдлӧм пунктъяс пиысь кутшӧм лоӧ лишнӧйӧн? Тихӧй, Атлантическӧй, Балтийскӧй да Индийскӧй океанъяс
ASSISTANT: Pacific, Atlantic and Indian are all oceans. ASSISTANT: Тихий, Атлантический и Индийский — это океаны. ASSISTANT: Тихӧй, Атлантическӧй да Индийскӧй – тайӧ ставыс океанъяс.
Therefore, Baltic is the odd one out as it is a sea. Следовательно, Балтийское — лишнее, так как это море. Та вӧсна Балтийскӧй сулалӧ торйӧн, сы вӧсна мый тайӧ саридз.
USER: if you have 2 ducks in front of a duck and 2 ducks behind a duck in a row, minimum how many ducks you have? USER: Если у вас есть 2 утки перед уткой и 2 утки позади утки в ряду, какое минимальное количество уток у вас есть? USER: тіян кӧ эм 2 утка утка водзын да 2 утка бӧрся радӧн, кутшӧм медічӧт утка лыд тіян эм?
ASSISTANT: The answer would be 3 as you can have this setup with a minimum of 3 ducks. ASSISTANT: Ответ — 3, так как такая расстановка возможна минимум с тремя утками. ASSISTANT: Вочакывйыс лоӧ 3, сы вӧсна мый татшӧм сулаланногыс вермӧ лоны этша вылӧ куим уткакӧд.
USER: Which of the following are noble gases: helium, sodium, neon, oxygen, argon, hydrogen, calcium, magnesium, lithium, boron, krypton, nitrogen, xenon, aluminium, radon. USER: Какие из следующих элементов являются благородными газами: гелий, натрий, неон, кислород, аргон, водород, кальций, магний, литий, бор, криптон, азот, ксенон, алюминий, радон. USER: Улынджык вайӧдӧм газъяс пиысь кутшӧмъяс лоӧны благороднӧйӧн: гелий, натрий, неон, кислород, аргон, водород, кальций, магний, литий, бор, криптон, азот, ксенон, алюминий, радон
ASSISTANT: The noble gases are - helium, neon, argon, krypton, xenon, radon. ASSISTANT: Благородные газы — это гелий, неон, аргон, криптон, ксенон, радон. ASSISTANT: Благороднӧй газъяс лыдӧ пырӧны гелий, неон, аргон, криптон, ксенон, радон.
USER: <context> The great white shark (Carcharodon carcharias), also known as the white shark, white pointer, or simply great white, is a species of large mackerel shark which can be found in the coastal surface waters of all the major oceans. USER: <context> Большая белая акула (Carcharodon carcharias), также известная как белая акула или просто большая белая, — это вид крупных сельдевых акул, который можно встретить в прибрежных поверхностных водах всех основных океанов. USER: <context> Ыджыд еджыд акула (Carcharodon carcharias), тшӧтш тӧдса кыдзи еджыд акула либӧ прӧстӧ ыджыд еджыд, — тайӧ ыджыд сельди акулаяслӧн сикас, кодӧс позьӧ аддзыны став медшӧр паськыд саридзъяслӧн берегдорса веркӧсса ваясын.
It is notable for its size, with the largest preserved female specimen measuring 5.83 m (19.1 ft) in length and around 2,000 kg (4,410 lb) in weight at maturity. Она примечательна своими размерами: самый крупный сохранившийся экземпляр самки достигал 5.83 м (19.1 фута) в длину и весил около 2,000 кг (4,410 фунтов) в зрелом возрасте. Сійӧ тӧдчана аслас ыджданас: медся ыджыд кольӧм энь акулаыслӧн кузьтаыс 5,83 метра (19.1 фут) да сьӧктаыс верстьӧ арлыдын 2,000 килограмм (4,410 фунт) гӧгӧр.
However, most are smaller; males measure 3.4 to 4.0 m (11 to 13 ft), and females measure 4.6 to 4.9 m (15 to 16 ft) on average. Однако большинство особей меньше; самцы в среднем достигают от 3.4 до 4.0 м (от 11 до 13 футов), а самки — от 4.6 до 4.9 м (от 15 до 16 футов). Но унджык сикасыс ичӧтджык; айяслӧн кузьтаыс 3,4-сянь 4,0 метраӧдз (11-сянь 13 футӧдз), а эньяслӧн — 4,6-сянь 4,9 метраӧдз (15-сянь 16 футӧдз).
According to a 2014 study, the lifespan of great white sharks is estimated to be as long as 70 years or more, well above previous estimates, making it one of the longest lived cartilaginous fishes currently known. Согласно исследованию 2014 года, продолжительность жизни больших белых акул оценивается в 70 лет и более, что значительно превышает предыдущие оценки, делая их одними из самых долгоживущих хрящевых рыб, известных на данный момент. 2014-ӧд вося туялӧм серти, ыджыд еджыд акулаяслӧн олӧм кузьтаыс артавсьӧ 70 воӧдз да унджык, тайӧ ёна вевтыртӧ воддза арталӧмъяссӧ да вӧчӧ найӧс ӧнія кад кежлӧ тӧдса медся дыр олысь гырчкана чериясысь ӧтиӧн.
According to the same study, male great white sharks take 26 years to reach sexual maturity, while the females take 33 years to be ready to produce offspring. Согласно тому же исследованию, самцы большой белой акулы достигают половой зрелости в 26 лет, а самкам требуется 33 года, чтобы быть готовыми к размножению. Сійӧ жӧ туялӧм сертиыс, ыджыд еджыд акулалӧн айясыс верстяммӧны 26 арӧсӧн, а эньяслы рӧдмӧм вылӧ колӧ, медым тырис 33 арӧс.
