Военнӧй учебник (1931ʼ вося небӧг)

Военнӧй учебник : 1-й да 2-ӧд ступеня пехотнӧй кружокъяслы. Сыктывкар: Коми госиздат, 1931. 234 лб.

Небӧг йылысь

Сэкся гижанногӧн: Војеннӧј учебԋік I-ј ԁа II ступеԋа пехотнӧј кружокјаслы.
Оригинал ним (рочӧн): Учебник для пехотных кружков военных знаний I и II ступени.

Сетӧма наборӧ 1931-12-07.
Сетӧма печатьӧ 1931-12-15.
Лӧсьӧдӧмысь кывкутіс Шадрин.
Техн. лӧсьӧдіс Соснин.
Облит № А-930.
Вӧчӧдан № 6092.
Тиражыс 3000 ӧткодьтор.
Личкӧдлӧма КНЛ-са типографияын. Коммуна туй, 1.

Юриндалысь

I. Военнӧй да политическӧй юӧръяс.

• 1. Мыйла колӧ Гӧрд армия. Лб. 5-7.
• 2. Гӧрд армия — пролетариат диктатураӧс дорйысь. Лб. 7-14.
• 3. ВКП(б) — Гӧрд армиялӧн вождь. Лб. 14-17
• 4. Гӧрд армиялӧн боевӧй удж. Лб. 17-22.
• 5. СССР капитал кытшын. Лб. 22-27.
• 6. СССР-ӧс дорйысьны лӧсьӧдӧм. Лб. 27-29.

II. Общӧй положенньӧяс.

• 1. Кыдзи тэчӧма Гӧрд армияӧс. Лб. 30-31.
• 2. Военнӧй служба пыр мунӧм. Лб. 31-33.
• 3. Кыдзи котыртӧма стрелковӧй отделенньӧ, взвод да рота. Лб. 33.
• 4. Гӧрд армия тэчан сюрӧсъяс. Лб. 34.
• 5. Гӧрд армеечьяслӧн праваясыс да обязанносьтъясыс. 34-36.
• 6. Кыдзи мунӧ олӧмыс гӧрдармеечлӧн. Лб. 37.
• 7. Воинскӧй дисциплиналӧн пытшкӧсыс. Лб. 37-38.
• 8. Уставъяс — пытшкӧсса службаысь, гарнизоннӧй службаысь, дисциплинарнӧй да. Лб. 39-44.

III. Войска сикасъяс да косясян кӧлуйяс

• 1. Артиллерия. Лб. 45-52.
• 2. Пулемётъяс. Лб. 52-58.
• 3. Киӧн шыблалан да ружейнӧй гранатаяс. Лб. 58-64.
• 4. Конница. Лб. 64-67.
• 5. Военно-химическӧй делӧ. Лб. 67-76.
• 6. Сынӧдвывса флот, сыкӧд косясьӧмыс да. Лб. 76-80.
• 7. Броняа вынъяс. Лб. 80-88.
• 8. Йитӧд кутысь войскаяс да йитӧд кутан средствояс. Лб. 88-94.

IV. Стройын ветлыны велӧдчӧм.

• 1. Панаса положенньӧяс. Винтовкатӧг ӧткӧн велӧдчӧм. Места вылын да мунігӧн бергӧдчӧм. Воськолӧн ветлӧм. Лб. 95-98.
• 2. Винтовкаӧн велӧдчӧм. Винтовкаӧн сулалӧм, новлӧдлӧм, кутӧм, бергӧдчӧмъяс да воськолӧн мунӧм. Лб. 98-101.
• 3. Котравны велӧдчӧм, котӧртігӧн бергӧдчӧм. Лб. 101-102.
• 4. Стрелковӧй отделенньӧлӧн стройяс места вылас да мунігас. Лб. 102-104.