Great white sharks can swim at speeds of 25 km/h (16 mph) for short bursts and to depths of 1,200 m (3,900 ft).</context> Большие белые акулы могут плавать со скоростью 25 км/ч (16 миль/ч) на короткие дистанции и погружаться на глубину до 1200 м (3900 футов).</context> Ыджыд еджыд акулаяс вермӧны уявны 25 км/ч (16 миль/ч) ӧдӧн дженьыд ылнаяс вылӧ да суныштны 1200 метра (3900 фут) джудждаӧдз.</context>
From the passage provided, extract the average size of a female great white shark. Из предоставленного отрывка укажите средний размер самки большой белой акулы. Сетӧм юкӧнысь индӧй ыджыд еджыд энь акулалысь шӧр ыдждасӧ.
ASSISTANT: The average female great white shark measures 4.6 to 4.9 m or 15 to 16 ft. ASSISTANT: Средний размер самки большой белой акулы составляет от 4.6 до 4.9 м или от 15 до 16 футов. ASSISTANT: Ыджыд еджыд энь акулалӧн шӧр ыдждаыс 4,6-сянь 4,9 метраӧдз либӧ 15-сянь 16 футӧдз.
USER: Write a story on humans on Mars. USER: Напишите рассказ о людях на Марсе. USER: Гижӧй висьт Марс вылын олысь йӧз йылысь.
ASSISTANT: Thousands of years ago, human civilization used to live on planet Earth. ASSISTANT: Тысячи лет назад человеческая цивилизация жила на планете Земля. ASSISTANT: Сюрс во сайын йӧз цивилизация оліс Му вылын.
With innovations in the areas of science, it was realized that there are ways of survival in the planet Mars. Благодаря научным инновациям стало понятно, что существуют способы выживания на планете Марс. Туялан выльпыртӧмъяс отсӧгӧн лои гӧгӧрвоана, мый Марс планета вылын позьӧ кольны ловйӧн.
When the first fleet of humans went to Mars, not many had realized the dream of living in another planet could come true. Когда первый флот людей отправился на Марс, немногие осознавали, что мечта о жизни на другой планете может стать реальностью. Кор Марс вылӧ мӧдӧдчис йӧз тыра медводдза флот, этшаӧн гӧгӧрволісны, мый мӧд планета вылын овны кӧсйӧм вермас лоны збыльторйӧн.
First steps on the new planet was overwhelming for some, while for the others, it was curiosity. Первые шаги на новой планете для одних были ошеломляющими, а для других — предметом любопытства. Выль планета вылын медводдза воськовъясыс ӧтияслы вӧліны шемӧсмӧданаӧсь, а мӧдъяслы — быдтор тӧдмавны кӧсйӧмторйӧн.
New neighbours, different varieties of flora and fauna and flying cars were appreciated in the society devoid of crimes. Новые соседи, разнообразные виды флоры и фауны и летающие автомобили ценились в обществе, лишенном преступности. Мыж вӧчтӧм котырын вылӧ донъялісны выль суседъясӧс, быдсяма сикас быдмӧг-пемӧсъясӧс да лэбалысь машинаясӧс.
USER: Provide a list of superpower you wish you had USER: Составьте список суперспособностей, которыми вы хотели бы обладать USER: Лӧсьӧдӧй медбур кужӧмлунъяслысь лыддьӧг, кутшӧмъясӧс эськӧ ті кӧсйинныд аслыныд.
ASSISTANT: 1. ASSISTANT: 1. ASSISTANT: 1.
Fly 2. Летать 2. Лэбавны 2.
Hold breath forever 3. Задерживать дыхание навсегда 3. Пыр кежлӧ кутны лов шытӧ 3.
Read minds 4. Читать мысли 4. Лыддьыны мӧвпъяс 4.
Infinite strength 5. Бесконечная сила 5. Помтӧм вын 5.
Time Travel 6. Путешествие во времени 6. Кадын ветлӧдлӧм 6.
Invisibility 7. Невидимость 7. Лоны тыдавтӧмӧн 7.
Future Telling Предсказание будущего Водзӧ олӧмсӧ водзвыв висьталӧм.
USER: Who invented the first safety razor in 1895 USER: Кто изобрел первую безопасную бритву в 1895 году USER: Коді 1895-ӧд воын вӧчис лёк суӧмысь видзан медводдза бритвасӧ?
ASSISTANT: King Camp Gillette ASSISTANT: Кинг Кэмп Жиллетт ASSISTANT: Кинг Кэмп Жиллетт.
USER: When I ski, at the end of the turn, I'm not able to get good grip at the end of the turn and the tail washout, why does this happen? USER: Когда я катаюсь на лыжах, в конце поворота у меня не получается хорошо зацепиться кантами, и задники лыж срываются. Почему это происходит? USER: Кор ме ислала лызьӧн, бергӧдчӧм бӧрын менам оз бура артмы кутчысьны лызь доръяснас, да лызьлӧн пысыс мынӧ. Мыйла тайӧ артмӧ?
ASSISTANT: There are several factors that can contribute to ski not having grip at the end of the turn and the tails washout. ASSISTANT: Существует несколько факторов, которые могут способствовать тому, что лыжи теряют сцепление в конце поворота и задники срываются. ASSISTANT: Эм некымын помка, мый вӧсна лызьяс чукыль помын воштӧны йитӧдсӧ да лызьлӧн пысыс мынӧ.
First thing is to make sure your ski edges are sharp, if they are not sharp, you can visit your local ski shop and have the ski shop tune your ski edges. Во-первых, убедитесь, что канты ваших лыж острые. Если они не острые, вы можете обратиться в местный лыжный сервис, чтобы вам заточили канты. Медводз видзӧдлі, ёсьӧсь-ӧ тэнад лызьлӧн доръясыс. Найӧ кӧ абу ёсьӧсь, тэ верман шыӧдчыны аслад лызьӧн вузасянінӧ, медым тэныд ёсьтісны лызь доръястӧ.
Once you've made sure your ski edges are sharp, then this might be caused by either incorrect fore-aft balance and/or lateral balance. После того как вы убедились, что канты ваших лыж острые, причиной может быть неправильный продольный и/или поперечный баланс. Кор видзӧдлан, мый лызь доръясыс ёсьӧсь, помкаӧн вермӧ лоны кузяланог да/либӧ вомӧнног баланс торкалӧм.
If you are too forward at the end of the turn, meaning you feel more pressure on the ball of your foot, then that will cause the tail of the skis to not be able to bite into the snow and cause it to skid out. Если в конце поворота вы слишком смещены вперед, то есть чувствуете большее давление на подушечки стоп, это приведет к тому, что задники лыж не смогут врезаться в снег и их сорвет в занос. Бергӧдчӧм бӧрын кӧ тэ вывтіджык вешйин водзӧ, мӧд ногӧн кӧ, кылан ёнджыка мыджсьӧм кок пыдӧслӧн водз юкӧнын, коді куйлӧ чуньяс подулын, тайӧ вайӧдас сэтчӧдз, мый лызь бӧжыс оз вермы зурасьны лым пытшкӧ да тэ пӧран.
At the end of the turn, you want to bring your feet forward and aim to have at least half of the pressure just in front of the heel of the foot, this will allow the edge along the tail of the ski to bite into the snow. В конце поворота вам нужно подать стопы вперед и стремиться к тому, чтобы как минимум половина давления приходилась на область прямо перед пяткой. Это позволит канту в задней части лыжи врезаться в снег. Бергӧдчӧм бӧрын колӧ вайӧдны кок пыдӧстӧ водзӧ да зільны, медым кӧть джынвыйӧ мыджсьӧмыс веськаліс веськыда коклябӧр водзӧ. Тайӧ сетас позянлун лызь бӧж пӧлӧнса дорышлы зурасьны лым пытшкӧ.
If you have too much pressure on the uphill foot, for example, you are leaning up the hill or transferred your weight too early onto the new downhill foot, that can also cause your current downhill foot to not get enough grip and washout. Если вы оказываете слишком большое давление на верхнюю (по склону) ногу, например, заваливаетесь наверх или слишком рано переносите вес на новую нижнюю ногу, это также может привести к тому, что ваша текущая нижняя нога потеряет сцепление и ее сорвет. Тэ кӧ вывті ёна мыджсян пидзӧсысь вылынджык кок юкӧн вылӧ, шуам, пӧран вылӧджык либӧ вывті водз лэччысян мӧд улыс кок вылӧ, тайӧ сідзжӧ вермас вайӧдны сэтчӧдз, мый медводдза кокыс мынас да сійӧ пӧрӧдас тэнӧ.
Try have majority of your weight on your downhill foot until the turn is finished before transferring majority of the weight to the new downhill foot. Старайтесь удерживать большую часть веса на нижней ноге до тех пор, пока поворот не будет завершен, и только потом переносите основную часть веса на новую нижнюю ногу. Зіль ёнджыка мыджсьыны пидзӧсысь улынджык кок юкӧн вылӧ, кытчӧдз дзоньнас он бергӧдчи, да сӧмын сэки мыджси мӧд кок вылад.
It will also be helpful to find a good ski instructor at your local resort or online to look at your skiing and provide feedback. Также будет полезно найти хорошего лыжного инструктора на вашем местном курорте или онлайн, чтобы он посмотрел на ваше катание и дал обратную связь. Сідзжӧ лоӧ бур аддзыны лызьӧн бур велӧдысьӧс татчӧс шойччанiнынысь либӧ ӧтуввезйысь, медым сійӧ видзӧдліс, кыдзи тэ ислалан да сетіс воча йитӧд.
USER: <context> Penguin Books is a British publishing house. USER: <context> Penguin Books — британское издательство. USER: <context> Penguin Books – британияса небӧг лэдзанін.
It was co-founded in 1935 by Allen Lane with his brothers Richard and John, as a line of the publishers The Bodley Head, only becoming a separate company the following year. Оно было основано в 1935 году Алленом Лейном совместно с его братьями Ричардом и Джоном как подразделение издательства The Bodley Head и стало отдельной компанией только в следующем году. Сійӧс 1935-ӧд воын лӧсьӧдіс Аллен Лейн Ричард да Джон вокъясыскӧд ӧтвылысь, кыдзи «The Bodley Head» небӧг лэдзанінлӧн юкӧн, да сӧмын мӧд вонас сійӧ лоис торъя котырӧн.