V. Ёнлун шедӧдӧм

• 1. Панаса юӧръяс. Лб. 105-106.
• 2. Ёнлун шедӧдӧм (физическӧй упражненньӧяс). Лб. 106-111.
• 3. Ӧружйӧӧн зурӧдчӧм. Лб. 112-114.
• 4. Лызьяс. Лб. 114-118.
• 5. Урокъяс лӧсьӧдалӧм. Лб. 119-120.

VI. Лыйсьыны велӧдчӧм.

• 1. Лыйсян техника. Лб. 121-128.
• 2. Лыйсьӧм йылысь юӧръяс (теория). Лб. 128-137.
• 3. Ӧружйӧӧс велӧдӧм. Лб. 137-150.

VII. Поле вылын велӧдчӧм

• 1. Топография панасъяс. Лб. 151-156.
• 2. Места серти сюрӧдчӧм (ориентируйтчӧм). Лб. 156-160.
• 3. Синмӧн-кокӧн муртасьӧмӧн карта лӧсьӧдӧм. Лб. 160-161.

Б. Ӧтка боечӧс велӧдӧм

• 1. Боечлӧн обязанносьтъяс. Лб. 161-163.
• 2. Бой дырйи места вывті мунӧм. Лб. 163-166.
• 3. Бой бӧрся видзӧдӧм. Лб. 166-168.
• 4. Пас индӧм-аддзӧм. Лб. 168-169.
• 5. Ылна мурталӧм. Лб. 169-171.
• 6. Места серти ладмӧдчӧм, окопъяс перйӧм. Лб. 172-178.
• 7. Маскировка (ылӧдчӧм). Лб. 178-180.

В. Лыйсьысь отделенньӧӧн тактика велӧдӧм

• 1. Панаса положенньӧяс. Лб. 180-181.
• 2. Лыйсьысь отделенньӧӧн разведка нуӧдӧм. Лб. 181-189.
• 3. Лыйсьысь отделенньӧ сторожевӧй охраненньӧын. Лб. 189-196.
• 4. Лыйсьысь отделенньӧ поход вылын. Лб. 196-198.
• 5. Лыйсьысь отделенньӧ походнӧй охраненньӧын. Лб. 198-201.
• 6. Лыйсьысь отделенньӧ шойччигӧн. Лб. 201-202.
• 7. Лыйсьысь отделенньӧ наступайтігӧн. Лб. 203-210.
• 8. Лыйсьысь отделенньӧлӧн атака. Лб. 210-213.
• 9. Лыйсьысь отделенньӧлӧн дорйысьӧм. Лб. 213-221.
• 10. Лыйсьысь отделенньӧлӧн бойысь петӧм. Лб. 222-224.
• 11. Войся уджъяс. Лб. 224-228.

• Терминъяс вежӧртӧдӧм. Лб. 229-230.
• Юриндалысь. Лб. 231-232.
• Ӧшыбкаяс. Лб. 233.

Пасйӧд

Сканералӧма Рочму войтыр небӧгаинын 2026 воын.
PDF лӧсьӧдӧма 2026-03-12.
Тексталӧма 2026-03-17. 48370 кылаин.