Penguin revolutionised publishing in the 1930s through its inexpensive paperbacks, sold through Woolworths and other stores for sixpence, bringing high-quality fiction and non-fiction to the mass market. В 1930-х годах Penguin произвело революцию в издательском деле благодаря своим недорогим книгам в мягкой обложке, которые продавались в Woolworths и других магазинах по шесть пенсов, сделав высококачественную художественную и научно-популярную литературу доступной для массового рынка. 1930-ӧд воясын Penguin вӧчис ыджыд воськов йӧзӧдчан уджын небыдик коркаа донтӧм небӧгъяс лэдзӧм отсӧгӧн, кодъясӧс вузалісны Woolworths-ын да мукӧд вузасянінъясын квайт пенсысь. Татшӧм ногӧн сійӧ вӧчис судзсянаӧн бур художествоа да туялан йӧзкостса литературасӧ уна лыда йӧзлы.
Its success showed that large audiences existed for serious books. Его успех показал, что для серьезных книг существует большая аудитория. Сылӧн вермӧмыс петкӧдліс, мый тӧлка небӧгъяслы эм уна лыддьысьысь.
It also affected modern British popular culture significantly through its books concerning politics, the arts, and science.</context> Оно также оказало значительное влияние на современную британскую популярную культуру благодаря своим книгам о политике, искусстве и науке.</context> Сідзжӧ сійӧ зэв ёна тӧдчис ӧнія британияса нималана культура вылӧ политика, искусство да наука йылысь небӧгъяс отсӧгӧн.</context>
What is Penguin Books? Что такое Penguin Books? Мый сэтшӧмыс Penguin Books?
ASSISTANT: Penguin Books is a publishing house of inexpensive fiction and non-fiction paperbacks. ASSISTANT: Penguin Books — это издательство недорогих художественных и научно-популярных книг в мягкой обложке. ASSISTANT: Penguin Books – тайӧ художествоа да туялан йӧзкостса небыдик коркаа донтӧм небӧгъяс лэдзанін.
It was founded by the Lane brothers in 1935 as a line of the publishers The Bodley Head. Оно было основано братьями Лейн в 1935 году как подразделение издательства The Bodley Head. 1935-ӧд воын сійӧс лӧсьӧдісны Лейн вокъяс, кыдзи The Bodley Head небӧг лэдзанінлӧн юкӧн.
It became a separate publisher in 1936. В 1936 году оно стало отдельным издательством. 1936-ӧд воын сійӧ лоис торъя небӧг лэдзанінӧн.
USER: <context> Remarkable (styled as reMarkable) is an E Ink writing tablet for reading documents and textbooks, sketching and note-taking that attempts to fully replicate paper writing. USER: <context> Remarkable (стилизовано как reMarkable) — это планшет для письма на основе технологии E Ink, предназначенный для чтения документов и учебников, создания набросков и заметок, который пытается полностью воспроизвести опыт письма на бумаге. USER: <context> Remarkable (reMarkable стиля) – тайӧ E Ink технология вылӧ подуласьӧм гижӧм вылӧ планшет, кодӧс лӧсьӧдӧма документъяс да велӧдчан небӧгъяс лыддьӧм вылӧ,серпасъяс да пасйӧдъяс вӧчӧм вылӧ, коді зільӧ тырвыйӧ петкӧдлыны бумага вылын гижан опытсӧ.
Developed by a Norwegian startup company of the same name, the device is geared towards students and academics. Разработанное одноименным норвежским стартапом, устройство ориентировано на студентов и ученых. Тайӧ устройствосӧ лӧсьӧдіс Норвегияысь татшӧм жӧ нима стартап-компания, сійӧс лӧсьӧдӧма студентъяслы да туялысьяслы.
The reMarkable uses electronic paper reading display and tablet computer writing system.</context> В reMarkable используется дисплей на основе электронной бумаги для чтения и система для письма как на планшетном компьютере.</context> ReMarkable-ын вӧдитчӧны электроннӧй кабала лыддян дисплейӧн да планшетнӧй компьютер гижан системаӧн.</context>
What does the Remarkable writing tablet do? Что делает планшет для письма Remarkable? Мый вӧчӧ Remarkable гижан планшетыс?
ASSISTANT: Using e Ink technology, the Remarkable writing tablet can be used for sketching and note-taking that attempts to fully replicate paper writing as well as to read documents and textbooks. ASSISTANT: Используя технологию E Ink, планшет для письма Remarkable можно использовать для создания набросков и заметок, что позволяет полностью воспроизвести опыт письма на бумаге, а также для чтения документов и учебников. ASSISTANT: E Ink технология отсӧгӧн Remarkable гижан планшетӧн позьӧ вӧдитчыны серпасъяс да пасйӧдъяс вӧчӧм могысь, мый отсӧгӧн позьӧ тырвыйӧ вежны бумага вылын гижӧмсӧ, а сідзжӧ лыддьыны документъяс да велӧдчан небӧгъяс.
Remarkable also allows handwritten notes to be converted into text. Remarkable также позволяет преобразовывать рукописные заметки в печатный текст. Сідзжӧ Remarkable сетӧ позянлун киӧн гижӧм пасйӧдъяссӧ вуджӧдны печатайтӧм текстӧ.
USER: How does a transistor amplify a signal? USER: Как транзистор усиливает сигнал? USER: Кыдзи транзистор вынсьӧдӧ сигнал?
ASSISTANT: A transistor is a constructed from materials that behave as semiconductors--which is to say that these materials conduct electrical current but only when certain conditions are met. ASSISTANT: Транзистор изготавливается из материалов, которые ведут себя как полупроводники, то есть эти материалы проводят электрический ток, но только при выполнении определенных условий. ASSISTANT: Транзистор вӧчӧма юкӧнъясысь, кодъяс кутӧны асьнысӧ джынвыйӧ йитӧд нуӧдысьяс моз, — мӧд ногӧн кӧ, тайӧ юкӧнъясыс нуӧдӧны электричество ток, но сӧмын торъя условиеяс дырйи.
By combining these materials into a device called a transistor we are able to create an electronic component that will only conduct electricity when a small electric current is applied to the so-called Base pin of the transistor. Комбинируя эти материалы в устройстве, называемом транзистором, мы можем создать электронный компонент, который будет проводить электричество только тогда, когда на так называемый вывод базы транзистора подается небольшой электрический ток. Тайӧ юкӧнъяссӧ ӧтувтӧмӧн сідз шусяна транзисторӧ ми вермам артмӧдны электроннӧй юкӧн, коді кутас нуӧдны электричествосӧ сӧмын сэк, кор транзисторлӧн сідз шусяна база петанін вылӧ сетӧны ичӧтик электричество ток.
One obvious use of such behavior is to use the transistor as a switch--by applying or removing current to the base pin we are able to control whether the transistor conducts electricity via its collector and emitter pins. Одно из очевидных применений такого поведения — использование транзистора в качестве переключателя: подавая или убирая ток на вывод базы, мы можем контролировать, проводит ли транзистор электричество через свои выводы коллектора и эмиттера. Татшӧм оласноглӧн вӧдитчӧмысь ӧти пӧльза - вӧдитчыны транзисторӧн кыдзи выключательӧн — база петанінӧ ток сетӧмӧн либӧ вештӧмӧн ми вермам видзӧдны, нуӧдӧ-ӧ транзисторыс электричествосӧ аслас коллектор да эмиттер петкӧданінъяс пыр.
When no current is present at the Base pin the transistor will block electrical transmission through its emitter and collector pins. Когда на выводе базы нет тока, транзистор блокирует передачу электричества через выводы эмиттера и коллектора. Кор база петанінын токыс абу, транзисторыс дугӧдӧ электричество нуӧдӧмсӧ аслас эмиттер да коллектор петанінъяс пыр.
Generally speaking, the electrical current required to control the transistor at the base pin is very small. В общем говоря, электрический ток, необходимый для управления транзистором на выводе базы, очень мал. Ӧти кывйӧн кӧ, электричество токыс, коді колӧ, медым веськӧдлыны транзисторӧн база петанін вылын, зэв ичӧт.
Much larger currents can be transferred through the device through the collector and emitter pins. Гораздо большие токи могут проходить через устройство через выводы коллектора и эмиттера. Ёна ыджыдджык токъяс вермӧны мунны прибор пыр коллектор да эмиттер петанінъяс пыр.
Thus, in effect, a transistor uses a very small input current to control the flow of a much larger current. Таким образом, по сути, транзистор использует очень малый входной ток для управления потоком гораздо большего тока. Татшӧм ногӧн, вӧлӧмкӧ, транзистор вӧдитчӧ зэв ичӧтик пыран токӧн ёна ыджыдджык токӧн веськӧдлӧм могысь.
An audio signal, for example, is transmitted as a very low power electrical current--in it's original form it is too small to be able to drive a loudspeaker to make sounds that are audible to the human ear. Аудиосигнал, например, передается в виде электрического тока очень малой мощности — в своей первоначальной форме он слишком слаб, чтобы заставить громкоговоритель издавать звуки, слышимые человеческим ухом. Кывзӧмӧн сигнал,шуам, вуджӧдсьӧ зэв этша вына электричество токӧн — аслас медводдза формаын сійӧ вывті слаб, медым громкоговорительыс лэдзис морт пельлы кылӧм шыяс.
To amplify this signal so that is usable for audio playback we can apply the audio signal to a transistor's base pin--this will allow a much larger current to flow between the emitter and collector pins and through the transistor. Чтобы усилить этот сигнал и сделать его пригодным для воспроизведения звука, мы можем подать аудиосигнал на вывод базы транзистора — это позволит гораздо большему току протекать между выводами эмиттера и коллектора и через транзистор. Медым ёнмӧдны тайӧ сигналсӧ да вӧчны сійӧс лӧсяланаӧн шы ворсӧм вылӧ, ми вермам сетны кывзӧмӧн сигналсӧ транзисторлӧн база петанін вылӧ — тайӧ сетас позянлун ёна унджык токлы мунны эмиттер да коллектор петанінъяс костӧд да транзистор пыр.
Since the flow of this large current will mirror the much smaller current of the audio signal we will have effectively created a much stronger version of the original input signal. Поскольку поток этого большого тока будет отражать гораздо меньший ток аудиосигнала, мы фактически создадим гораздо более сильную версию исходного входного сигнала. Сы вӧсна мый тайӧ ыджыд токыс кутас петкӧдлыны кывзӧмӧн сигналлысь ёна ичӧтджык токсӧ. Тадзи ми лӧсьӧдам медводдза пыран сигналлысь ёна вынаджык бала.
USER: <context> The number 1729 is known as the Hardy–Ramanujan number after a famous visit by Hardy to see Ramanujan at a hospital. USER: <context> Число 1729 известно как число Харди–Рамануджана после знаменитого случая, когда Харди навестил Рамануджана в больнице. USER: <context> 1729 лыдпас тӧдса, кыдзи Харди–Рамануджанлӧн лыдпас, тӧдчана лоӧмтор бӧрын, кор Харди ветліс Рамануджан дорӧ больничаӧ.
In Hardy's words: I remember once going to see him when he was ill at Putney. По словам Харди: Я помню, как однажды поехал навестить его, когда он болел в Патни. Харди кывъяс серти: Ме казьтывла, кыдзи ӧтчыд ветлі видлыны сійӧс, кор сійӧ висис Патниын.