Содтӧд юӧр

Вежӧминъяс:
ӧрӧԁӧма > орӧԁӧма (лб. 4)
тӧркӧ > торкӧ (лб. 5)
фінԉанԃіјајаса > фінԉанԃіјаса (лб. 5)
воԇмӧстчӧмӧм > воԇмӧстчӧмӧн (лб. 7)
ԁорјӧ Імперіаԉіст > ԁорјӧ імперіаԉіст (лб. 7)
ԍурт чӧснас > ԍуртчӧснас (лб. 7)
кӧні власт берԁас > кӧні влаԍт берԁас (лб. 8)
вузаԍыԍјас, ԋемпанјас > вузаԍыԍјас, ԋепманјас (лб. 8)
ԁа ԋемпанјас > ԁа ԋепманјас (лб. 8)
меԁыҗыԁ торјалӧлӧмыс > меԁыҗыԁ торјалӧмыс (лб. 9)
креԍԏаналӧн, Сіјӧ >  креԍԏаналӧн. Сіјӧ (лб. 9)
сынӧг проԉетаріат > сыног проԉетаріат (лб. 9)
ԁырјі пӧԅӧ лӧԍӧԁны > ԁырјі поԅӧ лӧԍӧԁны (лб. 9)
граԋічајајассӧ > граԋічајассӧ (лб. 9)
чаԍтјалӧн коланлуныс > чаԍтјаслӧн коланлуныс (лб. 10)
аԁміјалыԍ бојеспособноԍтсӧ > арміјалыԍ бојеспособноԍтсӧ (лб. 10)
ԏехԋікаӧн, Ӧніја > ԏехԋікаӧн. Ӧніја (лб. 10)
јонжыка моторіԅірујтчӧ > јонҗыка моторіԅірујтчӧ (лб. 10)
граніча сајыԍ > граԋіча сајыԍ (лб. 10)
Сіјӧ сетіԍ гырыԍ > Сіјӧ ԍетіс гырыԍ (лб. 11)
вежӧра, бојечјас > вежӧра бојечјас (лб. 11)
ԁа ізобретатеԉство уҗ > ԁа ізобретаԏеԉство уҗ (лб. 13)
ԁа уԁарԋічествӧ Гӧрԁ > ԁа уԁарԋічество Гӧрԁ (лб. 13)
Сытӧԁ оз вермы > Сытӧг оз вермы (лб. 14)
чаԍтын вӧл котыртӧма > чаԍтын вӧлі котыртӧма (лб. 15)
вӧсна коԍаԍӧі Гӧрԁ > вӧсна коԍаԍӧ Гӧрԁ (лб. 15)
поԉіԏіко-мӧраԉнӧј > поԉіԏіко-мораԉнӧј (лб. 16)
кыԇі меԁԉоктӧркӧԁ > кыԇі меԁԉокторкӧԁ (лб. 16)
карын, Колчаккӧԁ коԍаԍігӧн > карын. Колчаккӧԁ коԍаԍігӧн (лб. 16)
Гӧрԁ арміјан, іԅменајасыс > Гӧрԁ арміјаын, іԅменајасыс (лб. 17)
ԇікӧԇӧԇ кіԍԍігас > ԇікӧԇ кіԍԍігас (лб. 18)
вынјалы, коԁі > вынјаслы, коԁі (лб. 18)
раԁјассӧ јӧнмӧԁӧмӧн > раԁјассӧ јӧнмӧԁӧмӧн (лб. 18)
1919-ԁ вӧԍа мајын > 1919-ԁ воԍа мајын (лб. 18)
кӧммуԋістјасӧн сіјӧс јонмӧԁӧԁӧмӧн > коммуԋістјасӧн сіјӧс јонмӧԁӧмӧн (лб. 19)
ԍӧмӧн-і, ӧружјӧн-і,  > ԍӧмӧн-і, ӧружјӧӧн-і, (лб. 19)
пӧшԏі, нач ӧткоԃӧԍ > пӧшԏі нач ӧткоԃӧԍ (лб. 20)
мі аԁԇам; став > мі аԁԇам: став (лб. 21)
СССР костын-ԁа > СССР костын — ԁа (лб. 22)
правіԏеԉствоӧс Шанхајыԍ > преԁставіԏеԉствоӧс Шанхајыԍ (лб. 22)
бојԋа ԋуӧԁӧм > бојԋа нуӧԁӧм (лб. 23)
мыјвермӧмԍыс вӧоружајтчӧны, > мыјвермӧмԍыс вооружајтчӧны, (лб. 25)
ԁа арталӧны сещӧм > ԁа арталӧны: сещӧм (лб. 26)