I had ridden in taxi cab number 1729 and remarked that the number seemed to me rather a dull one, and that I hoped it was not an unfavorable omen. Я ехал в такси с номером 1729 и заметил, что число показалось мне довольно скучным, и я надеялся, что это не дурное предзнаменование. Ме муні 1729 номера таксиӧн да казялі, мый лыдпасыс меным кажитчис зэв гажтӧмӧн, да ме эски, мый тайӧ абу лёк водзын.
No", he replied, "it is a very interesting number; it is the smallest number expressible as the sum of two cubes in two different ways. «Нет, — ответил он, — это очень интересное число; это наименьшее число, которое можно выразить как сумму двух кубов двумя разными способами». «Абу», — вочавидзис сійӧ, — тайӧ зэв аслыспӧлӧс лыдпас; тайӧ медся ичӧт лыдпас, кодӧс позьӧ кык пӧлӧс ногӧн петкӧдлыны кыдзи кык кублӧн ӧтувъя мында».
Immediately before this anecdote, Hardy quoted Littlewood as saying, "Every positive integer was one of [Ramanujan's] personal friends." Непосредственно перед этим анекдотом Харди процитировал Литлвуда, который сказал: «Каждое положительное целое число было одним из личных друзей [Рамануджана]». Дзик тайӧ шмонь водзвылын Харди вайӧдіс Литтлвудлысь кывъяссӧ: «Быд дзонь плюса лыдпас вӧлі [Рамануджанлӧн] ас ёртъяс пиыысь ӧтиӧн».
The two different ways are: 1729 = 1 3 + 12 3 = 9 3 + 10 3 . Эти два разных способа: 1729 = 1 3 + 12 3 = 9 3 + 10 3 . Тайӧ кык разнӧй ног: 1729 = 1 3 + 12 3 = 9 3 + 10 3 .
{\displaystyle 1729=1^{3}+12^{3}=9^{3}+10^{3}.} Generalisations of this idea have created the notion of "taxicab numbers".</context> {\displaystyle 1729=1^{3}+12^{3}=9^{3}+10^{3}.} Обобщения этой идеи привели к созданию понятия «чисел такси».</context> {\displaystyle 1729=1^{3}+12^{3}=9^{3}+10^{3}.} Тайӧ мӧвпсӧ ӧтвывтӧмыс вайӧдіс «такси лыдпасъяс» гӧгӧрвоӧдӧмӧ.</context>
What is special about the number 1729? Чем примечательно число 1729? Мыйӧн торъялӧ 1729 лыдпас?
ASSISTANT: 1729, known as the Hardy–Ramanujan number, is the smallest integer that can be expressed as the sum of the cubes of two unique pairs of integers. ASSISTANT: 1729, известное как число Харди–Рамануджана, — это наименьшее целое число, которое можно представить в виде суммы кубов двух различных пар целых чисел. ASSISTANT: 1729, кутшӧмӧс тӧдӧны кыдзи Харди–Рамануджанлӧн лыдпасӧн, — тайӧ медся ичӧт дзонь лыдпас, кодӧс позьӧ петкӧдлыны кыдзи кык торъя лыдпас гозлӧн кубъяслӧн ӧтувъя мындаӧн.
USER: Tell me if the following were originally board or computer games: Scrabble, Monopoly, Doom, Counter Strike, Sorry, Super Mario Bros? USER: Скажите, какие из следующих игр изначально были настольными, а какие — компьютерными: Scrabble, Monopoly, Doom, Counter Strike, Sorry, Super Mario Bros? USER: Висьталӧй, та пиысь кутшӧм ворсӧмъяс вӧліны медводз пызанвывса, а кутшӧм — компьютернӧйӧн: Scrabble, Monopoly, Doom, Counter Strike, Sorry, Super Mario Bros?
ASSISTANT: Scrabble, Monopoly, and Sorry were originally board games. ASSISTANT: Scrabble, Monopoly и Sorry изначально были настольными играми. ASSISTANT: Scrabble, Monopoly да Sorry медводз вӧліны пызанвывса ворсӧмъясӧн.
Doom, Counter Strike, and Super Mario Bros were originally computer games. Doom, Counter Strike и Super Mario Bros изначально были компьютерными играми. Doom, Counter Strike да Super Mario Bros медводз вӧліны компьютернӧй ворсӧмъясӧн.
USER: <context> Photosynthesis is a process used by plants and other organisms to convert light energy into chemical energy that, through cellular respiration, can later be released to fuel the organism's activities. USER: <context> Фотосинтез — это процесс, используемый растениями и другими организмами для преобразования световой энергии в химическую энергию, которая в процессе клеточного дыхания может быть высвобождена для обеспечения жизнедеятельности организма. USER: <context> Фотосинтез — тайӧ процесс, кор быдмӧгъяс да мукӧд ловъя ловъяс пӧртӧны югыдлысь вынсӧ химическӧй вынӧ, кодӧс сэсся позьӧ петкӧдны клеткаын лолалӧм пыр ловъя ловлысь олӧмсӧ могмӧдӧм вылӧ.
Some of this chemical energy is stored in carbohydrate molecules, such as sugars and starches, which are synthesized from carbon dioxide and water – hence the name photosynthesis, from the Greek phōs (φῶς), "light", and synthesis (σύνθεσις), "putting together". Часть этой химической энергии запасается в молекулах углеводов, таких как сахара и крахмалы, которые синтезируются из углекислого газа и воды — отсюда и название фотосинтез, от греческого phōs (φῶς), «свет», и synthesis (σύνθεσις), «соединение вместе». Тайӧ химическӧй выныслӧн юкӧныс видзсьӧ углеводородъяслӧн, шуам, сакарлӧн да крахмаллӧн, молекулаясын, кодъяс артмӧны шома газысь да ваысь - тасянь и нимыс фотосинтезлӧн, греческӧй phōs (φῶς), «югыд», да synthesis (σύνθεσις), «ӧтлаӧ пуктӧм.»
Most plants, algae, and cyanobacteria perform photosynthesis; such organisms are called photoautotrophs. Большинство растений, водорослей и цианобактерий осуществляют фотосинтез; такие организмы называются фотоавтотрофами. Унджык быдмӧгыс, водоросльыс да цианобактерияыс нуӧдӧны фотосинтез; татшӧм организмъяссӧ шуӧны фотоавтотрофъясӧн.
Photosynthesis is largely responsible for producing and maintaining the oxygen content of the Earth's atmosphere, and supplies most of the energy necessary for life on Earth. Фотосинтез в значительной степени отвечает за производство и поддержание содержания кислорода в атмосфере Земли и поставляет большую часть энергии, необходимой для жизни на Земле. Фотосинтез тӧдчымӧн кывкутӧ Му атмосфераын кислород вӧчӧмысь да сійӧс кутӧм вӧсна да сетӧ Му вылын олӧм вылӧ колана вынлысь ыджыдджык юкӧнсӧ.
Although photosynthesis is performed differently by different species, the process always begins when energy from light is absorbed by proteins called reaction centers that contain green chlorophyll (and other colored) pigments/chromophores. Хотя фотосинтез у разных видов протекает по-разному, процесс всегда начинается с поглощения световой энергии белками, называемыми реакционными центрами, которые содержат зеленый хлорофилл (и другие цветные) пигменты/хромофоры. Кӧть и фотосинтезыс быд сикаслӧн мунӧ уна пӧлӧс ногӧн, уджыс век заводитчӧ белокъясӧн югыдлысь вын босьтӧмсянь, кодъясӧс шуӧны реакционнӧй шӧринъясӧн, кӧні эмӧсь турунвиж хлорофилл (да мукӧд рӧма) пигментъяс/хромофоръяс.
In plants, these proteins are held inside organelles called chloroplasts, which are most abundant in leaf cells, while in bacteria they are embedded in the plasma membrane. У растений эти белки находятся внутри органелл, называемых хлоропластами, которые наиболее многочисленны в клетках листьев, а у бактерий они встроены в плазматическую мембрану. Быдмӧгъясын тайӧ белокъясыс олӧны хлоропластъяс нима органеллъяс пытшкын, кодъяс медся уна паныдасьлӧны коръяслӧн клеткаясын, а бактерияясын найӧ пырисны плазма мембранаӧ.
In these light-dependent reactions, some energy is used to strip electrons from suitable substances, such as water, producing oxygen gas. В этих светозависимых реакциях часть энергии используется для отрыва электронов от подходящих веществ, таких как вода, с образованием газообразного кислорода. Тайӧ югыдкӧд йитчӧм реакцияясын вынлӧн юкӧнӧн вӧдитчӧны, медым босьтны электронъяссӧ колана веществоясысь, шуам, ваысь, да артмӧдны биару сяма кислород.
The hydrogen freed by the splitting of water is used in the creation of two further compounds that serve as short-term stores of energy, enabling its transfer to drive other reactions: these compounds are reduced nicotinamide adenine dinucleotide phosphate (NADPH) and adenosine triphosphate (ATP), the "energy currency" of cells.</context> Водород, высвобождаемый при расщеплении воды, используется для создания двух других соединений, которые служат краткосрочными накопителями энергии, обеспечивая ее перенос для запуска других реакций: это восстановленный никотинамидадениндинуклеотидфосфат (НАДФН) и аденозинтрифосфат (АТФ), «энергетическая валюта» клеток.</context> Васӧ юклӧм бӧрын перйӧм водородӧн вӧдитчӧны, медым лӧсьӧдны нӧшта кык йитчӧг, кодъяс колӧны недыр кежлӧ энергия видзӧм могысь, сетӧны позянлун сійӧс вуджӧдны мукӧд реакцияясӧн веськӧдлӧм вылӧ: тайӧ бурмӧдӧм никотинамидадендиннуклеотидфосфат (НАДФН) да аденозинтрифосфат (АТФ), клеткаяслӧн «вына валюта».</context>
What is photosynthesis? Что такое фотосинтез? Мый сэтшӧмыс фотосинтез?
ASSISTANT: Photosynthesis is - a process used by plants and other organisms to convert light energy into chemical energy - a word derived from the Greek phōs (φῶς), "light", and synthesis (σύνθεσις), "putting together" - a process that always begins when energy from light is absorbed by proteins called reaction centers - performed differently by different species - largely responsible for producing and maintaining the oxygen content of the Earth's atmosphere ASSISTANT: Фотосинтез — это - процесс, используемый растениями и другими организмами для преобразования световой энергии в химическую - слово, происходящее от греческих phōs (φῶς), «свет», и synthesis (σύνθεσις), «соединение вместе» - процесс, который всегда начинается с поглощения световой энергии белками, называемыми реакционными центрами - протекает по-разному у разных видов - в значительной степени отвечает за производство и поддержание содержания кислорода в атмосфере Земли ASSISTANT: Фотосинтез — тайӧ процесс, кӧні быдмӧгъяс да мукӧд ловъя ловъяс пӧртӧны югыдлысь вынсӧ химическӧй вынӧ – кыв, коді артмӧма грек phōs (φῶς), «югыд», да synthesis (σύνθεσις), «чукӧртӧм» кывъясысь – тайӧ уджыс пыр заводитчӧ сэк, кор югыд вынсӧ босьтӧны реакционнӧй шӧринъясӧн шусяна белокъяс, кодъясӧс унапӧлӧс сикасъяс вӧчӧны быдсяма ногӧн – ёнджыкасӧ найӧ кывкутӧны Мулӧн атмосфераын кислород вӧчӧм да сійӧс кутӧм вӧсна.