стрӧітӧмлы отсав, Осоавіахім > стрӧітӧмлы отсав. Осоавіахім (лб. 28)
мувын ӧԍӧԁанјасӧн > мувынԍӧԁанјасӧн (лб. 29)
Осоавіхім шԉенӧ > Осоавіахім шԉенӧ (лб. 29)
стрӧітан уҗјасӧ; сіјӧс > стрӧітан уҗјассӧ; сіјӧс (лб. 30)
ГПУ-лӧн, ӧтувтӧм > ГПУ-лӧн ӧтувтӧм (лб. 30)
ԁа СССР, конвојнӧј >  ԁа СССР конвојнӧј (лб. 30)
броԋірјтӧм автомобіԉјас > броԋірујтӧм автомобіԉјас (лб. 31)
бӧјԁырјі отсаԍӧны > бојԁырјі отсаԍӧны (лб. 31)
Јітӧԁкутыԍ вӧјска бој > Јітӧԁкутыԍ војска бој (лб. 31)
понјасӧн гуԉујасӧн > понјасӧн, гуԉујасӧн (лб. 31)
Војенӧј служба Сӧвет > Војеннӧј служба Сӧвет (лб. 31)
нуӧны „Вӧјеннӧј служба > нуӧны „Војеннӧј служба (лб. 31)
хоԅајственној уҗјас > хоԅајственнӧј уҗјас (лб. 31)
лӧԍӧԁӧма всеобщеј војеннӧј > лӧԍӧԁӧма вԍеобщеј војеннӧј (лб. 32)
Гӧԁармејечјас ԁа војеннобјазаннӧјјас > Гӧрԁармејечјас ԁа војеннообјазаннӧјјас (лб. 32)
нуӧԁіг ічӧжыс > нуӧԁіг чӧжыс (лб. 32)
респубԉікаса сојузса > респубԉікаса сојузса (лб. 32)
слубжа прӧјԃітыԍјас > служба прӧјԃітыԍјас (лб. 36)
кӧԉԉӧны сӧ кыԇі: > коԉԉӧны со кыԇі: (лб. 37)
поԁчіԋоннӧјасыслы пріказаԋԋӧјјас > поԁчіԋоннӧјјасыслы пріказаԋԋӧјас (лб. 37)
Комаоԃірыс-ко татчӧ > Команԃірыс-кӧ татчӧ (лб. 38)
распоражеԋԋӧјјассӧ кывшутӧг > распоражеԋԋӧјассӧ кывшутӧг (лб. 38) 
кутчіԍӧм, коԉігјасӧн мунны > кутчіԍӧм, колігјасӧн мунны
војеннослужашщӧјасыслы кынԇі ԋекӧԁлы > војеннослужашщӧјјасыслы кынԇі ԋекоԁлы (лб. 40)
гӧрԁармјечјаслы колӧ > гӧрԁармејечјаслы колӧ (лб. 40)
комполалы — полк > комполкалы — полк (лб. 41)
поԅ, лібӧ матігӧгӧрас-кӧ > поԅ, ԉібӧ матігӧгӧрас-кӧ (лб. 42)
куԅа ԋащаԉԋікјас — караулјас > куԅа нащаԉԋікјас — караулјас (лб. 42)
ыҗыԁжык уҗјас > ыҗыԁҗык уҗјас (лб. 43)
ревоԉуціоннӧј оружјӧ: 11 > ревоԉуціоннӧј оружјӧ; 11 (лб. 43)
завоԁса клејмаыс бӧрла > завоԁса кԉејмаыс бӧрла (лб. 46)
ӧруԃіјӧјас пуԉеметјас > ӧруԃіјӧјас, пуԉеметјас (лб. 47)
ещаҗык а зараԁ > ещаҗык, а зараԁ (лб. 47)
74 > 47 (лб. 47)
тӧрја осколокјас > торја осколокјас (лб. 48)
којыштан зараԁ сылӧн > којыштан зараԁ, сылӧн (лб. 48)
југԁӧԁны, прӧԏівԋіклыԍ > југԁӧԁны прӧԏівԋіклыԍ (лб. 50)
раԅвеԁка нуӧԁчыԍсӧ бој > раԅвеԁка нуӧԁчыԍԍӧ бој (лб. 52)