USER: <context> Skydiving includes free falling (usually from an airplane) through the air prior to opening a parachute. USER: <context> Скайдайвинг включает в себя свободное падение (обычно с самолета) в воздухе до раскрытия парашюта. USER: <context> Скайдайвингӧ пырӧ сынӧдын парашют воссьытӧдз вӧльнӧя усьӧм (пырджык самолётсянь).
Typically skydives are carried out from around 4,000m (or 12,500ft) offering 40 to 50 seconds of freefall time. Обычно прыжки совершаются с высоты около 4000 м (или 12 500 футов), что обеспечивает от 40 до 50 секунд свободного падения. Тшӧкыда парашютӧн чеччыштӧны 4000 метра (либӧ 12 500 фут) вылнасянь, мый сетӧ 40-сянь 50 секундаӧдз вӧльнӧя усьӧм вылӧ.
Longer free fall times can be achieved by exiting an aircraft at altitudes much higher than 4,000m, but very high jumps require pressurized air within the aircraft, and bottled oxygen for the diver.</context> Более длительное время свободного падения может быть достигнуто при выходе из самолета на высотах, значительно превышающих 4000 м, но для очень высоких прыжков требуется герметизация салона самолета и кислород в баллонах для парашютиста.</context> Парашют восьттӧдз дырджыка вӧльнӧя усьны позьӧ самолётысь 4000 метраысь тӧдчымӧн вылӧджык петігӧн, но джуджыд чеччыштӧмъяс вылӧ, колӧ герметизируйтны самолётлысь салонсӧ да сетны парашютистлы баллонъясын кислород. </context>
Given this paragraph about skydiving, give me the average time skydiver spends in freefall. На основе этого абзаца о прыжках с парашютом, укажите среднее время, которое парашютист проводит в свободном падении. Парашютӧн чеччалӧм йылысь тайӧ абзац сертиыс индӧй парашютӧн вӧльнӧя усян шӧр кадсӧ.
ASSISTANT: Typically skydives are carried out from around 4,000m (or 12,500ft) offering 40 to 50 seconds of freefall time. ASSISTANT: Обычно прыжки с парашютом совершаются с высоты около 4000 м (или 12 500 футов), что обеспечивает от 40 до 50 секунд свободного падения. ASSISTANT: Тшӧкыда парашютӧн чеччыштӧны 4000 метра (либӧ 12,500 фут) вылнасянь, мый сетӧ 40-сянь 50 секундаӧдз вӧльнӧя усьӧм вылӧ.
USER: What is Web3? USER: Что такое Web3? USER :Мый сэтшӧмыс Web3?
ASSISTANT: Web3 (also known as Web 3.0) is an idea for a new iteration of the World Wide Web which incorporates concepts such as decentralization, blockchain technologies, and token-based economics. ASSISTANT: Web3 (также известный как Web 3.0) — это идея новой итерации Всемирной паутины, которая включает в себя такие концепции, как децентрализация, технологии блокчейн и экономика на основе токенов. ASSISTANT: Web3 (сідзжӧ тӧдса кыдзи Web 3.0) — тайӧ ставмирса ӧтуввезлӧн выль итерациялӧн мӧвп, кытчӧ пырӧны сэтшӧм видзӧдласъяс, кыдзи децентрализация, блокчейн технологияяс да токенъяс вылӧ мыджсьӧм экономика.
Some technologists and journalists have contrasted it with Web 2.0, wherein they say data and content are centralized in a small group of companies sometimes referred to as "Big Tech". Некоторые технологи и журналисты противопоставляют его Web 2.0, в котором, по их словам, данные и контент централизованы в небольшой группе компаний, иногда называемых "Big Tech". Ӧткымын технолог да журналист орччӧдӧны сійӧс Web 2.0-кӧд, кӧні, налӧн висьталӧм серти, мыччӧдъяссӧ да контентсӧ ӧтувтӧма ичӧтик котыр чукӧрӧ, кодъясӧс мукӧддырйи шуӧны «Big Tech».
The term "Web3" was coined in 2014 by Ethereum co-founder Gavin Wood, and the idea gained interest in 2021 from cryptocurrency enthusiasts, large technology companies, and venture capital firms. Термин "Web3" был придуман в 2014 году сооснователем Ethereum Гэвином Вудом, и эта идея вызвала интерес в 2021 году у энтузиастов криптовалют, крупных технологических компаний и венчурных фирм. 2014 воын «Web3» кыв лӧсьӧдіс Ethereum-лы подув пуктысьяс пиысь ӧти, Гэвин Вуд, да тайӧ мӧвпыс 2021 воын воис сьӧлӧм вылас криптовалюта радейтысьяслы, ыджыд технологическӧй котыръяслы да венчурнӧй фирмаяслы.