кык чаԍтыԍ тушаыԍ > кык чаԍтыԍ: тушаыԍ (лб. 52)
ылнаыс 4 кілометра > ылнаыс — 4 кілометра (лб. 55)
2.300 — метраӧԇ > 2.300 метраӧԇ (лб. 55)
омӧԉлуныс: сылӧны ыҗыԁ > омӧԉлуныс: сылӧн ыҗыԁ (лб. 55)
вӧлі тырмымӧм патрон > вӧлі тырмымӧн патрон (лб. 55)
новлӧԁлан кокԋ пуԉемет > новлӧԁлан кокԋі пуԉемет (лб. 57)
Ԃегԏаревлӧн сіјӧ > Ԃегԏаревлӧн. Сіјӧ (лб. 57)
выјӧԇ): Сывӧсна >  выјӧԇ). Сывӧсна (лб. 60)
(ӧзтыԍ)- 17 > (ӧзтыԍ — 17 (лб. 60)
кіӧ) кіӧ воропӧԁыс > кіӧ) воропӧԁыс (лб. 62)
Торја ескаԁрӧнјас ԁа > Торја ескаԁронјас ԁа (лб. 66)
стројын кӧԍаԍӧмӧн. > стројын коԍаԍӧмӧн. (лб. 66)
бісӧ востынысӧ, > бісӧ воԍтынысӧ, (лб. 66)
мыјԁакӧ мынԁа бојечјас > мыјԁакӧ мынԁӧ бојечјас (лб. 66)
— поԅтомтор, > — поԅтӧмтор, (лб. 66)
нуӧԁан реԅвеԁка ԁа > нуӧԁан раԅвеԁка ԁа (лб. 67)
векӧтарӧ воԅӧ наступајтны > векӧтарӧ воԇӧ наступајтны (лб. 67)
(0, В.) коԁјас > (О. В.), коԁјас (лб. 68)
3) озтан вешществојас > 3) ӧзтан вешществојас (лб. 68)
0.В.-ӧн вӧԃітчанногасјас. > О. В.-ӧн вӧԃітчанногасјас. (лб. 69)
вӧԃітчан ногјасын уна > вӧԃітчан ногјасыс уна (лб. 69)
атака пӧԁтана гыјасӧн. > атака пӧԁтана газјасӧн. (лб. 69)
кынԇі самолетјас вермӧны > кынԇі самоԉетјас вермӧны (лб. 71)
нарошнӧ лӧԍӧԁӧм кулујјасӧн. > нарошнӧ лӧԍӧԁӧм кӧлујјасӧн. (лб. 71)
Оԇӧс ԁа ӧшіԋ > Ӧԇӧс ԁа ӧшіԋ (лб. 72)
кірпічалӧны, кӧԉӧны сӧмын > кірпічалӧны, коԉӧны сӧмын (лб. 72)
Мукӧрԁырјі ӧԇӧсјассӧ, > Мукӧԁԁырјі ӧԇӧсјассӧ, (лб. 72)
раԅны вӧԋсӧ вороԏԋіксӧ > раԅны вӧԋсӧ, вороԏԋіксӧ (лб. 72)
віԇӧны лӧлалан горшӧс > віԇӧны лолалан горшӧс (лб. 73)
ԋекущӧм чікырјас; 4 > ԋекущӧм чукырјас; 4 (лб. 75)
оборана), кӧні > оборона), кӧні (лб. 76)
бурлуныс браԋаыс сајын > бурлуныс броԋаыс сајын (лб. 80)
снараԁ осколокіјасыс оз > снараԁ осколокјасыс оз (лб. 80)
ветлӧ ӧтԍыԁ боԍтӧм > ветлӧ ӧтчыԁ боԍтӧм (лб. 82) ?
2,15 м. ӧружјӧыс > 2,15 м. Ӧружјӧыс (лб. 83)
мунан; ӧԁыс 5 км > мунан ӧԁыс 5 км (лб. 83)
прӧԏівԋік таннкјаслыԍ мунӧмсӧ > прӧԏівԋік танкјаслыԍ мунӧмсӧ (лб. 87)
лӧԍӧԁӧма аввіоԍігнаԉнӧј ԁӧрајас > лӧԍӧԁӧма авіаԍігнаԉнӧј ԁӧрајас (лб. 89)
нуны пеԉпӧм вылаԁ > нуны пеԉпом вылаԁ (лб. 90)
шуԍӧны; стројыслӧн бокјасыс; > шуԍӧны стројыслӧн бокјасыс: (лб. 90)

Терминъяс (оригинал гижанногӧн):
Аԅімут — угол, образуемый стрелкой компаса направлением движения.
Бӧжвыв вінт — хвостовой винт в винтовке образца 1891 года.
Бі — огонь (срельба из огнестрельных оружий).
Біа чут — огневая точка, место где стоит пулемет или какое либо другое огневое оружие.
Бӧрԉа — затыльник в пулеметах.
Веркӧс — поверхность.
Вына бі — мощный огонь.
Віԅ — линия.
Ԁырсулалан — стойкий ОВ
Ерԁ — поле.
Ерԁвывтор — местный предмет
Інмалан шор чут — средняя точка попадания.
Інмалан ерԁ — поражаемое пространство.
Інмалан ылна — прицельная дальность.
Јітан планка — соединительная планка.
Јенежтас — горизонт.
Јенежтас віԅ — горизонтальная линия
Јітасјас — соединения.
Јаԁјас — ядовитые ОВ.
Јаԁа ԍіԍјас — ядовитые свечи.
Јітӧԁ — связь.
Јітӧԁкутыԍ — связист (связной)
Јітӧԁ кутӧм — поддержание связи.
Јуӧр — донесение.
Јуӧрнуыԍ — посыльный.
Кыԇԍурӧаԍӧм ерԁ — неровная поверхность или местность пересеченая.
Кыјӧԁчыԍ — наблюдатель.
Кыјӧԁчан пункт — наблюдательный пунк.
Лаԁмӧԁчыны — приспособиться.
Лаԁмӧԁны — приспособить
Мунан нырвіԅ — направление движения.
Мынтӧԁан мехаԋізм — спусковой механизм.
Мегырјас — дуги в станине пулемета.
Мыҗӧԁјас — препятствия.
Меԏітчыԍ — наводчик.
Мыҗԍан вінт — винт упора
Меԏітчӧм — прицеливание
Меԏітчан — прицел.
Меԏітчан віԅ — линия прицеливания
Нырвіԅ — направление
Нырвіԅнуӧԁыԍ — направляющий.
Нуан вӧԋ — ведущий медный поясок в артенаряде (47 л. б.)
Ԋӧсјӧԁлана — чихательные газы
Ӧтвыјӧԁчӧм — равнение (строя и порядка)
Ӧтјӧԁчӧм — равнение.
Пас — цель.
Панас — основа
Пызан гыркса шӧра — стол в станине пулемета.
Пӧԁтана — удушающие О.В.
Печіктан-ԉічкан — отсечка-отражатель у винтовки образца 1891 г.
Рашща — Засека.
Регыԁ разалан — малостойкие ОВ
Ствол тупјӧԁ — ствольная накладка
Ԍурӧԁчан пас — ориентир.
Ԍурӧԁчӧм — ориентирование, нахождение себя по отношений стран света.
Ԍӧкта ӧтјӧԁӧм — приведение тяжести своего тела в равновесие
Течастор — часть какого либо предмета.
Затвор гум — стебель затвора.
Ылна — дальность.
Ылнамурталыԍ — дальномерщик.
Челӧм — рикашет.
Чуԋлыс-ӧзтыԍ — капсуль детонатор.